Opens in a new tab

Uhamiaji…mabadiliko makubwa kutoka kwa mazingira magumu hadi kuwa na uwezo

Kwa jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwenye kurehemu. Sifa njema zote ni za Allah aliyezifanya siku kuwa mataifa miongoni mwa watu, akahusisha heshima na utiifu Kwake, na kutia nguvu kwa ushindi wa dini Yake, na akaweka sheria zake miongoni mwa walimwengu zisizompendelea yeyote.Hakuna usimamaji ila kwa wale walio na msimamo katika amri yake, na hakuna kunyanyuliwa isipokuwa kwa wale walioshikamana na kamba yake, na hakuna wokovu isipokuwa kwa wale wanaofuata nyayo za Mtume wake, Allah amfikishie rehema na amani. Ninamhimidi, utukufu ni wake, kwa sifa zinazostahiki utukufu wake na ukamilifu wake, na nashuhudia kwamba hapana mungu ila Allah peke yake, asiye na mshirika.Amefanya mwongozo, ushindi, na utukufu kuwa tunda la imani, saburi, na uhakika.Nashuhudia kwamba Muhammad ni mja na Mtume Wake, Imam wa Muhajiri, na Kiongozi wa Wasafiri, ambaye kupitia kwake Allah aliwatoa watu kutoka gizani kuwapeleka kwenye nuru, kutoka kwenye mgawanyiko hadi kwenye umma, na kutoka kwenye udhaifu hadi kwenye uwezeshaji. Rehema na amani za Allah zimshukie yeye, ahli zake, na maswahaba zake wema, kutoka kwa Ansari na Muhajiri, na wale waliofuata nyayo zao na wakafuata nyayo zao kwa wema mpaka Siku ya Kiyama, na awape rehema nyingi. Ama ifuatayo:

Amesema Allah Mtukufu: “Ikiwa nyinyi hamtamnusuru, basi Allah alikwisha mnusuru wale walio kufuru walipomtoa walio kufuru, wa pili katika wawili walipokuwa pangoni, aliposema: Kumwambia mwenziwe: Usihuzunike, kwani Allah yu pamoja nasi. Basi Allah akateremsha utulivu wake juu yake, na akamuunga mkono kwa wale waliokufuru kwa neno la wale waliokufuru na wakafanya neno la upotovu. Allah ndiye aliye juu, na Allah ni Mwenye nguvu, Mwenye hikima.”[Al-Tawbah: 40]

Al-Bukhari na Muslim wamepokea kutoka kwa Al-Bara’ bin Aazib, Allah amuwiye radhi, amesema: Abu Bakr, Allah amuwiye radhi, amenunuliwa Kwa uwezo wa mtu mmoja, Allah amuwie radhi, mzigo wenye thamani ya dirhamu kumi na tatu. Abu Bakr akamwambia mtu mmoja: Pita karibu na Al-Baraa na aniletee mizigo yangu. Kisha mtu mmoja akasema: Hapana, hata usituambie ulichofanya wewe na Mtume wa Allah ﷺ (rehema na amani zimshukie) ulipotoka Makka na washirikina walikuwa wanakutafuta.Akasema: Tulitoka Makka tukaishi, au tukatembea usiku na mchana mpaka tukatokea na Qaim wa alasiri ikapambazuka, nikatazama. Je! ninaona kivuli? Basi nikaenda kwake, na tazama, palikuwa na mwamba. Niliikaribia na kuona kile kilichobaki kwenye kivuli chake.Nikakisawazisha, kisha nikamtandikia kitanda Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) kisha nikamwambia: Lala ewe.Mtume wa Allah ﷺ, basi Mtume, rehema na amani zimshukie, alilala chini.

Kisha nikaenda kuchungulia pembeni yangu ili kuona kama niliona mtu yeyote anayenitafuta.Ghafla, nilikuwa mchungaji akiwaongoza kondoo wake kwenye jabali, nikitafuta kutoka humo yule ambaye Yeye anatutaka, hivyo nikamuuliza na kumwambia: Wewe ni wa nani, kijana? Akasema: Kwa mtu wa Maquraishi. Alimtaja, hivyo nikamtambua. Basi nikasema: Je! mna maziwa katika kondoo wenu? Akasema: Ndiyo. Nikasema, “Je, unakamua maziwa?” Akasema: Ndiyo. Basi nikamwamrisha amshike kondoo katika kondoo wake, kisha nikamwamrisha akung’ute mavumbi ya kiwele chake, kisha nikamuamuru akung’oe mikono yake, na akasema hivi. Aligonga kiganja chake kimoja na kingine, na akanikamua tonge la maziwa. Nilimfanyia Mtume wa Allah ﷺ rehema na amani ziwe juu yake, chombo, na kitambaa juu ya mdomo wake, hivyo nikamwaga juu ya maziwa. Mpaka chini yake ilipopoa, nikaenda nayo kwa Mtume, Rehema na Amani zimshukie, nikakutana naye. Alikuwa ameamka, nami nikasema: Kunywa, ewe Mtume wa Allah ﷺ. Kwa hiyo kunywa mpaka uridhike.Kisha nikasema, “Nina Wakati wa kuondoka, Ewe Mjumbe wa Allah. Akasema: “Ndio,” basi tukaondoka huku watu wakitutafuta, lakini hakuna hata mmoja wao aliyetufikia isipokuwa Suraqa bin Malik bin Jasham. Juu ya farasi wake. Nikasema: Madai haya yametupata ewe Mtume wa Allah ﷺ! Akasema: {Msihuzunike kwani Allah yu pamoja nasi} basi Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akamswalia, na jike wake akapiga tumbo lake. Ninaona, kwa hiyo akasema, nimejifunza kwamba umeomba dhidi yangu, kwa hiyo niombee. Wallahi nitalikataa ombi lako.

Hivyo aliomba kwa Allah na akaokolewa, na akarudi. Hakukutana na mtu yeyote bali alisema, “Nimetosha kwako.Hii haikutosha kwako.” Hakukutana na yeyote ila alimrudishia nyuma – akasema – na akatimiza wajibu wake kwetu.[1]

Kuhama kwa Mtume (s.a.w.w.) si tukio la historia ambalo limetajwa na kisha kurasa zake kukunjwa, bali ni shule ya kimungu yenye kudumu, Sunnah inayoendelea, na fiqhi mpya katika kufanya mabadiliko makubwa. Waislamu walianza historia yao kwa kuhama kwa sababu tu haikuwa harakati kutoka ardhi moja hadi nyingine, bali ni harakati kutoka hatua moja hadi nyingine, kutoka hali moja hadi nyingine, kutoka udhaifu hadi uwezeshaji, kutoka kwenye dhiki finyu hadi upana wa dola na ujumbe.

Katika uhamiaji, kuna sayansi za mafundisho na imani, masomo ya elimu na uongozi, sheria za kupanga na usalama, na sheria za ushindi na uwezeshaji, ambayo inafanya kuwa moja ya sura kuu za fiqhi juu ya harakati za mataifa na kufanya upya upya.Kila mtu ambaye anataka kuelewa jinsi nguvu hujengwa baada ya udhaifu, jinsi uwezeshaji unavyojitokeza kutoka kwenye tumbo la mateso, na jinsi imani inavyobadilishwa kutoka kwenye maana katika nyoyo hadi ustaarabu duniani, lazima asimame mbele ya kuhama kwa Mtume, kutafakari na kutafakari.

Taifa linahitaji kiasi gani leo, linapotafuta njia ya kutoka katika majanga yake, ili kurejea katika shule hii kuu;Sio kusoma matukio yake tu, bali kuelewa Sunnah zake, kuelewa ujumbe wake, na kupata msukumo kutoka kwenye nuru yake na dalili za njia.

Ni matukio mangapi yalitokea katika historia ya mwanadamu na kusahauliwa, na ni matukio machache kiasi gani yaliyobadilisha mkondo wa historia na kuunda hatima ya mataifa kwa karne nyingi.

Kuhama kwa Mtume (saww) kulikuwa ni mojawapo ya nyakati za maji ambayo haikuwa tu kuhama kutoka ardhi moja hadi nyingine, wala kukimbia kutoka kwenye mateso kwenda kwenye usalama. Badala yake, ilikuwa ni Hadithi kuu iliyounda mageuzi ya fahari kutoka udhaifu hadi uwezeshaji, kutoka hatua ya mwito uliozingirwa hadi hatua ya taifa linaloongoza, na kutoka kwenye mbegu ya imani iliyopandwa mioyoni hadi kwenye ustaarabu ambao nuru yake ilienea hadi kwenye upeo wa macho.

Al-Rafi’i anasema, akimsimulia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) katika tukio la kuhama kwa Mtume: “Hatua zake wakati wa kuhama kwake ziliandikwa juu ya ardhi, na maana zake ziliandikwa katika historia; umbali ulikuwa baina ya Makka na Madina, na maana yake ilikuwa baina ya Mashariki na Magharibi”[2].

Kwa hiyo, Maswahabah, Allah awawie radhi, hawakuchagua tukio la kuzaliwa kwake, Allah amfikishie rehema na amani, wala siku ya utume wake, wala siku ya kutekwa Makka kuwa ni kanuni ya historia ya umma, bali walichagua kuhama;Kwa sababu ilikuwa ni wakati ambapo Uislamu uliacha hatua moja na kuingia katika hatua nyingine ya maamuzi, na kwa sababu ulijumuisha kwa njia ya wazi kabisa jinsi imani inavyojenga historia tukufu inapotua ndani ya nafsi, na jinsi imani inavyobadilika kutoka katika maana zinazosomwa hadi kwenye uhalisia uliojengeka, na kutoka kwenye kanuni ambazo wafuasi binafsi wanaziamini hadi kwenye taifa zima linalobeba ujumbe wake kwa walimwengu.

Tunaposimama kwenye kilele cha mwaka mpya wa Hijri, hatukumbuki tu kumbukumbu ya kihistoria, bali ni shule iliyounganishwa ya imani, elimu, subira, dhabihu, mipango, uongozi, na uundaji wa madaraka.Tunakumbuka safari iliyoandikwa na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na sahaba wake Abu Bakr, Allah awe radhi naye, na ambayo Muhajirina na Ansari walishiriki, ili ibakie hadi Siku ya Kiyama kuwa ni taa kwa kila mhubiri na mrekebishaji, na kwa kila umma unaotafuta njia ya kusimama baada ya kudhulumiwa, na kwa sababu ya kudhulumiwa kwa muda mrefu.

Kuhama si Hadithi inayosimuliwa kwa ajili ya ukumbusho tu, bali ni mradi wa ujenzi uliounganishwa kwa kuzingatia, na masomo yake hayakomei katika siku za nyuma, bali ni ujumbe mpya kwa kila kizazi ambacho kinataka kuelewa jinsi mataifa yanafanywa, jinsi shida zinavyobadilishwa kuwa zawadi, na jinsi uwezeshaji huibuka kutoka kwa tumbo la udhaifu, ikiwa sababu ni sahihi, kanuni na kanuni ni sahihi. Moyo umeshikamana na Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote.

Na mwanzo wa mwaka mpya wa Hijri, ubadilishaji wa nambari kutoka mwaka mmoja hadi mwingine haupaswi kuwa tukio la kupita tu. Taifa ambalo liliifanya kanuni ya historia yake kuwa tukio la kuhama halikuwa likirekodi safari ya mpito kutoka Makka hadi Madina, bali lilikuwa likirekodi kuzaliwa kwa awamu mpya katika historia ya mwanadamu, ambapo imani ilishinda nyakati za kabla ya Uislamu, ujumbe ulishinda maslahi, na uhakika juu ya hofu.

Maswahaba, Allah awe radhi nao, walichagua kuhama kuwa ni kanuni ya historia ya Kiislamu kwa sababu walitambua kwamba siku kuu hazipimwi kwa kuzaliwa tu, vifo, au ushindi wa kijeshi unaotokea wakati wao, bali kwa mabadiliko wanayoyaleta katika njia ya taifa na ujumbe wake.Ndio maana Omar, Allah amuwiye radhi, akasema: “Kuhama kumetofautisha baina ya ukweli na uwongo, kwa hivyo wakaadhimisha”[3].

