Opens in a new tab

Mabaraza ya masomo ya Qur’an: Al-Fatihah

Najikinga kwa Allah kutokana na Shetani aliyelaaniwa. ﴿Kwa Jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Kurehemu (1) Sifa njema zote ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote (2) Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Kurehemu (3) Ufalme Wako Siku ya Kiyama (4) Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada (5) Utuongoze kwenye njia iliyonyooka (6) Njia ya wale ambao umewafadhilisha, wala wale ambao wamekasirikiwa na hao wanao wapita? (7) (Surat Al-Fatihah)

Amesema Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Naapa kwa Yule ambaye nafsi yangu imo mkononi mwake, hakikuteremshwa chochote mfano wake katika Taurati, wala katika Injili, wala katika Zaburi, wala katika Qur’ani. Yaani: Sura Al-Fatihah; Sahih Al-Tirmidhiy.

Na katika Al-Bukhari, kutoka kwa Abu Said bin Al-Mu’alla, amesema: “Nilikuwa nikiswali msikitini, na Mtume wa Allah ﷺ – swalah na salamu zimshukie – akaniita, lakini sikumjibu, nikasema: “Ewe Mjumbe wa Allah, nilikuwa nikiswali.” Akasema: “Je, Allah hakusema: {Na kukuitieni Allah alipokuitieni}} (Al-Anfal: 24) Kisha akaniambia: Nitakufundisha surah ambayo ni surah kubwa zaidi katika Qur’an kabla hujatoka msikitini, kisha akanishika mkono, na alipotaka kuondoka, nikamwambia: “Je, hukusema, “Nitakufundisha surah ambayo ni sura kubwa kabisa katika Qur’ani? Akasema: “Sifa njema zote ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote,” ambazo ni Sura saba zinazorudiwa kurudiwa na Qur’ani Kuu niliyopewa.

Surah Al-Fatihah

Hakuna surah katika Kitabu cha Allah ambayo ipo zaidi katika maisha ya Muislamu, wala haina uhusiano wa ndani zaidi na dhamiri yake, kuliko Surah Al-Fatihah.Sura hiyo iliyobarikiwa, ambayo inarudiwa katika ndimi za waumini mara kadhaa kila mchana na usiku, mpaka ikawa mapigo ya moyo yaliyofichika katika sala ya kila mja, na mlango ambao ibada ya swala haiwezi kufunguliwa.Ni sura ambayo Allah alifungua kwayo kitabu chake kikuu, na akakifanya kuwa ufunguo wa Qur’an, ufunguo wa kusimama mbele yake, na ufunguo wa kuunganisha baina ya mja na Mola wake.

Inaitwa Al-Fatihah kwa sababu ni ufunguzi wa kitabu, ambapo kisomo huanza, na kutoka humo msomaji anaingia ndani ya eneo kubwa la Qur’ani.Ni mama wa Qur’an, kwa sababu ilikusanya katika muundo wake mfupi kanuni za ujumbe mkuu, na kufupisha katika Aya zake saba kiini cha dini nzima: kumjua Mola, kumpwekesha ibada, kutafuta uongofu, na kupambanua njia ya wokovu na njia ya maangamizo.Pia ni Mama wa Kitabu, Aya Saba Zinazorudiwa, Qur’ani Kuu, na Surat Al-Hamd.Kila moja ya majina haya hufungua mlango kwa ukuu wake na kufichua kipengele cha heshima yake.

Allah ameiweka hadhi ambayo haijapewa Sura nyingine yoyote.Ni nuru kutoka mbinguni, na zawadi ya kimungu ambayo hakupewa mtume kabla ya Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani.Nabii Jibril alitoa bishara yake pale Malaika aliposhuka kutoka mbinguni ambaye hakuwahi kushuka kabla, akileta bishara ya nuru mbili: kufunguliwa kwa Kitabu na mwisho wa Surat Al-Baqarah.Ni heshima kubwa iliyoje kwa surah hii kuwa ni zawadi maalum kwa umma huu, ambayo kwayo inafungua kitabu cha Mola wake Mlezi, na ambayo kila sala huanza nayo.

Kutoka kwa Ibn Abbas (Radhiya Allaahu ‘anhu) amesema: “Ikawa Jibril alipokuwa amekaa pamoja na Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alisikia kitu kutoka juu yake, akainua kichwa chake na kusema: Huyu ni Malaika aliyeteremka kutoka mbinguni na hajateremka kabla ya leo. Alipoteremka akamsalimia na akasema: Pokea kuwa hamkupewa bishara ya kwamba hamkupewa bishara ya Mitume kabla yenu. Kitabu, na mwisho wa Surat Al-Baqarah Hutamsomea herufi yoyote isipokuwa utampa. [Imepokewa na Muslim].

Moja ya sifa zake kuu ni kwamba ni nguzo kuu ya maombi.Sala ya asiyeisoma si sahihi.Sio tu kisomo kinachohitajika, bali ni moyo wa sala ambao bila hiyo mwili hauwezi kufanya kazi.Kwa hiyo, Al-Fatihah ilikuwa ni surah kubwa kabisa katika Qur’an, kwa sababu ndiyo pekee ambayo Allah aliweka uwepo wake katika kila rakaa, ili uhusiano kati ya mja na Mola wake ubakie upya na usiokatizwa.

