Hakuna maneno yanayoweza kueleza kikamilifu ukubwa wa shukrani kwa Allah, Mtukufu na Mwenye Enzi, unapouona msingi ambao siku moja uliangaza moyoni mwako, kisha ukageuka kuwa nguvu, uthabiti, mwongozo wa kuelewa maana, ufahamu wa hukumu, na mizani ya kupimia mambo.
Ni maana ambayo hukuijenga wewe mwenyewe, hukuichota kutoka kwa mazingira yako, wala hukuifikia kwa nguvu ya akili yako peke yake. Bali ni fadhila kutoka kwa Allah aliyoiweka moyoni mwako, kisha ikatia mizizi ndani yako mpaka ikawa msingi usiotikisika.
Na cha kushangaza zaidi ni kwamba unaikuta maana hiyo ikiwa hai ndani ya nafsi yako: unaumia inapopuuzwa, unasumbuka inapodunishwa, na nafsi yako inakataa kwenda kinyume nayo. Kisha unafungua Kitabu cha Allah, na unakuta kwamba maana hiyo ni msingi madhubuti katika milla ya Ibrahim, na kwamba ni mizani ambayo tawhid imejengwa juu yake, na ambayo mioyo ya watu wa tawhid imesimama sawa kwayo. Hapo ndipo unapofahamu ukubwa wa neema ya Allah juu yako.
Unatambua kwamba Allah hakukuacha katika upotevu wa matamanio, wala katika mabadiliko ya akili za watu, wala katika fitna za zama. Bali ameweka ndani ya moyo wako nuru ambayo kwa hiyo unatambua haki, unachukia batili, na unaiona njia kwa uongofu.
Hapo ndipo mja anapoijua nafasi yake kwa uhalisia. Anatambua kwamba hakuongoka kwa uwezo wake mwenyewe, hakusimama imara kwa nguvu zake, wala hakuthibiti kwa akili yake. Bali yote hayo ni uangalizi wa Allah, fadhila Yake, rehema Yake iliyomfikia, na neema Yake iliyomzunguka.
Na ni neema kubwa kiasi gani pale inapokuzalishia unyonge mbele ya Allah, si majivuno kwa yale uliyo nayo; kujishusha, si kujiona bora; kujihisi mwenye uhitaji, si kujiona unastahili; na hofu ya kunyang’anywa baada ya kupewa, si kujisikia salama dhidi ya mipango ya Allah.
Ikiwa Allah amekuneemesha kwa kukujulisha haki, kisha ukaipenda, kisha ukahuzunika inapodunishwa, kisha Akaweka mizani yake moyoni mwako, basi inawezaje kukutosha kusema tu: Alhamdulillah?
Hapa, hamd si neno linalosemwa kisha linaisha. Bali ni ibada inayoendelea pamoja na kila pumzi; ni kumshukuru Allah kwa maneno na matendo mpaka pumzi ya mwisho, mpaka dakika ya mwisho ya maisha, mpaka utakapokutana na Allah ukiwa unahisi kwamba neema kubwa zaidi uliyo nayo katika maisha haya ni fadhila ambayo hukuijenga, nuru ambayo hukuistahili, na uongofu ambao Allah alikuletea kwa rehema Yake.
Na kutafakari aya za Allah katika namna Alivyowaelezea Manabii Wake, na katika maelezo ya Ibrahim na Ismail, na Muhammad ﷺ, pamoja na unyenyekevu, kurejea kwa Allah, kujihisi wenye uhitaji Kwake, khofu na kujisalimisha kulikojaza maisha yao, ni shule kubwa ya aqidah na maadili.
Inakufundisha kwamba cheo cha juu mbele ya Allah hakimletei mja kiburi; bali humzidishia ubudia. Hakimjazi majivuno; bali humjaza uhitaji kwa Allah.
Kadiri unavyomjua Mola wako zaidi, ndivyo unavyozidi kutambua uhitaji wako Kwake.
Kadiri unavyoiona fadhila Yake juu yako, ndivyo unavyozidi kujishusha mbele Yake.
Kadiri unavyohisi neema ya uongofu, ndivyo unavyozidi kuogopa usije ukanyang’anywa, hivyo unazidi kuomba, kushikamana na dini na kukimbilia Kwake.
Basi kaa kwa muda mrefu katika bustani za Qur’ani na Sunnah. Ndani yake kuna uhai wa moyo, kunyooka kwa mizani na ulinzi wa fitrah dhidi ya kunyakuliwa na fitna za zama.
Na jihadhari sana na zama hizi, kwani ni zama za fitna. Shubuhati zinanyakua mioyo, matamanio yanagombania nafsi, na batili inapambwa mpaka ivae vazi la haki.
Usijaze moyo wako kwa kelele nyingi, wala usifanye maisha yako kuwa mbio za kufuatilia kila fitna. Bali jishughulishe na yale yatakayokunufaisha mbele ya Allah: amali njema, elimu yenye manufaa, dhikr yenye unyenyekevu, kujitahidi dhidi ya nafsi yako, na kujihisi kwa dhati mwenye uhitaji kwa Mola wako.
Hiyo ndiyo njia ya wale waliotangulia wa kwanza.
Kadiri maarifa yao kuhusu Allah yalivyokuwa makubwa, ndivyo uhitaji wao Kwake ulivyokuwa mkubwa. Kadiri daraja zao zilivyoinuka, ndivyo walivyozidi kujinyenyekeza Kwake. Na kadiri walivyoona fadhila Zake, ndivyo walivyozidi kuona udhaifu na mapungufu yao wenyewe.
Basi simama imara mlangoni mwa Allah. Usijivunie ulichotunukiwa, bali ogopa usije ukakipoteza. Usijione bora kwa yale unayoyajua, bali mshukuru Aliyekufundisha. Usijihisi kuwa unastahili fadhila, bali uwe mja maskini mbele Yake ukisema kila wakati:
Ewe Mola wangu, kila neema niliyo nayo inatoka Kwako. Kila uongofu niliyo nao ni katika fadhila Zako. Kila uthabiti niliyo nao ni kwa sababu Wewe umenithibitisha. Basi usiniache kwa nafsi yangu hata kwa muda wa kupepesa jicho. Usinyang’anye moyo wangu nuru Yako. Na unijaalie niwe mja Wako maadamu nina pumzi, mpaka nikutane Nawe ukiwa Umeridhika nami. Umetukuka Utukufu Wako!