Maelezo ya uhamiaji yanamteka kila mtu aliyeishi moyoni mwake kabla ya kuisoma kwa macho yake.Ukitembea na Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, na swahaba wake Abu Bakr, Allah amuwiye radhi, katika njia ya kuhama, ungehisi kwamba kila hatua ina funzo, kwamba kila hali ina elimu, na kwamba kila dakika ina ujenzi wa umma uliokamilika.

Kisha uhamaji haukuanzia Bab al-Ghar, bali ulianza kabla ya hapo kwa miaka mingi ya elimu ya kina ya imani huko Makka.Mataifa hayaanzi kwa kutangaza kuanzishwa kwao, bali huanza kwa kuwajenga watu ambao watawabeba.Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alikilea kizazi chenye kumjua Allah kikweli, na imani ikatulia moyoni mwake mpaka ikawa na thamani kwake kuliko nchi yake, fedha, ukoo na nafsi yake.

Ukweli huu ni mojawapo ya mahitaji makuu ya taifa leo.

Kuzingatia asili ya mawazo ni muhimu katika kujenga mradi wowote wa Kiislamu.Mawazo ambayo hayakukuzwa kwa imani na kujitenga na Allah, na ambayo yalijaa utamaduni wa kutawaliwa, kujisalimisha, au kujipenda, hayawezi kulipatia taifa nguvu za kibinadamu zenye uwezo wa kubeba ujumbe na kuunda ufufuo.Ndio maana Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alianza kuzielimisha nafsi kabla ya kuzijenga taasisi, na kuwasimamisha wanadamu kabla ya kuweka miundo.

Kisha ukaja kuhama ili kutoa somo la milele katika unyoofu.

Wanavyuoni walivifungua vitabu vyao kwa Hadithi mashuhuri ya kuhama: “Matendo yanatokana na nia, na kwa kila mtu ni kile alichokusudia. Yeyote kuhama kwake kulikuwa kwa ajili ya Allah na Mtume wake, kuhama kwake ni kwa ajili ya Allah na Mtume wake, na kuhama kwake ni kwa ajili ya manufaa ya kidunia au kuolewa na mwanamke, kuhama kwake ni kwa ajili ya alichohama.

Ni kanuni ambayo haiko chini ya amri ya mapungufu: thamani ya kazi haiko katika hali yake inayoonekana, lakini katika mwelekeo ambao moyo unaelekezwa.

Kisha yule anayeitafakari njia ya uhamaji anajikuta anakabiliwa na shule pana ya kupanga na kuchukua sababu.

Kutoka kwa kuchagua mwenzi anayefaa, kuandaa safari, kuajiri kiongozi mwenye uzoefu barabarani, kuficha mienendo, kusambaza majukumu, kutoa habari, kupotosha wanaofuata, na kuchagua njia zisizotarajiwa; Yote haya na kila undani yalitokea kwa imani kamili kwa Allah.

Katika uhamaji, uwili wa uongo unaotenganisha uaminifu na mipango umeporomoka.Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) hakuwa tu mtu mwenye yakini zaidi kwa Allah, bali pia alikuwa mkamilifu zaidi katika kuchukua sababu.

Katika kiini cha onyesho hili, Abu Bakr Al-Siddiq, Allah amuwiye radhi, anasimama kwa urefu kama mlima.

Rafiki alibeba moyo gani?Ni uhakika gani ulikaa moyoni mwake?Ni uaminifu gani ambao ubinadamu umejua kwa nabii mkuu kuliko uaminifu wake?

Alikuwa mmiliki wa pango, mwenye njia, mmiliki wa shida, na mmiliki wa uimara baada ya kifo cha Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam).Ikiwa wasifu wa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) ni wasifu mkubwa kabisa ambao vizazi vinaweza kujifunza, basi wasifu wa Abu Bakr, Allah amuwiye radhi, ni shule ya kwanza baada ya hapo katika uaminifu, uthabiti, kujitolea mhanga, na hisia ya kuitikia na kumfuata Mtume wa Allah ﷺ (saww).

Kisha ukaja ukurasa wa Al-Ansar, ukurasa ambao Muumini hausomi bila ya kuhisi khofu na uchaji.Nani awezaye kusahau jinsi Asaad bin Zurarah (radhi za Allah ziwe juu yake) alivyosimama kuwakumbusha Ansari juu ya ukubwa wa kiapo cha utii na makabiliano yaliyofuatana na Waarabu wote, na jinsi walivyomjibu kwa maneno yasiyoweza kufa katika historia: “Ewe Asaad, unyooshe mkono wako kwa niaba yetu, kwani Wallahi hatutaacha ahadi hii wala hatutaiacha ahadi hii.”

Hivi ndivyo mataifa yanajengwa; Pamoja na wanaume wanaojua ukubwa wa gharama kisha kwenda kwao wakiwa wameridhika na kuhakikishiwa.Kwa hiyo, haikuwa ajabu kwamba Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, akawateua kwa maneno makubwa zaidi ya uaminifu na mapenzi. Akasema siku ya Hunayn, akasema: “Je, hamtosheki, enyi umma wa Ansari, kwa watu kwenda na kondoo na ngamia, na mrudi pamoja na Mtume wa Allah ﷺ kwenye kambi zenu?… Ewe Mola, warehemu Ansari, wana wa Ansari, na wana wa wana wa Ansari.”

Kisha watu wakapiga kelele mpaka ndevu zao zikalowa na wakasema: Tumeridhika na Mtume wa Allah ﷺ kwa sehemu na sehemu.

Tunamuomba Allah tuwe miongoni mwa waliotosheka na Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) kuwa Mtume na Mtume, na miongoni mwa wale aliowapenda na kukutana nao kwenye Bonde hali ya kuwa ameridhika nao, Allah amfikishie rehema na amani.

Uhamiaji haukuwa mradi wa maisha ya mtu binafsi, bali mradi wa kujenga taifa.

Jambo la kwanza alilofanya Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, baada ya kufika Madina ni kujenga msikiti, kisha kusimamisha udugu baina ya wahajiri na Ansari.Kwa sababu mshikamano wa darasa huchukua nafasi ya kwanza juu ya kila mradi mwingine.Taifa linalipa bei ngapi leo kwa sababu ya kupuuza haki za udugu, ushirikiano na ushauri.

Na hapa tuna pause ya huzuni na hamu ya zama za unabii.Kitu cha kwanza ambacho Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikikaribisha mji huo, ni kuweka msingi wa jengo jipya juu ya uchamungu.Alichagua mahali ambapo ngamia wake alikuwa ameegesha pawe kiini cha Msikiti wa Mtume. Kisha akainunua kutoka kwa mayatima wawili na yeye binafsi akashiriki katika ujenzi huo, akisafirisha matofali na mawe huku akisema:

“Ewe Mola, hakuna maisha isipokuwa maisha ya Akhera, basi wasamehe Ansari na Wahajiri.

Alikuwa akitetemeka kazini, akisisitiza maana ya kutoa na kuwa wa ujumbe na sio wa ulimwengu:

“Huyu ndiye bawabu, si bawabu wa Khaybar.Huyu ndiye mwadilifu na msafi zaidi wa Mola wetu Mlezi.

Maana: Wanachobeba Waislamu katika kujenga msikiti ni makubwa na yenye nguvu zaidi kuliko mizigo ya Khaybar na tarehe zake zote.Kwa sababu ya furaha ya Akhera hiyo haibadiliki wala haififii [4].

Maswahaba zake pia walishiriki ibada na kazi yake, na miongoni mwa maneno yao:

“Tukikaa na hali Mtume anafanya upotovu, basi sisi ni upotovu.”

Kisha msikiti ukajengwa kwa unyenyekevu mkubwa, unaoakisi roho ya mwanzo: mwelekeo kuelekea Yerusalemu, kuta zilizotengenezwa kwa udongo na udongo, paa la majani, nguzo zilizotengenezwa kwa mashina ya mitende, na ardhi iliyofunikwa kwa mchanga na changarawe, kwa kuondolewa makaburi, magofu, na mitende isiyofaa iliyokuwa mahali hapo.Msikiti haukuwa mahali pa kuswalia tu, bali ulikuwa ni moyo wa serikali: shule ya elimu, Baraza la Shura, kituo cha kusimamia mambo ya taifa, na kimbilio la wahamiaji maskini, ambapo ibada iliyochanganyika na maisha, elimu na ujenzi, na dini pamoja na kuunda jamii.

Hapa tunaona kati ya maelezo ya utunzaji wa kisaikolojia katika elimu ya kinabii, kwani haikuwa tu kwa kusafisha tabia ya nje, lakini ilipanuliwa kwa undani katika kujenga nafsi, kurekebisha mambo ya ndani, na kutoa huduma kwa kipengele cha kisaikolojia cha mwanadamu.Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, aliweka ndani ya maswahaba zake maana ya uaminifu, ambayo huleta utulivu na kuutoa moyo kutokana na wasiwasi. Aliinua ndani yao kupanga na kuchukua sababu kwa njia ambayo inatoa hisia ya udhibiti badala ya msukosuko. Aliwafundisha kubadilika mbele ya hasara na mabadiliko bila kuanguka, kwa nguvu ya uhakika hata katika nyakati ngumu zaidi.

Pia ilianzisha maana ya usaidizi wa kijamii kupitia udugu, kubadilisha hisia ya upweke kuwa mali, na udhaifu kuwa nguvu ya pamoja. Hivyo, Uislamu ulitoa mfumo jumuishi wa kisaikolojia unaoshughulikia wasiwasi na kumjenga mwanadamu kutoka ndani, ili aweze kustahimili na kutoa katika mazingira magumu zaidi.

Wakati huo, Ansari walihisi ukubwa wa jukumu lao katika kuunga mkono dini na kuwahifadhi ndugu, hivyo wakawapendelea wengine kuliko wao wenyewe, hata kama walikuwa maskini, na wakawa kigezo cha milele cha kujitolea na kujitolea mhanga.Wahajiri hao pia waliona nafasi na wajibu wao katika kuhifadhi hadhi zao na kuzihifadhi nafsi zao, hivyo wakaunganisha usafi na shukurani, hivyo wakawa ni msaada kwa wasaidizi na si mzigo kwao, na hivyo ikakamilika taswira ya udugu wa imani katika maana zake za juu.

Allah ameghairisha utajo wa udugu huu ndani ya Qur’ani Tukufu, na Mtukufu akasema: “Kwa ajili ya mafukara wahajiri waliotolewa majumbani mwao na mali zao, wanatafuta fadhila kutoka kwa Allah na radhi zake, na watasaidiwa. Allah na Mtume Wake – hao ndio wakweli (8)  Na wale waliokaa katika makazi na wakaamini kabla yao wanawapenda wale waliohama kwao, lakini hawaoni Nyoyo zao zinahitajia waliyo pewa, na wanajitanguliza kuliko nafsi zao, hata kama kuna umasikini miongoni mwao. Na atakayeepushwa na umasikini wa nafsi yake, hao ndio wenye kufaulu. Al-Hashr: 8-9]

Na ili ahadi ya udugu iendelee kupanuka mpaka Siku ya Kiyama, tunamuomba Allah atujaalie miongoni mwa wale aliosema juu yao: “Na waliokuja baada yao wakasema: Mola wetu Mlezi, tusamehe na ndugu zetu walio tutangulia kwa Imani, unaweka katika nyoyo zetu chuki kwa walio amini. Mola wetu hakika wewe ni mwingi wa kurehemu, mwingi wa kurehemu.

Kisha, miezi michache tu ilipita mpaka hali inayojitokeza ilianza kuandaa nguvu zake na kulinda uwepo wake.Kisha yakaja makampuni ya kwanza, na kampuni ya kwanza katika Uislamu ilikuwa ni “Kampuni ya Sayf al-Bahr” inayoongozwa na Hamza bin Abdul Muttalib, Allah amuwiye radhi, ikionyesha kwamba ujumbe uliobeba ukweli hauridhiki na uhalali wa wazo hilo, bali pia unajenga sababu za uwezo unaoilinda.