Ina siri za ukaribu ambazo hufanya mahali pa pekee ya monologue.Mja akiisoma katika sala yake, anakuwa katika mazungumzo ya moja kwa moja na Allah, na Mola Mlezi wa walimwengu wote humjibu aya kwa aya.Je, ni hadhi gani hii inayomfanya Muumini, kila anaposimama katika niche ya swala yake, aingie mbele ya hotuba ya Allah, na kusikia moyoni mwake jawabu la Mola wake Mlezi kwa ulimi wa wahyi?Sio sura tu inayosomwa, lakini mkutano unaorudiwa, monologue ambayo hufanywa upya, na kifungo cha kiroho kisichofifia.

Kutoka kwa Abu Hurairah (Radhiya Allaahu ‘anhu) amesema: Nimemsikia Mtume wa Allah ﷺ – rehema na amani zimshukie – akisema: Allah Mtukufu amesema: (Nimeigawanya Swala baina yangu na mja wangu katika sehemu mbili, na mja wangu anapata alichoomba.” Basi ikiwa mja atasema: Sifa zote njema ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote, Allah Mtukufu husema: “Na Mja wangu Mwingi wa Rehema husema: Mwenye kurehemu, Allah Mtukufu anasema: “Mja wangu amenisifu, na anaposema: Mwenye Siku ya Kiyama, alisema: Mja wangu amenitakasa na akasema: Nipe mimi mja wangu, basi kama Yeye anasema: “Wewe tunakuabudu, na wewe tunakuomba msaada.” Akasema: Haya ni ya mja wangu, na mja wangu ana aliyoyaomba.) Na katika riwaya: (Niliigawanya Swala baina yangu na mja wangu katika sehemu mbili, na nusu yake ni yangu na nusu ni ya mja wangu) Imepokewa na Muslim na waandishi wanne wa Sunan.

Kisha ni Surat Al-Shifa;Ruqyah iliyobarikiwa, Allah akipenda, kwani imethibiti katika Sunnah kwamba ni ponyo kwa miili na pia ni uponyaji kwa nyoyo.Mwenzake akamsomea yule mtu mwenye kuumwa, na akasimama kana kwamba ameinuliwa kutoka kwenye kitambaa cha kichwa, katika tukio ambalo lilifichua siri ya ajabu ambayo Allah alikuwa ameweka ndani yake: kwamba aya hizi saba si herufi tu za kusomwa, bali pumzi za rehema, vyanzo vya baraka, na milango ya afya njema.

Na katika Hadiyth iliyotoka kwa Abu Said, Allah amuwiye radhi: Baadhi ya Maswahabah wa Mtume-rehema na amani zimshukie- walikuja kwenye moja ya vitongoji vya Waarabu na hawakuwakamata – yaani kuwakaribisha na kuwalisha – hali wakiwa hivyo, alipoumwa bwana wa watu hao, wakasema: Je! Kisha wakasema: Wewe hukutukamata na hatutafanya hivyo mpaka uturuzuku kondoo, basi wakawafanyia kundi la kondoo, akaanza kusoma Pamoja na Mama wa Qur’ani, anakusanya koa na mate yake, na akapona. Wakakileta kitu, wakasema: Hatutachukua mpaka tumuombe Mtume – Rehema na Amani zimshukie – basi wakamuuliza, akacheka na kusema: (Na umejuaje kuwa hiyo ni ruqyah? Ichukue na unipige kwa mshale.) Imepokewa na Al-Bukhari,

Surah Al-Fatihah kabla ya Imani, imeteremshwa Makkah, Sura ya Makkah imeteremshwa Makkah, na simamisheni wakati wa Makkah, Sura ya Makka. kujenga imani, kana kwamba ilikuwa tangu wakati wa kwanza jiwe la msingi la Mwanzo. Muislamu: ni utangulizi kwa Mola wake Mlezi, uthibitisho wa utumwa wake, na kiungo cha uongofu ambao nafsi haina uhai bila hayo.

Ama makusudio yake, ni makubwa mno: kumtambulisha Allah kwa majina na sifa Zake, kueleza njia ya utumwa safi Kwake, na kufichua hali za watu katika kutembea Kwake.Inachora ramani ya barabara kwa mwamini: wapi pa kuanzia, kwa nani anapaswa kumgeukia, ni njia gani anapaswa kuchukua, na ni hatma gani anapaswa kujihadhari nayo.

Allah alipoifungua Qur’an nayo, ilikuwa ni kwa sababu tu ndiyo utangulizi mkuu wa ujumbe wote;Hakuna maana kubwa katika Qur’an ambayo asili yake haitokani na Al-Fatihah, na hakuna makusudio ya Qur’ani ambayo hayana mbegu yake iliyofichika ndani yake.Ni utangulizi wa kina, hitimisho lililofupishwa, na sura ambayo kwayo mtu anaweza kuelewa siri ya Qur’ani nzima.