Kwa hivyo, somo la uhamiaji sio tu somo la sura ya wasifu, bali ni somo la imani, elimu, saikolojia, uongozi, usalama, kijeshi, mkakati, usimamizi wa migogoro, na kuunda mataifa.

Uhamiaji unatufundisha kwamba uwezeshaji hauzaliwi ghafla, na kwamba ushindi si uamuzi wa kihisia, bali ni matokeo ya miaka ya elimu, uvumilivu, maandalizi, na kuendelea.

Pia tulijifunza kwamba uhamaji utaendelea hadi Saa ya Ufufuo.

Kuna kuhama kwa uasi kwenda kwenye utiifu, kuhama kwa kughafilika kwa ukumbusho, kuhama batili kuelekea kwenye ukweli, na kuhama moyo kwa Allah na Mtume wake, Allah amfikishie rehema na amani.

Ibn al-Qayyim, Allah amrehemu, alifanya vyema pale alipofanya uhamaji wa kweli kuwa ni uhamiaji wa moyo kwa Allah na Mtume wake, kwani hili halikomi maadamu roho zinaendelea kuwepo katika miili.

Mwanzoni mwa mwaka wa 1448 Hijria, tuko katika haja kubwa ya kufufua maana za uhamaji katika maisha yetu: kuhama kwa matamanio ya wahyi, kuhama kwa mgawanyiko hadi kwa udugu, kuhama kwa kutokuwa na uwezo wa kufanya kazi, kuhama kwa utegemezi kwa nguvu za kujenga, na uhamiaji wa kushughulishwa na maganda na miradi ya ufufuo.

Pia tuko katika haja kubwa ya kufufua shauku katika historia ya Hijri yenyewe.Kwa sababu sio tu kalenda ya siku, bali ni kumbukumbu ya taifa, alama ya ustaarabu, na shahidi kwamba historia ya Waislamu ilianza na hatua za wahamiaji ambao walimwachia Allah kila kitu, kwa hivyo Allah aliwafungulia ulimwengu na kueneza nuru kupitia kwao kwenye upeo wa macho.

Historia yetu ilianza na uhamaji, ili kwamba inaendelea kutukumbusha mwanzoni mwa kila mwaka kwamba njia ya utukufu bado ni njia ile ile: uaminifu kwa Allah, elimu kwa roho, maandalizi ya sababu, subira juu ya njia, na uthabiti mpaka muumini afikie hatima yake.

Waislamu kuondoa utegemezi wao kwenye historia ya Gregorian, na kurejesha heshima kwa historia yao ya Hijri baada ya miongo kadhaa ya kutengwa na kutelekezwa, ni moja ya sifa kuu za kurejesha utambulisho na uhuru wa kitamaduni.Ni jambo ambalo taifa linapaswa kuwasiliana, kuendelea kufufua, na kuwa na subira hadi litakapotengemaa katika maisha, taasisi na utamaduni wake.Tarehe ya Hijri sio tu njia ya historia, bali ni ishara ya utambulisho wa taifa, kumbukumbu, na njia ya ustaarabu.

Moja ya dhihirisho la utegemezi wa kitamaduni na kushindwa kisaikolojia ni kwamba historia ya Hijri imetengwa katika maisha ya Waislamu kwa ajili ya wengine, hadi kwamba watu wengi wa taifa wanazijua historia za wengine zaidi kuliko wanavyojua historia yao wenyewe.Kurejesha historia ya Hijri na kushikamana na utambulisho wa muda wa taifa ni miongoni mwa mambo ambayo ni lazima yaheshimiwe na kuwa na subira mpaka irejee hadhi yake kamili.Hii ni sehemu ya uaminifu kwa upekee wa taifa hili, historia yake na utume wake.

Tunamuomba Allah aujaalie mwaka wetu mpya kuwa mwaka wa kuhama kwake, utukufu ni kwake, uwongofu upya kwake, utukufu ni wake, uthabiti katika dini yake iliyonyooka, na kutembea katika nyayo za waliotangulia kwa imani ya kweli na utukufu kutoka kwa Mola wetu na Mola wetu Mlezi, mpaka tukutane Naye hali Yeye ameridhika nasi.

Kuhama kwa Mtume kuna milango mipana ya kusoma na kutafakari.Baadhi ya watu wanaiendea kwa mtazamo wa masimulizi ya kihistoria na kufuatilia matukio na maelezo yake, na baadhi yao wanasimama kwenye nafasi zake za kidini na kielimu, au kwenye masomo yake ya utetezi, siasa, kijeshi na usalama, na yote hayo ni haki kubwa na yanastahili kuzingatia na kuzingatia sana.Hata hivyo, wakati huu, tunataka kusimama na uhamiaji kutoka kwa pembe ambayo taifa linahitaji sana wakati wetu, ambayo ni angle ya mabadiliko kutoka udhaifu hadi uwezeshaji, kutoka udhaifu hadi nguvu, na kutoka kwa utawanyiko hadi kujenga serikali na ustaarabu.Uhamaji huo haukuwa tu safari ya kutoroka kutokana na madhara ya Maquraishi, bali ulikuwa ni mwanzo wa mpito mkubwa wa kihistoria ambao ulibadilisha sura ya kisiwa na kisha uso wa dunia.

Tunapoangalia kushuka, mgawanyiko, udhaifu, na misukosuko ambayo taifa linapitia leo, hitaji letu la fiqhi katika hatua hii kubwa ya historia inaongezeka;Hebu tufahamu jinsi Mtume, Rehema na amani zimshukie, na maswahaba zake walivyofanya mabadiliko hayo adhimu, na ni sheria gani zilizoweka taifa lililoongoza ulimwengu baada ya kudhulumiwa na kuteswa. Uhamiaji ni moja wapo ya hatua muhimu barabarani ambayo ni muhimu kwa kila mtu anayetarajia ufufuo wa dhati na uwezeshaji wa busara.

Udhaifu unabadilikaje kuwa uwezeshaji?

Wakati mtu anapozitafakari sura za kuhama kwa Mtume, anagundua kwamba anakabiliwa na mojawapo ya mifano kuu ya kihistoria ya mabadiliko ya ustaarabu katika historia ya mataifa.Uhamaji huo haukuwa tu uhamaji wa kijiografia kutoka Makka hadi Madina, lakini badala yake ulikuwa ni mpito kutoka hatua ya udhaifu hadi hatua ya nguvu, kutoka kwa ukweli wa kizuizi hadi ukweli wa uhuru, na kutoka udhaifu hadi uwezeshaji.

Swali ambalo linajiweka katika kila zama: Je, mabadiliko haya yalifanyikaje?Je, ni sheria gani zilizofanya mabadiliko haya makubwa?Je, taifa leo linawezaje kufaidika na sayansi ya uhamaji katika safari yake kutoka katika udhaifu, utegemezi, na mtawanyiko hadi kwenye nguvu, enzi kuu, na uwezeshaji?

Kusoma kuhama kwa macho ya Sunnah, sio kwa macho ya Hadithi, kunadhihirisha idadi ya mambo makubwa.

Kwanza: Uwezeshaji huanza kabla haujaonekana.

Kosa kubwa wanalofanya watu ni kufikiria kuwa uwezeshaji huanza siku serikali inapoonekana, ushindi unapatikana, au usawa unabadilika, wakati uhamiaji unaonyesha kwamba uwezeshaji huanza miaka mingi kabla ya hapo ndani ya nafsi.

Huko Makka, Waislamu hawakuwa na mamlaka, uwezo wa kimaada, au dola, na bado Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alikuwa akijenga kipengele cha hatari zaidi katika mlingano wa uwezeshaji: mwanadamu.

Miaka kumi na tatu ya elimu ya kina ya imani.

Miaka kumi na tatu ya kuweka uhakika, kujitenga, subira, na uthabiti.

Miaka kumi na tatu ya kuwafanya wanaume wasioweza kununuliwa na ulimwengu wala kuvunjwa na shida.

Kwa hiyo, haikuwa dola iliyoanzishwa Madina iliyounda kizazi hicho, bali ni kizazi hicho ndicho kilichounda dola.

Hapa moja ya masomo makubwa zaidi ya uhamiaji yanaonekana: ujenzi wa nje hauwezi kutangulia ujenzi wa ndani, na mradi hauwezi kufanikiwa ikiwa roho zinazobeba zinatikiswa, kudanganywa, au kufungwa kwa matakwa.

Kuhama kwa Mtume mkubwa kulitanguliwa na utangulizi mrefu na mitihani mikali, ambayo ilikuwa ni sehemu ya maandalizi ya Allah ambayo yalitengeneza roho za Maswahaba, Allah awe radhi nao, na kuwatayarisha kubeba mizigo ya jukwaa la kiraia na kazi ya kujenga dola na jamii.Kutiwa nguvu hakukuwa matokeo ya muda mfupi tu, bali ni matokeo ya miaka ya elimu, subira, dhabihu, na uthabiti katika ukweli.

Pia, kuhama kwenda Madina haikuwa tukio la kwanza la uhamiaji katika historia ya wito. Ilitanguliwa na kuhama mara mbili kwa Abyssinia ambayo ilikuwa na athari kubwa katika kuhifadhi kundi la waumini, kufundisha maana ya dhabihu na kikosi, na kuchangia kuunda hali ambazo baadaye zilisababisha hatua kubwa ya uwezeshaji.

Pili: Mafundisho huja mbele ya nambari

Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakungoja ubora wa hesabu ukamilike mpaka alipohama.Kigezo cha nguvu katika kipindi cha Makka haikuwa idadi kubwa ya wafuasi. Badala yake, lengo lilikuwa juu ya ubora wa wanaume, sio wingi wao.

Ndiyo maana Kiapo cha Aqaba kilikuwa kigeugeu cha kweli. Kwa sababu ilifunua uwepo wa wanaume ambao wako tayari kubeba gharama, sio tu kurudia kauli mbiu.Kwa hiyo, maandishi ya kiapo cha utii yalikuwa wazi kabisa, na Ansari wakamwambia Asaad bin Zurarah, Allah amuwiye radhi, pale alipowakumbusha juu ya ukubwa wa kile walichokuwa wakitoa: “Ewe Asaad, unyooshe mkono wako kwa niaba yetu, kwani Wallahi hatutaacha kiapo hiki cha utii wala hatutaachana nacho.

Mataifa hayainuki kwa wingi wa watazamaji, bali na wachache waaminifu walio tayari kubeba mizigo.

Na msimamo wa kuamini nafsi una athari.

Tatu: Kuunda mazingira ya kuatamia

Mojawapo ya mila kuu iliyofichuliwa na uhamaji ni kwamba uwezeshaji hautokei katika ombwe.

Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, hakuondoka Makka moja kwa moja kwenda Madina bila ya utangulizi wowote. Badala yake, hii ilitanguliwa na maandalizi ya muda mrefu.

Kuita makabila. Kuwasilisha Uislamu kwa wajumbe. Ahadi ya Kwanza ya Akaba. Kisha Ahadi ya pili ya Akaba. Kisha unda kiini salama ndani ya jiji. Mazingira ya incubator yametayarishwa kabla ya kuhamia.

Huu ni mwaka ambao hautakosekana.

Kila mradi unaotafuta uwezeshaji bila kujenga incubator ya kijamii, kiakili na kimaadili inajengwa juu ya mchanga.

Nne: Kutumaini hakuondoi sababu

Moja ya maana zinazorudiwa mara kwa mara katika uhamaji ni kwamba kumtegemea Allah hakupingani na mipango makini.Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, ambaye ana yakini kamili ya Allah miongoni mwa watu, alichagua wakati ufaao wa kutoka nje.Na waandae walioondoka.Alichagua mwongozo wa kitaalam.Alificha habari.Alichukua njia isiyo ya kawaida.Alisimamia hatari kwa busara sana.Alijishughulisha na usiri na usiri, na alijishughulisha na sifa za wale aliowategemea kwa misheni.

Mambo mawili yalikuja pamoja katika uhamiaji ambayo hayawezi kutenganishwa: uaminifu na kuchukua sababu.

Kwa hiyo, uwezeshaji hauji kwa njia ya matakwa au mihemko ya kufikirika, bali huja wakati imani inabadilishwa kuwa hatua iliyopangwa, mpango wazi, na juhudi jumuishi na endelevu.

Tano: Kuwa mwangalifu hakukanushi uaminifu.

Moja ya mafunzo makubwa yaliyomo katika matukio ya kuhama kwa Mtume ni kwamba Muumini ameamrishwa kumtegemea Allah Mtukufu, na pia ameamrishwa kuchukua sababu za hadhari na hadhari.Ukweli huu ulionekana wazi katika uhamiaji katika hali yake ya wazi.Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, ambaye ni mkamilifu zaidi wa watu katika kumwamini Mola wake, hakukabiliana na hatari kwa dharau, wala hakutegemea miujiza licha ya uwezo wake wa kufanya hivyo, Allah akipenda. Badala yake, alichukua kila sababu halali ambayo inaweza kufikia mafanikio na kupunguza hatari.

Basi tarehe ya kuondoka ikafichwa, akachaguliwa sahaba muaminifu, na akaajiriwa kiongozi mtaalam wa njia kutokana na umahiri wake, hata kama hakuwa Mwislamu. Wahajiri hao wawili walichukua njia wasiyoijua na wakajificha ndani ya Pango la Thawr kwa siku nyingi hadi mkimbio ulipotulia. Majukumu yaligawanywa kati ya wale wanaokusanya habari, wale wanaosafirisha vifaa, na wale wanaofuta athari.Ni mfumo jumuishi wa tahadhari, upangaji na udhibiti wa hatari, unaoashiria kwamba ujasiri hauko katika kupuuza hatari, bali katika kuzijua na kuzishughulikia kwa hekima.

Taifa lilikumbwa katika baadhi ya hatua zake na uelewa duni wa kuaminiwa, jambo ambalo lilifanya kutumia sababu na tahadhari kuonekana kama ukosefu wa kumwamini Allah, wakati uhamiaji unaonyesha kwamba imani katika ukweli wake inachukua sababu zinazowezekana.Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, ambaye alimwambia sahaba wake katika dakika za giza kabisa: “Usihuzunike, kwani Allah yu pamoja nasi,” ndiye yuleyule aliyedhibiti maelezo ya mpango huo na kuusimamia kwa hadhari na nidhamu ya hali ya juu.

Hili ni somo kubwa kwa watu binafsi, vikundi na mataifa.Miradi mikuu haidhibitiwi na hisia dhahania, na uaminifu wa kusudi pekee hautoshi kwao. Badala yake, ni muhimu kukadiria hatari, kuweka siri, kuchagua wanaume vizuri, na kutazamia changamoto kabla hazijatokea.Yeyote anayepuuza tahadhari kwa kisingizio cha nia njema, au kuwadharau wapinzani kwa kisingizio cha kumwamini Allah, amevunja muongozo wa Hijra kabla ya kukiuka matakwa ya akili na uzoefu.

Kuhama kunatufundisha kwamba tahadhari, kupanga, na hadhari si woga, kusitasita, au udhaifu, bali ni sehemu ya hekima kamili ambayo Allah ameamuru, na miongoni mwa Sunna ambazo bila hiyo uwezeshaji hauwezi kupatikana.Kama vile taifa linahitaji imani na uhakika, linahitaji pia utambuzi, tahadhari, na usimamizi mzuri, ili kufuata nyayo za unabii kwenye njia ya maendeleo na uwezeshaji.

Sita: Taarifa ni kipengele cha nguvu

Kuhama kwa Mtume kunadhihirisha kwamba utambuzi sahihi wa ukweli, elimu ya habari, na uamuzi mzuri wa hali ni miongoni mwa vipengele muhimu vya kuunda nguvu na mafanikio.Abdullah bin Abi Bakr, Allah amuwie radhi, alikuwa na nafasi kubwa sana katika kufuatilia habari na mienendo ya Makureshi, kisha kumfikishia Mtume wa Allah ﷺ rehema na amani ziwe juu yake, na swahaba wake pale pangoni, ili maamuzi yabaki yameegemezwa kwenye elimu na si kwa tuhuma.

Kwa hivyo tunatambua kwamba kutojua ukweli, kupotosha usawa, na kudanganywa na matakwa, propaganda, au hisia za juu juu, ni miongoni mwa sababu kuu za kushindwa katika njia ya mataifa na miradi mikubwa.Nguvu haijengwi juu ya shauku tu, wala matakwa, bali katika ufahamu unaochanganya uwazi wa kusudi, ufahamu sahihi, na usomaji sahihi wa ukweli.Kwa hiyo, mataifa yenye mafanikio yalikuwa ni yale yaliyojijua wenyewe, wapinzani wao, na hali zao vizuri, kwa hiyo yalisonga kwa akili yenye fahamu na moyo mwaminifu, si kwa hisia zisizodhibitiwa au maono yaliyofadhaika.

Ya Saba: Umoja ni miongoni mwa sababu kuu za nguvu

Mara tu Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alipotulia Madina, alichukua hatua ya kuujenga msikiti huo, kisha akaleta udugu baina ya wahajiri na Ansari, kana kwamba historia iliyotangazwa tangu wakati wa kwanza kwamba safu za ujenzi zinatanguliza mbele, na kwamba sharti la kila kundi ni msingi wa ujenzi.mradi.

Nguvu ya kweli haitokani na idadi kubwa ya watu wala wingi wa uwezo pekee, bali ni uwezo wa watu kukusanyika karibu na lengo moja, kufanya kazi kwa roho moja, na kuweka maslahi ya umma mbele ya bahati ya nafsi.Ndio maana Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, aliumba taifa lenye mshikamano kutokana na Muhajirina na Ansari ambalo lilivuka ushupavu na maslahi finyu, na hivyo kustahiki kubeba ujumbe mkubwa unaojulikana kwa wanadamu.

Mwaka huu unaendelea kati ya mataifa hadi leo;Popote pale udugu wa dhati, uadilifu, kujitolea kwa ukweli, na ushirikiano katika uadilifu na uchamungu, sababu za nguvu na ufufuo zipo.Ambapo tamaa hutawala, nafsi hushindana juu ya faida, na maslahi ya kibinafsi na bahati huchukua nafasi ya kwanza juu ya malengo makubwa zaidi, udhaifu huingia kwenye safu, bila kujali idadi ni kubwa na jinsi slogans ni kubwa.

Pengine moja ya bei kubwa zaidi ambayo taifa hulipa leo ni kupuuza kwake kanuni hii adhimu.Uwezeshaji wa kweli hauwezi kupatikana kwa viwango vilivyochanika, wala ufufuo thabiti hauwezi kufanyika katikati ya migogoro inayomaliza nguvu na kupoteza juhudi.Umoja ni tabia inayotekelezeka, elimu inayofunzwa, na njia ya maisha ambayo kwayo dola ya kwanza ya Kiislamu ilianzishwa, na kupitia kwayo ilipata utukufu na uwezeshaji iliyoupata.

Amesema Allah Mtukufu: “Hakika Allah anawapenda wanao pigana katika njia yake kwa safu, kana kwamba ni jengo imara” [Al-Saff: 4]

Nane: Nguvu ni msingi wa dini

Ni miezi michache tu imepita tangu kuhama mpaka makundi yalipoanza, na Waislamu wakaanza kuandaa njia za kujitokeza nguvu na ulinzi.Hapa ukweli mkuu unafunuliwa ambao mara nyingi hupuuzwa wakati wa kusoma wasifu.Uislamu haukuja tu kuunda mtu mwadilifu, bali pia kuunda taifa lenye nguvu lenye uwezo wa kubeba ujumbe wake, kulinda uwepo wake, na kusimamisha haki duniani.

Elimu ya imani ni msingi wa lazima, lakini peke yake haitoshi.Wazo sahihi ni hitaji la lazima, lakini peke yake haitoshi.Uaminifu kwa Allah ni nafsi ya matendo yote, lakini hauchukui nafasi ya kuandaa nguvu na sababu za kujenga.Kwa hiyo, Uislamu uliunganisha utimamu wa imani na nguvu ya dola, utakaso wa nafsi na maandalizi ya vifaa, na imani ya kina na uwezo wa kutetea na kulinda ukweli.

Waislamu waliondoka Makka wakiwa wamebeba imani, lakini huko Madina walianza kujenga vipengele vya taifa: kama vile msikiti, udugu, utaratibu, uchumi, na kisha nguvu inayolinda yote hayo na kuilinda kutokana na wavamizi.Kwa hivyo, uwezeshaji ulikuwa matokeo ya mchanganyiko wa vipengele vingi katika mfumo mmoja.Mafundisho madhubuti, malezi ya uaminifu, shirika lenye nguvu, na nguvu yenye uwezo wa kulinda faida na kuzuia uchokozi.

Hii ni moja ya mila iliyoanzishwa katika maisha ya mataifa.Haitoshi ukweli kuwa nasi isipokuwa tunatayarisha nguvu inayoilinda vyema, na haitoshi kwetu kuwa na kanuni kuu ikiwa hatuwezi kuzidumisha.Kwa hiyo, kuandaa nguvu ilikuwa ni sehemu ya dini, njia ya kuanzisha haki, na mojawapo ya sheria za uwezeshaji zilizoonyeshwa na Hijra na ujenzi uliofuata wa dola ya kwanza ya Kiislamu.

Tisa: Uvumilivu ni kanuni ya lazima katika njia ya uwezeshaji.

Waislamu waliishi kwa miaka mingi ya madhara na mazingira magumu kabla ya kuhama, ambapo walipatwa na kila aina ya majaribio, hadi kwamba baadhi ya waangalizi karibu walifikiri kwamba njia ilikuwa imefungwa na kwamba unafuu ulikuwa mbali sana.Hata hivyo, uhamiaji ulikuja kufichua kwamba udhaifu sio mwisho wa njia, bali inaweza kuwa mwanzo wake wa kweli, na hatua ambayo masharti ya ushindi yanapangwa na majengo ya uwezeshaji yanajengwa.

Ni kiasi gani cha dhiki inaonekana kuwa kali, lakini kwa hakika ni maandalizi ya kimungu, ni taabu ngapi ilikuwa utangulizi wa unafuu mkubwa zaidi, na ni udhaifu kiasi gani ulikuwa utangulizi wa nguvu ambayo inaweza kupatikana tu kupitia njia ya subira na uthabiti.Kwa hivyo, Sunnah ya Allah inateremshwa kwa waja wake.Ushindi hauji ghafla, lakini unafanywa katika tanuru ya majaribio, na husafishwa katika shule ya uvumilivu wa muda mrefu.

Kwa sababu hii, mataifa ambayo kitivo cha subira ni dhaifu na wanaokimbilia kutoa matunda kabla hayajaiva hupoteza fursa nyingi za kujiendeleza na kupoteza matunda ambayo yalikuwa karibu kufikiwa.Uvumilivu sio hatua ya kupita kwenye njia ya uwezeshaji, bali ni hali ya lazima, kielelezo cha kupita, na lango ambalo mlango wa ushindi utafunguliwa tu.

Kumi: Wajibu wa wanawake katika kuhama na kujenga uwezo

Kuhama kwa Mtume halikuwa tukio la wanaume tu, bali wanawake walishiriki katika hilo katika jukumu muhimu ambalo linadhihirisha undani wa uwepo wao katika kufanya mabadiliko ya kihistoria kutoka udhaifu hadi uwezeshaji.Jukumu lake lilidhihirika katika hatua ngumu zaidi na nyeti, kwani alicheza nafasi inayolingana na sifa zake za kike, kama mwanamke, katika kutoa riziki, kutoa amana, kutunza siri, kumtumikia Mtume, rehema na amani zimshukie, kumtumikia baba yake na familia yake, kuwa na msimamo katika hali za mitihani, na kuchunga mambo ambayo bila ya hayo safari kubwa isingewezekana.

Asmaa binti Abi Bakr, Allah amuwie radhi, anajitokeza kama kielelezo cha kipekee katika muktadha huu.Alichukua nafasi ya hatari sana katika kupeleka chakula na vifaa kwa Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam), na sahaba wake mle pangoni, na alistahimili ugumu wa njia na hatari ya kuteswa, mpaka akapewa jina la utani la “Dhat Al-Nitaqin” kwa sababu ya urefu wa mkanda wake alioukata ili kufunga riziki humo.Mama wa Waumini, Aisha, Allah amuwiye radhi, ndiye aliyekuwa msambazaji wa sehemu kubwa ya maelezo ya hatua hii kwa taifa, huku akihifadhi kumbukumbu ya kihistoria ya Hijra na kusimulia matukio yake sahihi.

Wasifu umetuandikia yale yaliyowapambanua wanawake wa kizazi hicho cha pekee katika suala la kuzingatia milango ya kheri, kufanya juhudi katika kutenda mema, kuwa na shauku ya kumtumikia Mtume wa Allah ﷺ (s.a.w.w.) na wanaume walio karibu naye, na kuchukua hatua ya kufanya mambo mema ambayo yanawaleta karibu na Allah na kulinda familia zao kutokana na hatari zote.

Wanawake pia walishiriki katika hatua ya baada ya kuwasili, katika kuijenga jamii mpya, kusimamisha nguzo zake, na kushiriki katika kujenga mazingira ya imani ambayo juu yake serikali ilianzishwa, ambapo nafasi ya mke mwema ilionekana, kama vile mama wa Ayyub al-Ansar, Allah amuwie radhi yeye na yeye, na wanawake wa Ansari, na wanawake wa Ansari, wawafungulie waume zao, Allah awawie radhi makazi yao. wakiwaunga mkono ndugu zao wahamiaji, na walikuwa na subira kwa dada zao wahamiaji wakati wa gharama za jukwaa, na walitambua umuhimu wa kutoa imani na mazingira ya motisha kwa watoto kuunda kizazi chenye nguvu cha Mujahid, na kwa waume kutekeleza misheni zao na kulinda mipaka yao.

Hivyo inakuwa wazi kwamba uhamiaji haukuwa mradi wa mtu binafsi wala kitendo kilichowekewa mipaka kwa kikundi, bali ulikuwa ni tamthilia ya pamoja ambayo majukumu yalipishana, na ambayo wanawake walikuwa na sehemu kubwa ya kutoa, kujitolea, na kuunda msukumo, vizazi, na mabadiliko.

Kuanzia hapa inaeleweka kwamba uwezeshaji hauletwi na jinsia moja au nyingine, bali hujengwa kwa kuunganisha majukumu, na kila jinsia inahifadhi jukumu lake katika mchakato wa ujenzi kwa ushirikiano na maelewano, sio kwa migogoro na uchokozi, na kwamba wakati taifa linaboresha matumizi ya nguvu zake zote, wanaume na wanawake, kila mmoja katika nafasi yake sahihi, itakuwa wazi kwa urejesho wa sheria za Mtume. uhamiaji.

Masomo yaliyoanzishwa kwa kuhama: Kuiunga mkono dini na bei ya kuhama

Kuunga mkono dini ni njia ambayo ina gharama zake ambazo ni waaminifu pekee wanaweza kufikia, jambo la kwanza kabisa linaweza kuwa ni kuondoka katika nchi za mtu na kuacha nyumba na wapendwa wao, wakati uadilifu wa dini unapingana na uthabiti wa mahali hapo.

Maana hii ilidhihirishwa kwa uwazi katika wasifu wa Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) pale alipofukuzwa yule aliyeipenda ardhi ya Allah, Makka, ambamo alizaliwa na kukulia miongoni mwa milima na vichochoro vyake. Alisema huku akiiacha kwa sauti iliyojaa huzuni na uhakika: “Wallahi nyinyi ni bora katika ardhi ya Allah, na mpendwa zaidi katika ardhi ya Allah kwa Allah, na lau nisingefukuzwa kwako, nisingeondoka.” Uhamaji huo ulikuwa tangazo kwamba kifungo cha dini kinatanguliza juu ya kifungo cha nchi ya asili wakati haiwezekani kuungana.Kati yao.

Kadhalika maisha ya Maswahaba, Allah awe radhi nao, yalikuwa mtihani wa kivitendo kwa maana hii kubwa.Huyu ni Ummu Salamah, Allah amuwiye radhi. Hadithi yake chungu inasimuliwa alipotenganishwa na mume wake na mwanawe. Alikaa kwa muda wa mwaka mzima akipata uchungu wa kutengana na umbali, hadi watu walipomwonea huruma na kumrudisha mtoto wake kwake. Kisha Allah akamkutanisha na mumewe huko Madina.Ni taswira ya ukweli ya kile ambacho njia ya imani inaweza kumaanisha: kukosa nchi na mahusiano yanayovunjika, huku moyo ukishikamana na Allah na ahadi yake.

Kadhalika, Suhaib Al-Rumi, Allah amuwiye radhi, alipotaka kuhama, alisimama mbele ya Makureshi wakitaka kumnyang’anya mali yake, akawaambia kwa uthabiti wa Muumini: Je, nikiwaachia pesa yangu, mtaniachia?Walipokubali, aliwaachia pesa zake zote, akitafuta uradhi wa Allah na kutegemeza dini yake. Habari za hili zilimfikia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na akasema neno lake lisiloweza kufa: “Suhayb alishinda,” akitangaza kwamba faida ya kweli si kile kinachopotea katika pesa, bali ni kile kinachopatikana kwa upande wa dini na imani.Pia alitufundisha kisa cha Maswahaba wa Pangoni.

Kwa hivyo, kuhama kunadhihirisha kwamba njia ya ushindi haifanywi kwa starehe, bali inaweza kupita katika mitihani katika nchi za nyumbani, kupoteza wapendwa wao, na kafara ya mali, na kwamba moja ya sheria za Allah za uwezeshaji ni kwamba mkweli katika dini yake anajaribiwa kulingana na ukweli wake, ili kwamba anayetafuta ukweli aweze kutofautishwa na yule anayetafuta faraja.

Ni malezi ya kina ya Qur’ani kwamba uhusiano wa juu kabisa ni kwa Allah na dini yake, na kwamba nchi, hata iwe kubwa vipi, hubaki kuwa njia na sio mwisho. Wakipingana na kuhifadhi Imani, basi malipo ya kudumu humo ni kuhama, na fidia ya Allah ni kubwa kuliko iliyo baki nyuma.

Kwa hakika, kuhama si kuondoka katika ardhi, bali ni kuingia katika agano na Allah Mtukufu, na mwenye ikhlasi katika kuiunga mkono dini yake, hajali anachokikosa katika dunia hii, kwa sababu alichonacho Allah ni bora zaidi, kinachodumu zaidi, na kinadumu zaidi. Allah akubali uhamiaji wa wahamiaji kwa ajili yako!

Masomo yaliyoanzishwa na uhamaji: Hakuna haraka

Njia ya utetezi haikuwahi kuwa njia iliyoandaliwa kwa kukubalika haraka au matokeo ya haraka.Bali Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, alipitia miaka nzito ya madhara na kukataliwa huko Makka, ambapo aliwalingania watu wake kwenye uwongofu, lakini ni wachache tu walioitikia, na yeye na masahaba wake walikabiliwa na kila aina ya mateso na mateso. Hata hivyo, hakujua namna ya kukata tamaa moyoni mwake. Bali, kadiri mateso yalivyozidi kuwa makali, ndivyo alivyokuwa na uhakika zaidi kwamba kile kinachobeba haki ambayo haibadiliki na mabadiliko ya watu.

Alipotoka kwenda Taif kutafuta mazingira ya rehema zaidi ya kuhubiri, alikumbana na madhara, mawe, na uchokozi. Alirudi akiwa amelemewa na majeraha, lakini hakuwa amevunjika roho tena.Bali alirejea kwa uthabiti zaidi katika msisitizo wake wa kuendelea na ujumbe, hata alipokuwa na umri wa miaka hamsini, akibisha hodi kwenye milango ya makabila wakati wa misimu ya Hijja, akisema: “Je, yuko mtu ambaye atanibeba hadi kwa watu wake, kwani Maquraishi wamenizuia kufikisha maneno ya Mola wangu Mlezi.

Pamoja na kuendelea kukataliwa kwa takriban makabila kumi na tano, maandamano hayakukoma. Bali, nyuma ya subira hii ndefu kulikuwa na ushindi mwingine ulioanza katika nyoyo za Ansari, kupitia Kiapo cha Aqaba, na kisha kumtuma Musab bin Umair, Allah amuwiye radhi, ili kuitayarisha ardhi ya Madina kupokea wito na kujenga jamii mpya. Kwa hiyo, uhamiaji haukuwa mwisho wa hatua ya kukata tamaa, bali ulikuwa ni kilele cha njia ndefu ya uthabiti, na tamko kwamba sheria za Allah za ushindi hazijajengwa kwa haraka, wala haziamuliwi kwa kushindwa, bali zinafanywa kwa subira iliyopanuliwa, kazi iliyokusanywa, na kujiamini ambayo haishindwi na wakati wa vikwazo au vikwazo.

Masomo yaliyoanzishwa na Hijra:  Uswahaba mwema ni fadhila na baraka

Hijra inadhihirika katika umbo lake bora kabisa, uswahaba wa dhati na Abu Bakr al-Siddiq, Allah amuwie radhi, ambaye alikuwa ni mfano wa kipekee wa uaminifu, uhakika, na kikosi cha kumsaidia Mtume wa Allah ﷺ (saww).Alikuwa wa kwanza kuharakisha kuandamana na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alipopewa ruhusa ya kuhajiri hadi ikasemekana kuwa alijifungia yeye na ngamia wake wawili kwa kutaraji kuwa atakuwa mshirika katika heshima hii kubwa.Ruhusa ilipokuja, alilia kwa furaha, bila woga, kama alivyosimulia Aisha, Allah amuwie radhi, kwani hajawahi kumuona mtu akilia kwa furaha kama Abu Bakr alilia siku hiyo.

Njiani kuelekea pangoni, maana za usahaba zilifichuliwa katika viwango vyake vya juu.Abu Bakr, Allah amuwiye radhi, wakati fulani akasonga mbele na mara nyengine huchelewa, na kuliani na kushotoni kwa Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) akimlinda na nafsi yake na kuhisi hatari kabla haijamfikia, mpaka alipoulizwa kuhusu hilo na akasema kwa uthabiti wa Muumini: Asingejua chochote isipokuwa kuwa pamoja nami na si pamoja nawe.Kisha, katika wakati wa uamuzi wa pango, wakati khofu ikichanganyikana na habari njema, alikuwa akisema: “Lau mmoja wao angetazama chini ya miguu yake, angetuona sisi,” na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) angemjibu kwa neno ambalo lilituliza mkanganyiko wote: “Unaonaje kuhusu watu wawili ambao Allah ni wa tatu wao?”

Kwa hivyo, usuhuba wakati wa kuhama haukuwa tu ufuataji njiani, bali ulikuwa ni kielelezo kilichounganishwa cha imani, uaminifu, na kujitolea mhanga, ambapo nafsi inayeyuka katika kuutumikia ujumbe, na kumhifadhi Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, inakuwa ni jambo la msingi kwa kila jambo.Ni ushirika unaofanywa na imani, uliotakaswa kwa upendo, na kuthibitishwa kwa dhabihu, hadi umekuwa mojawapo ya ushahidi mkubwa zaidi kwamba njia ya uwezeshaji haichukuliwi na mtu binafsi peke yake, bali na watu waaminifu ambao, wanapofuatana, hubakia imara, wanapojaribiwa, ni waaminifu, na wakati roho zinatafutwa, hujitolea bila kusita.

Masomo yaliyoanzishwa na uhamaji: uthabiti katika nafasi na kukataa ufumbuzi wa viraka

Kuhama kwa Mtume kunaangazia kanuni muhimu sana katika kufanya mabadiliko, ambayo ni uthabiti katika nafasi sahihi, na utafutaji wa suluhisho la kina, kali, kutotosheka na mapatano ya sehemu au masuluhisho ya muda mfupi ambayo yataleta masuluhisho yao.Mwanzoni mwa mwito huo, Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alitolewa kwa ajili ya kufanya amani kwa gharama ya tauhidi, ili amuabudu mungu wa washirikina kwa ujumla na wamuabudu mungu wake kwa ujumla, lakini yeye alilikataa hilo kimsingi, kwa sababu dhati ya ujumbe huo haikubali kugawanyika au kuafikiana.

Kisha ofa hizo ziliendelea mpaka zikafikia kilele chake pale Utbah ibn Rabi’ah alipomwambia Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akimjaribu kwa pesa, heshima, na ufalme, na hata kwa athari zote ambazo watu kawaida wanazo. Hata hivyo, jibu la kinabii lilikuwa la maamuzi, likizuia njia ya aina zote za maelewano juu ya asili ya ujumbe, kwa sababu suala sio tamaa ya ulimwengu kupatikana au nafasi ya kupatikana, bali ni mradi wa mwongozo ambao umejikita tu juu ya usafi kamili wa njia.

Kwa hivyo, uhamiaji na hatua za awali za utetezi zinadhihirika kama tamko la wazi kwamba suluhu za kweli hazitokani na kukata tamaa, wala kuweka viraka kwenye migogoro, bali ni kukabiliana na mizizi na kujenga upya ukweli kwa misingi ya uhuru kamili katika mtazamo, mbinu, na uamuzi, mbali na utegemezi wa kiakili, kisiasa, au kiuchumi.

Omar Ibn Al-Khattab, Allah amuwiye radhi, kuchagua kuhama kama mwanzo wa historia si chochote ila ni kielelezo cha maana hii ya kina.Alitambua kwamba uhamiaji ulikuwa wakati wa kutofautisha kitamaduni kati ya mema na mabaya, kati ya uhuru na utii, kati ya kujenga taifa kwa misingi ya ujumbe wake au kuliingiza katika miradi ya wengine.Hivyo basi, kiini cha suluhu katika uhalisia wa taifa kinaweza tu kuwa kwa kurejea asili: kuipa nguvu dini, kurejesha dhamira, na kujenga maamuzi huru, kwa kuzingatia sheria zilizounda uhamiaji, na si kwa kuzingatia masuluhisho yaliyowekwa na mizani ya madaraka pekee.

Kwa hivyo, somo la uhamiaji linabaki wazi: kwamba uwezeshaji haupatikani kwa ufumbuzi wa maji, lakini kwa kudumu katika ukweli, kuunda mbadala kamili, na kujenga mradi wa kujitegemea wa ufufuo ambao hupata nguvu zake kutokana na imani yake kabla ya kitu kingine chochote.

Masomo yaliyoanzishwa na uhamiaji: umuhimu wa kumtumaini Allah

Kuhama kwa Mtume kunadhihirisha maana kubwa katika amana, ambayo inakwenda zaidi ya dhana ya juu juu ya kumtegemea Allah kwa ukweli thabiti ambao unaona kwamba usimamizi wa Allah ni mtawala mkuu wa mambo yote, na kwamba ushindi haupimwi kwa nguvu zinazoonekana, bali kwa uaminifu wa kushikamana Naye, Utukufu uwe Kwake.Ahadi ya Allah ya ushindi ilikuwepo tangu dakika ya kwanza, kama katika kauli yake Allah: “Hakika yule aliyekuusieni Qur’ani atakurudisheni katika wakati wa kufufuliwa. Ni ahadi ya kurudi na uwezeshaji baada ya hatua ya kutoka na kesi.

Katika nyakati za hatari zaidi, washirikina walipofika kwenye pango la Thawr na kusimama karibu, dakika chache tu za kuwatenganisha na Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na sahaba wake, uaminifu ulidhihirika katika hali yake safi kabisa.Utegemezi haukuwa juu ya nguvu za kibinadamu au mpango wa mali, lakini hakika uhakika katika Allah pekee ulikuwa msaada wa kweli.Wakati Abu Bakr, Allah amuwiye radhi, aliposema katika dakika ya wasiwasi: “Lau mmoja wao angetazama chini ya miguu yake, angalituona sisi,” likaja jibu tukufu la kinabii ambalo liliweka upya mizani ya hofu na usalama: “Unaonaje kuhusu watu wawili ambao Allah ni wa tatu wao?”, akitangaza kwamba uwepo wa Allah ni ngome isiyoweza kupenyeka.

Uaminifu huu haukuwa mlipuko wa kihisia, bali ni uhakika unaoambatana na kuchukua sababu, mpaka athari za ulinzi wa Allah zikadhihirika katika kubadilika kwa anayeteswa kuwa mwokozi, na adui kuwa msaidizi, kama ilivyo katika kisa cha Suraqa bin Malik wakati mateso yake yalipogeuka kuwa kushindwa mbele ya amri ya Allah, na kisha kuwa riziki zinazotolewa kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake.

Kwa hivyo, uhamiaji unauelimisha moyo kwamba kuamini sio kuvuruga sheria, au kujiondoa kutoka kwa ukweli, lakini badala yake ni utambuzi kwamba amri ya Allah iko juu ya sababu, na kwamba ikiwa mja ni mwaminifu kwa Allah, milango haitafungwa katika uso wake, hata giza kubwa vipi.Kwa hiyo, imani katika kuhama ilikuwa ni nguvu yenye ufanisi ambayo ilijenga uhakikisho katika moyo wa hofu, na kuhamisha mizani wakati ambapo wanadamu wana shaka tu, wakati muumini ana uhakika wa ahadi ya Allah.Ni kubwa kiasi gani nyakati za utukufu anazozipata mhajiri kwa ajili ya Mola wake Mlezi, anapouona msaada wa Mola wake Mlezi na usahaba wake katika safari ya subira na imani ambayo mhajiri hana khiari ndani yake ila unyofu wake na mwitikio mzuri kwa Mola wake.

Masomo yanayofundishwa na uhamiaji: wahamiaji maskini

Kuhama kwa Mtume (saww) kunaangazia mfano wa kipekee wa moja ya kategoria kubwa zaidi za imani, yaani wahajiri masikini ambao waliacha nyumba zao na pesa zao, na wakaacha makwao wakiwa wamebeba chochote isipokuwa yakini kwa Allah na hamu ya neema na radhi Zake.Walikatiliwa mbali na njia za dunia, lakini walikuwa wameunganishwa na njia za mbinguni, kwa hivyo umasikini wao wa nje ukawa ni alama ya utajiri wao wa ndani, na kujitenga kwao ni ushahidi wa dhati yao kwa Allah na Mtume wake.

Allah Mtukufu amewasifu katika kitabu chake, akisema: “Kwa mafakiri wahajiri waliotolewa majumbani mwao na mali zao kwa kutafuta fadhila kutoka kwa Allah na kuridhika, na wanamnusuru Allah, na Mtume wake – hao ndio wasemao kweli.” (Al-Hashr: 8).

Kwa hivyo, umasikini wao haukuwa upungufu, bali ulikuwa ni mlango wa kuwezeshwa, kwani waliacha kila kitu ambacho kiliuelemea moyo, hivyo wakawa ni watu wenye msimamo thabiti katika kulijenga taifa, wakweli zaidi katika kuunga mkono ujumbe, na walio imara zaidi wakati wa mageuzi makubwa yaliyouhamisha Uislamu kutoka kwenye hatua ya udhaifu na kuupeleka kwenye hatua ya dola.Kwa hivyo, inakuwa wazi kwamba uhamiaji haukuleta tu mabadiliko ya kijiografia, lakini badala yake uliunda mwanadamu mpya, ambaye msingi wake ni uaminifu, kutopendelea, na uhakika, na ni mwanadamu ambaye ustaarabu hujengwa na mataifa kuendeleza.

Uhamiaji unatufundisha nini?

Uhamiaji unatufundisha kwamba uwezeshaji hauji kama tukio la ghafla lisilo na kielelezo, wala si matokeo ya matakwa yanayotarajiwa au kauli mbiu zilizoinuliwa, bali ni matokeo ya sheria zilizo wazi za kimungu, ambamo vipengele vya ujenzi vinaunganishwa na sababu za maendeleo zinafungamana.

Ni matokeo ya imani thabiti, malezi ya kina, wanaume waaminifu, mazingira ya malezi, mipango makini, kuchukua sababu, umoja wa vyeo, ​​kujenga nguvu, na subira ndefu barabarani.

Uhamiaji ukawa mwanzo wa historia, kwa sababu haikuwa tu hatua ya kijiografia, bali ni tamko la sheria ya ustaarabu wa milele: kwamba mataifa ambayo yanahama kutoka kwa udhaifu wao hadi nguvu zao, kutoka kwa machafuko yao hadi utaratibu wao, kutoka kwa matakwa yao hadi kanuni zao, na kutoka kwa mgawanyiko wao hadi umoja wao, ni mataifa ambayo yanastahili kutengeneza na kuongoza historia.

Labda kile ambacho taifa linahitaji leo sio mazungumzo mengi juu ya uwezeshaji, lakini ni kurudi kwenye mila zilizounda uwezeshaji wa kwanza.Huko, katika Shule ya Uhamiaji, funguo za Renaissance bado zimehifadhiwa kwa wale wanaosoma historia kwa jicho la ufahamu, sio jicho la Hadithi.

Katika wakati ambao mabadiliko yanazidi kushika kasi na ambamo haja ya utambuzi na maandalizi inazidishwa, ulazima wa kusoma uhamaji kwa njia ya kina, ya kimkakati inajitokeza, ambayo kupitia kwayo tunatambua ukuu wa kiongozi aliyeiongoza, Muhammad, swala na salamu za Allah ziwe juu yake, na kwa njia hiyo tunaongeza upendo wetu kwa uongozi wake na kushikamana kwake na Sunna. kuwa wazi kwetu, ambayo historia haijawahi kujua katika kusimamia mabadiliko na kujenga mataifa.

Usomaji wa kimkakati, usalama na kijeshi wa kuhama

Kuhama kwa Mtume kunawakilisha kielelezo jumuishi cha uwekaji upya wa kimkakati katika hali yake ya juu, kama Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, akiongozwa, kwa amri ya Allah, kutoka katika mazingira ya uhasama mkubwa ambayo yalimaliza nguvu za mwito kwenye mazingira yenye uwezo wa kukumbatia mradi na kujenga hali yake.Uhamiaji haukuwa uondoaji wa mbinu kama vile ilikuwa hatua ya msingi ambayo iligawanya upya mamlaka kutoka hatua ya mazingira magumu hadi hatua ya uwezeshaji, kwani kitovu cha mvuto kilihama kutoka kwa migogoro ya wazi hadi kujenga serikali kutoka ndani.

Mabadiliko haya makubwa yalitanguliwa na mchakato mrefu wa kuandaa mazingira ya kuatamia, yaliyomo katika mawasiliano na makabila, kisha mauzo mawili ya Akaba, kisha kuundwa kwa kiini imara katika mji chenye uwezo wa kupokea mradi na kubeba mizigo yake.Hii inadhihirisha kanuni muhimu ya kimkakati: haisogei hadi hatua mpya hadi hali yake ya ndani na nje ikamilike.

Kuhusu viwango vya usalama na kijeshi, uhamiaji ulijumuisha mfumo jumuishi wa kitaalamu wa kudhibiti hatari, kutokana na kuficha muda wa kutoka, usiri wa harakati, na kusambaza majukumu kati ya kukusanya taarifa, kusafirisha bidhaa, na kufuta mambo ya kale, kwa chaguo nzuri la nani angetekeleza majukumu hayo, kuchagua njia isiyotarajiwa, na kukaa mbali na njia ya asili ya Thaw.Maelezo haya hayakuwa taratibu za nasibu, bali mfumo sahihi unaoakisi viwango vya juu zaidi vya upangaji usalama na usimamizi wa shughuli.

Kipengele cha habari na kijasusi pia kiliibuka kama mhimili muhimu katika kufaulu kwa operesheni hiyo, kwani Abdullah bin Abi Bakr, Allah amuwiye radhi, alikuwa akiwasilisha habari za Maquraishi hadi sasa, kwa namna ya awali, kukusanya taarifa, kuzichambua, na kusasisha makadirio kila mara, na kuthibitisha kwamba taarifa sahihi za kijeshi zinaweza kuwa na thamani sawa.

Uhamaji pia unaonyesha kanuni ya msingi ya uongozi, ambayo ni kudhibiti hatari, sio kuziondoa.Ukweli haukuhitajika kuwa salama kabisa, lakini badala yake hatari zilishughulikiwa vizuri na kupunguzwa kwa kiwango cha chini iwezekanavyo bila kusimamisha harakati au kuvuruga mradi.Hii inaanzisha uelewa wa kina wa maana ya ujasiri wa maono, ambayo inachanganya ufahamu wa hatari na hatua. Hivyo, hakuna kisingizio kwa mwoga au mtu mzembe!

Pia inaonekana wazi kwamba uaminifu haupingani na upangaji, lakini badala yake unakamilisha.Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, licha ya kumtegemea kabisa Allah, alisema: “Msihuzunike, kwani Allah yu pamoja nasi,” na wakati huohuo akatayarisha njia, akapanga utoaji, akamchagua kiongozi, na akapanga njia ya harakati.Kwa hivyo, kuhama kunasahihisha uelewa usio sahihi wa uaminifu, na kuweka kanuni kwamba imani haivurugi Sunnah, bali inaifanya.

Ni lazima ieleweke kwamba uhamiaji ulisisitiza kwamba ujenzi wa serikali unatangulia kutangazwa kwa mamlaka.Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alianzia Madina kwa kujenga msikiti, kusimamisha udugu, kupanga jamii, na kuunganisha utambulisho wa ndani, kabla ya kwenda kwenye hatua ya makampuni na upanuzi.Ni kanuni kuu ya kimkakati kwamba uwezeshaji wa kweli huanza kutoka ndani kabla haujaonekana nje, na kwamba mradi wowote ambao haujengi msingi wake wa ndani vizuri unabaki katika hatari ya kutetemeka, bila kujali jinsi maonyesho yake yameenea.

Kwa kuzingatia yale yanayofichuliwa na kuhama kwa Mtume kuhusu sheria za mabadiliko, Mwislamu ambaye anatamani mageuzi na ujenzi anaweza kuisoma kama “mbinu ya kazi” ya kufanya mabadiliko kutoka udhaifu hadi nguvu.Kimsingi, ni sheria ambazo mataifa hujengwa juu yake.

Hatua muhimu zaidi zinazoweza kuhamasishwa kivitendo na hayo hapo juu huanza na:

  1. Kujenga ndani kabla ya kutafuta mabadiliko ya nje

Kuhama kunadhihirisha ukweli mkubwa, ambao ni kwamba uwezeshaji haukuanza siku ile milango ya Madina ilipofunguliwa, bali badala yake ulianza siku nyoyo zilipojengwa Makka.Mwanadamu aliumbwa kabla ya serikali kuanzishwa, imani ilipandikizwa kabla ya bendera kuinuliwa, na uhakika, subira, na mapambano ya kibinafsi yalikuzwa kabla ya ushindi na uwezeshaji kupatikana.Muundo wa ndani ni msingi ambao kila ufufuo umejengwa juu yake, na kuhusu harakati ambazo hazina mzizi huu mzito, haijalishi zinaonekana kuwa na nguvu jinsi gani juu ya uso, zinabaki kuwa dhaifu katika muundo, na ni wepesi wa kupasuka kwa shida ya kwanza, kwa sababu uwezeshaji wa kweli ni matunda ya roho zilizoinuliwa kwa imani kabla ya matukio kuwafanya.

  • Uwazi wa wazo na lengo

Kuhama hakukuwa kutoroka kutokana na ukweli chungu, wala kutoroka kutokana na changamoto, bali ilikuwa ni hatua ya dhamira kuelekea kwenye lengo lililo wazi na mradi mkubwa, ambao ni kusimamisha dini na kujenga jamii yenye imani yenye kubeba ujumbe wa Uislamu kwa ulimwengu.Mtume Rehema na Amani zimshukie, na maswahaba zake walisogea na utambuzi wa mambo yao, wakijua marejeo yao na kutambua marejeo yao, basi kila hatua ilikuwa na maana yake na kila kafara ilikuwa na lengo lake.Kuanzia hapa tunajifunza kwamba uamsho mkuu hautokani na mlipuko wa kihisia au miitikio ya muda, bali uwazi wa maono na utimilifu wa kusudi.Kazi yoyote ambayo haina wazo wazi na lengo maalum hupotea haraka katika msururu wa machafuko na mtawanyiko, haijalishi ni shauku na nguvu gani.

  • Kutayarisha mazingira ya kuatamia

Mji haukuachwa kwa bahati nasibu ili kuwa nyumba ya kuhubiri na kituo cha uwezeshaji. Badala yake, hii ilitanguliwa na maandalizi ya muda mrefu na uanzishwaji wa taratibu.Ilikuwa ni Ahadi ya Aqaba, kuunganisha maagano, kujenga madaraja ya uaminifu, na kuwaelimisha wafuasi juu ya maana ya ushindi, dhabihu, na kubeba wajibu.Saa ya kuhama ilipofika, Uislamu ulipata mazingira yaliyotayarishwa na nyoyo tayari kuyapokea na kuyalinda.Hili ni somo fasaha kwamba uwezeshaji hauzaliwi katika ombwe, wala hautokei kwenye msingi ambao haujatayarishwa. Badala yake, inahitaji jamii yenye ufahamu ili kuikumbatia, na incubator mwaminifu ambayo inaamini katika wazo lake na kufanya juhudi kwa ajili yake. Mazingira mazuri na maandalizi yake ni miongoni mwa sababu kubwa za mafanikio ya miradi na mwendelezo wa athari zake.

  • Kupanga na kuchukua sababu

Kuhama kwa Mtume ulikuwa ni kielelezo cha kipekee cha upangaji makini na usahihi wa usimamizi.Ilitilia maanani kuficha habari, kugawanya majukumu, kuchagua mwandamani anayefaa, kuchukua njia isiyo ya kawaida, kufaidika na watu wenye uzoefu, na kusimamia wakati na mali kwa hekima ya hali ya juu zaidi.Licha ya kutafakari kwa kina kwa sababu hizo, moyo ulibaki umeshikamana na Allah pekee, ukiwa na uhakika katika ushindi na msaada Wake.Kwa hivyo, uhamiaji huanzisha kanuni kubwa ya mafanikio maishani: kwamba uaminifu wa dhati haumaanishi kupuuza sababu, bali inahitaji kuzitimiza na kuweka juhudi ndani yake, kisha kukabidhi matokeo kwa Allah. Kupanga kwa hekima na uaminifu wa kweli ni ndugu wasioweza kutenganishwa.Uundaji wa azimio ni kizuizi cha kwanza cha kujenga katika kuunda nguvu hii.

  • Usimamizi wa habari na ufahamu wa ukweli

Kuhama kwa Mtume kunadhihirisha umuhimu wa utambuzi sahihi wa ukweli na usimamizi wa hekima wa habari.Mafanikio yake yalihusishwa na kujua mienendo ya wapinzani, kufuatilia habari, kufuata matukio ya sasa, na kufanya maamuzi kwa kuzingatia ufahamu sahihi wa mazingira yanayowazunguka na si kwa matakwa na udanganyifu.Kuanzia hapa tunajifunza kwamba mradi wowote wa mageuzi au ufufuo haufanikiwi tu kwa nia ya dhati na shauku kubwa. Badala yake, inahitaji usomaji makini wa ukweli, ufahamu wa uwiano wa nguvu na ushawishi, na ufahamu wa changamoto na fursa, na uhuru kutoka kwa msukumo wa kihisia na hukumu za haraka.Ufahamu wa ukweli ni mojawapo ya sababu kuu za safari salama, na mtu ambaye hajui eneo lake au asili ya barabara anaweza kupoteza lengo lake huku akifikiri kwamba anaendelea vizuri.

  • Kujenga umoja wa madaraja

Moja ya mambo ya mwanzo aliyoyafanya Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) baada ya kufika Madina ni kusimamisha mambo ya umoja wa ndani wa umma.Aliujenga msikiti kuwa kitovu cha imani, utambulisho, na kuondoka, na akaleta udugu baina ya wahajiri na wafuasi ili kufuta tofauti na kuziunganisha nyoyo chini ya bendera ya imani.Maslahi hayakulenga idadi kubwa au maonyesho ya nje ya nguvu, bali katika kujenga jamii yenye mshikamano iliyounganishwa na imani na kuunganishwa na udugu na kuaminiana.Kwa hivyo, kuhama kunatufundisha kwamba nguvu ya kweli inaanza na umoja wa safu na umoja wa neno juu ya itikadi ya tauhidi na utiifu kwa Allah na Mtume Wake, Allah amfikishie rehema na amani, na kwamba taifa lenye mshikamano kutoka ndani lina uwezo zaidi wa kukabiliana na changamoto na kufikia mafanikio, huku mifarakano na migongano ni miongoni mwa sababu kubwa zaidi za udhaifu na nguvu nyingi kiasi gani.

  • Kutayarisha jeshi la kulinda mradi

Baada ya kuwekwa misingi ya jamii ya Kiislamu na misingi yake kutengemaa, ilianza hatua ya kuandaa kikosi kitakacholinda jengo hili na kuhifadhi ujumbe wake;Makampuni na uvamizi huo ulikuwa sehemu ya sera iliyojumuishwa ya kuhifadhi hali inayoibuka na kuzuia wavamizi.Hii ni dalili tosha kwamba udhaifu hautibikiwi kwa kujisalimisha au kujitegemea, bali kwa kujenga vyanzo halali vya mamlaka vinavyohifadhi haki na kulinda kanuni.Simu kubwa zinahitaji mtu wa kuzilinda, na miradi yenye manufaa inahitaji nguvu ili kuilinda dhidi ya unyanyasaji na uchokozi. Kwa hiyo, Uislamu uliunganisha imani na nguvu, na wito na maandalizi, ili ukweli ubaki imara na uweze kutekeleza ujumbe wake katika uhalisia wa maisha.Hapa jukumu la viongozi bora, viongozi hodari na waaminifu na umuhimu wa tasnia yao unasisitizwa.

  • Uvumilivu mrefu

Uhamiaji haukuja mwanzoni mwa wito, bali ulikuja baada ya miaka mingi ya majaribio, madhara, kuzingirwa, na dhabihu, na baada ya safari ngumu iliyojaa saburi, uthabiti, na imani nzuri katika Allah.Kuna somo kubwa katika hili: uwezeshaji haupatikani kwa haraka, na matunda yake hayavunwi kabla ya wakati wao, bali hutanguliwa na maandalizi, elimu, na uchunguzi.Shida si mara zote ishara ya kujikwaa au kushindwa, lakini mara nyingi ni sehemu ya mchakato wa malezi, kutengeneza watu na kujenga mataifa.Wale wanaoelewa sheria za Allah wanatambua kwamba njia ya mafanikio makubwa mara nyingi hupitia hatua za subira na ustahimilivu, na kwamba saa kali zaidi za majaribio zinaweza kuwa karibu zaidi na unafuu na uwezeshaji.

Hitimisho la kivitendo

Yeyote anayetafakari kuhama kwa Mtume anapata ndani yake mkabala jumuishi wa kuhama kutoka kwenye udhaifu hadi kwenye nguvu, na kutoka katika mtawanyiko hadi kwenye kutiwa nguvu;Inatufundisha kwamba ufufuo wa kweli huanza na kurekebisha nafsi na kujenga imani, kisha uwazi wa wazo na lengo, kuandaa mazingira ya malezi, kuchukua njia za upangaji makini, ufahamu wa ukweli na ujuzi wa sheria zake, kisha kuunganisha safu na kukusanya neno, na kuandaa njia za nguvu ambazo zitalinda mradi huo, huku akiwa na subira na imara mpaka jitihada zitazaa matunda.Uhamiaji hutoa ramani mpya ya barabara inayofichua sheria za Allah za mabadiliko na ujenzi, na huongoza kila taifa na kila mradi kwa sababu thabiti za ufufuo ambao msingi wake ni ukweli na vitendo, sio matakwa na kauli mbiu tupu.

Uhamiaji, katika uwiano wa mawazo ya kimkakati na kijeshi, si tu mchakato wa mpito wenye mafanikio, lakini badala yake ni mfano jumuishi katika uongozi, usalama, akili, mipango, usimamizi wa mgogoro na ujenzi wa serikali, na kuifanya shule ya msingi katika kuelewa sekta ya mabadiliko ya ustaarabu na utaalamu jumuishi unaohusiana nayo.

Hata hivyo, siri ya kweli ya kufaulu kwake haikuwa katika ukamilifu wa sababu pekee, bali katika ule mwelekeo wa imani ya kina uliotangulia na kuwaumba watu wake.Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alikilea kizazi kilichomwamini Allah, kikiwa na imani thabiti, chenye uhai katika dhamiri, na uaminifu wa uaminifu, mpaka imani ndani ya nyoyo zao ikawa ni nguvu inayoendesha na kufafanua upya hofu na matumaini, na kuupanga upya uhusiano wa maisha na kifo, ushindi na kushindwa.

Mipango mikubwa haileti taifa ikiwa mafundisho hayapo, kama vile mafundisho ya kweli hayatoi uwezeshaji isipokuwa yanageuzwa kuwa matendo ya kufahamu, watu wanaofanya vyema, maono yanayopanga harakati, na subira inayobaki imara katika njia.

Kwa hivyo, kuhama kunajidhihirisha kuwa ni somo kuu katika historia ya mwanadamu na Kiislamu.Haikuwa tu mabadiliko kutoka kwa udhaifu hadi kwenye uwezeshaji, bali ilikuwa ni wakati wa urekebishaji wa milinganyo ya historia yenyewe, ambapo wachache waliokandamizwa wasio na nguvu kubwa ya kimaada waligeuzwa kuwa kiini cha taifa linaloongoza ambalo lilibadilisha sura ya dunia, kwa sababu mizani yake haikuwa ya kimaada tu, bali ni mizani ambayo imani katika ghaibu ilichanganyika na uhakika wa uthabiti wa upangaji wa Sunna ya Allah, na uthabiti wa upangaji wa Allah wa mwanadamu.

Kwa hivyo, uhamiaji unadhihirisha kwamba milinganyo ya historia haisuluhishi kwa nambari pekee, wala kwa nguvu isiyoeleweka, bali kwa mfumo jumuishi unaochanganya imani inayotoa maana, nia inayounda kitendo, na sheria zinazodhibiti matokeo.Yeyote aliyemiliki muundo huu, vuguvugu lake lilibadilika kutoka kwa mwitikio tu wa ukweli hadi uundaji wa ukweli wenyewe, na kutoka kwa mradi uliozingirwa hadi taifa linaloongoza historia.

Kuhama na Wito kwa Sunna Zisizokuwepo

Yeyote anayetafakari mafunzo ya kuhama kwa Mtume anatambua kwamba halikuwa tukio la kupita katika historia, bali lilikuwa ni kuanzishwa kwa njia kamili ya kujenga mataifa na kufanya mabadiliko makubwa.Hata hivyo, leo tunasimama mbele ya shule hii kubwa na tuko katika haja kubwa ya kupata ufahamu juu yake kabla ya kurejesha kumbukumbu yake.

Kile tunachokosa katika uhalisia wetu si uwezo tu, bali ni fiqhi ya Sunna zilizounda uwezeshaji wa kwanza;Tunakosa uwazi wa maono, unyoofu wa msingi wa mafundisho, elimu ya roho juu ya subira na uthabiti, ujenzi wa madaraja juu ya udugu na sio migogoro, ukali wa kupanga badala ya uboreshaji, ufahamu badala ya kughafilika, utayarishaji wa nguvu badala ya kuridhika na kauli mbiu, na uaminifu wa dhati ambao hauzuii kupitishwa kwa sababu.

Uhamiaji unatufundisha kwamba mataifa hayajengwi na matamanio, wala hayajengwi na hisia peke yake, bali yanajengwa na mfumo jumuishi unaoanzia ndani: kutoka kwa imani inayomfanya mtu, hadi kundi linalounda mstari, shirika linalounda hatua, kwa nguvu inayolinda mradi, kwa subira inayobaki thabiti kwenye njia hadi ahadi itimie.

Iwapo tunataka kurudisha maana ya uwezeshaji, ni lazima kwanza turudishe mantiki ya kuhama: kuhama kutoka kwenye udhaifu wa wazo hadi kwenye nguvu zake, kutoka kwenye mkanganyiko wa uoni hadi uwazi wake, kutoka katika mfarakano wa tabaka hadi kwenye umoja wake, kutoka katika kughafilika kwa Sunna hadi kuzifahamu, na kutoka katika kushikamana na sababu hadi kwenye kuundwa kwa matokeo mazuri.Kuanzia kutazama tu hadi kuchukua hatua ya kujaza mapengo ya hatua kwa subira, uaminifu, na uhakika.

Mwishowe, uhamiaji unabaki kuwa mwito wazi kwa kila kizazi: kwamba mabadiliko ya kweli hayaanzii kutoka nje, lakini kutoka ndani ya roho, na kwamba njia ya maendeleo haijafupishwa, lakini inaeleweka na kufuatwa kwa uvumilivu, uaminifu, na uhakika, na kwamba sheria za Allah za uwezeshaji hazibadiliki, bali zinafanywa upya kwa wale wanaozisoma vizuri na kuzifanyia kazi.

Mapambano baina ya ukweli na uwongo ni mwaka wa ulimwengu wote ambao utaendelea mpaka Saa ya Kiyama, kama mtihani kutoka kwa Allah na kupambanua kati ya wakweli na waongo.Uongo, hata ukiwa mkubwa na mkali, utatoweka hivi karibuni, huku ukweli ukiwa thabiti kwa watu wake, hata kama ni wachache na dhaifu.

Mwaka huu ulifanyika katika historia ya manabii na wafuasi wao, ambapo shida zilikuja moja baada ya nyingine, kisha unafuu na ushindi ukafuata, ili uhakika ubaki kuwa matokeo ni kwa watu wema, na kwamba ahadi ya Allah ya kuunga mkono ukweli haitapuuzwa kamwe.

Njia ya ushindi haifanywi kwa faraja, bali inachanganyika na mitihani, ambayo misiba hufaulu mpaka mkweli achunguzwe kutoka kwa mwenye kujifanya, na Muumini anakuwa imara katika yakini yake katika ahadi ya Allah.Kila dhiki hufuatwa na wepesi, na kila dhiki hufuatwa na unafuu, lakini ni ahadi ambayo inashuka tu kwenye mioyo iliyojaa imani, inayong’ang’ania subira, na kumwamini Allah jinsi anavyostahiki.

Usicheleweshe kusuluhisha, kwani Allah akitaka jambo hulitengenezea sababu zake, hata baada ya muda, na ni nyakati za mitihani mpaka Allah abadilishe hali na kuwadhihirishia waja wake ushindi wake, “Hakika ushindi wa Allah u karibu.

Ndiyo, wasiwasi fulani unaweza kuingia ndani ya mioyo fulani leo wanapoona kile ambacho taifa linapitia katika suala la udhaifu na uchokozi wa maadui, lakini maono ya mwamini wa kweli hayapimwi kwa uhalisi pekee, bali kwa ahadi ya Allah isiyoshindwa. Kama vile Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alivyotufundisha katika nyakati zenye giza kuu la kuhama kwamba uwepo wa Allah uko juu ya uwezo wote, na kwamba unafuu uko karibu hata kama dhiki inakuwa kali, hakika inabakia kwamba ushindi unatoka kwa Allah, sio kwa wingi au nguvu. Si chochote ila ni sheria za hukumu mpaka zifuatwe na kutiwa nguvu. Uongo utatoweka hata udumu kwa muda gani, na ukweli utathibitika hata kama wafuasi wake ni wachache.“Wala usihuzunike kwa kusema kwao, ‘Hakika utukufu ni wa Allah pekee.’”

Kwa kumalizia;Wasifu wa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) sio matukio ya pekee, bali ni tasnifu iliyounganishwa ya imani inayoanza tangu wakati wa utume alipoinuka peke yake akitoa wito wa tauhidi katika jamii iliyokataa wito wake na kumdhuru. Kisha akapitia miaka ya subira na uimara huko Makka, ambapo palikuwa na balaa, kuzingirwa, na madhara, bila kurudi nyuma au kulegea, mpaka uhamaji ukaja kama sehemu ya maamuzi ya kubadili njia ya mwito, ambamo alitoka katika kuifuata na pamoja na mwenzake, na moyo wake ukajaa yakini katika ahadi ya Allah.Kisha kukawa na unafuu na uwezeshaji huko Madina, ambapo taifa lilianzishwa, na jumuiya ya imani ilijengwa na wahamiaji na wafuasi ambao walitengeneza picha kuu za udugu na kujitolea katika historia.Mpaka njia hii yenye baraka ikamalizika kwa kutekwa kwa Makka na kuingia kwa watu katika dini ya Allah kwa makundi, ili kuonyesha kwamba subira na yakini huleta mabadiliko makubwa zaidi, na kwamba Allah hawaachi mitume na mawalii wake, basi maisha yake, amani na baraka za Allah ziwe juu yake, ulikuwa ni shahidi wa milele kwamba mwisho ni kwa watu wema, na kwamba hakuna jambo lolote dini hii ni ya ushindi.

Katika kukumbuka maana za kuhama, tunahisi baraka zake kwa umbali wa miaka 1448. Ewe Mola tujaalie tuwe miongoni mwa walio amini na wakawa waongofu, na wakamfuata Nabii wake, rehema na amani ziwe juu yake, na waliotangulia kwa wema.Hakuna maisha isipokuwa maisha ya Akhera, basi wasamehe Ansari na Wahajiri, Ewe Mola Mlezi.

hii;Na ombeni na msalimie mbora wa viumbe na walio safi kabisa katika ubinadamu.Mtume wa Allah ﷺ, Muhammad bin Abdullah Al-Hashimi Al-Qurashi.

Ewe Mola mrehemu na umrehemu Mtume wetu Muhammad, na uwe radhi na wahajiri na Ansari miongoni mwa waliotangulia na Maswahabah wote, na utusaidie nao kwa ukarimu na ukarimu wako, ewe mkarimu mwingi wa wakarimu.

Ewe Mola, Uheshimu Uislamu na Waislamu, udhalilishe ushirikina na washirikina, na uwaangamize maadui wa dini.

Ewe Mola wape ushindi wale wanaoiunga mkono dini, na uwashushe ewe Allah wale wanaowaangusha waja wako.

Ewe Mola wape ushindi mujahidina wanaopigana katika njia yako. Ee Allah, uwe msaidizi na msaidizi wao, msaidizi na msaidizi wao. Ee Allah, uharakishe ushindi wao, unafuu na uwezeshaji wao, Ewe Mwenye Nguvu, Ee Mwenye Nguvu, Ee Allah, geuza duru za uovu kwa adui yako na adui yao.

﴾ Mola wetu Mlezi, tupe mema duniani na Akhera mema, na utulinde na adhabu ya Moto. ﴾

Mkumbukeni Allah, Mtukufu, anakukumbukani, na mumshukuru kwa neema zake. Atakuzidishieni, na kwa kumkumbuka Allah Mkubwa, na Allah anayajua mnayo yatenda.


[1]  Nakala ya riwaya hizo mbili ilikusanywa katika Sahih Al-Bukhari na Muslim.

[2]  Uteremsho wa Kalamu (Wahyi wa Hijra: 18/2)

[3]  [Al-Musannaf 7/26]

[4]  Lulu za Kisunni kutokana na maelezo ya Hadithi.

Sambaza makala hii:

Makala husika