Al-Fatihah sio sura tu tunayohifadhi tangu utotoni, kisha tuipuuze;Ni surah kwamba kama moyo ungejua ukweli wake, ungeishi nao maisha yake yote bila kuuchosha.Ni Sura inayomsindikiza Muislamu kutoka katika swala yake ya kwanza hadi pumzi yake ya mwisho, na inabakia kuwa shahidi wa uhusiano wake na Allah Mtukufu, juu ya ukweli wa ukosefu wake wa uongofu, na haja yake ya kudumu kwa Mola wake Mlezi.

Amebarikiwa yule anayeisoma kwa moyo uliopo, na anahisi kwamba sio tu ufunguzi wa Qur’an, bali ni ufunguzi wa njia nzima ya kuelekea kwa Allah.

“Najikinga kwa Allah kutokana na Shetani aliyelaaniwa”

Hakuna msomaji anayefungua Kitabu cha Allah bila ya kwanza kubisha hodi kwenye mlango wa kutafuta hifadhi, kana kwamba Qur’an haiwezi kupatikana isipokuwa baada ya kuusafisha mlango, na hazina zake hazifunguki isipokuwa moyo unajikinga kwa Allah kutokana na adui wake wa kwanza.Kusema kwake: “Najikinga kwa Allah kutokana na Shetani aliyelaaniwa” sio tu kauli inayotangulia kisomo, bali ni tamko la ukosefu, mapatano ya kimbilio, na kukiri kwamba mtu, hata awe na nguvu kiasi gani, hawezi kukabiliana na uovu peke yake bila msaada wa Bwana wake.

Maana ya “Najikinga”: yaani kutafuta hifadhi kwa Allah pekee.

“Natafuta kimbilio”: yaani, natafuta kimbilio, nashikilia sana, na kutafuta ulinzi. Ni kauli ya mtu dhaifu ambaye anatambua kwamba yeye hana ngome isipokuwa Allah, na kwamba hana kimbilio kutokana na misukosuko ya nafsi na Shetani isipokuwa katika pembe yenye nguvu ya Allah.

Anaposema mja: “Najikinga kwa Allah,” ni kana kwamba anatangaza kujitoa kwake kutoka kwa walio karibu naye na nguvu zake, na anaingia katika ulinzi wa Allah Mtukufu, akijikana nafsi yake, akikiri kwamba ikiwa ataachiwa maovu kwa dakika moja tu, ataangamia, na kwamba wokovu wote uko katika kutafuta hifadhi kwa Mola Mlezi wa walimwengu.

Kimbilio sio tu ufunguzi wa maneno, lakini badala ya harakati ya kina ya moyo: kutoroka kutoka kwa udhaifu hadi nguvu, kutoka kwa hofu hadi usalama, na kutoka kwa tishio lililofichwa kwa ngome ya kimungu ambayo haiwezi kupigwa na dhoruba.

“Katika Allah”: kutenga kimbilio kwa yule ambaye hawezi kushindwa.

Hakusema: Najikinga kwa nguvu, au kwa akili, au kwa tabia, bali alisema: “Kwa Allah.” Kwa sababu yule anayetafuta kimbilio Kwake ni lazima awe na nguvu zaidi kuliko yule anayetafuta hifadhi kutoka Kwake, na hakuna yeyote mwenye uwezo wa kuondosha uovu wa Shetani isipokuwa Allah Mtukufu.

Shetani anaweza kujipenyeza ndani ya moyo, kutiririka ndani ya nafsi na mtiririko wa damu, na kupamba uwongo katika sura ya ukweli. Hakuna awezaye kudhihirisha hila zake isipokuwa Allah, hakuna awezaye kubatilisha njama zake isipokuwa Allah, na hakuna awezaye kutoa minong’ono yake isipokuwa nuru ya Allah.

Ndiyo maana kutafuta kimbilio ni tauhidi ya kivitendo, kwa sababu unaposema unakiri kwamba ulinzi wa kweli uko mikononi mwa Allah pekee.

“Kutoka kwa Shetani”: adui mwasi.

Shetani, katika asili ya lugha, ni kila mtu muasi ambaye yuko nje ya wema, mbali na utii, na amekengeuka kutoka kwenye njia ya ukweli. Anaitwa Shetani kwa sababu ya umbali wake na rehema, na umbali wake kutoka kwa wema, kama inavyosemwa: Nimeiacha nyumba, maana yake nimeenda.

Shetani si jina la Shetani peke yake, bali ni maelezo ya kila mtu muasi, mpotovu, awe jini au mwanadamu, kama Allah Mtukufu alivyosema: “Na hivyo ndivyo tumemfanyia kila Nabii adui, mashetani wa wanadamu na majini.

Ni ishara ya kutotii mwili, na uasi ambao ulitenganishwa na nuru ya utii mpaka ikawa adui wa Allah na waja wake.

Shetani hamshambulii mtu kutoka kwa mlango mmoja; Bali, inaingia kupitia matundu ya kughafilika, kupitia nyufa za tamaa, na kupitia milango ya ubatili. Uongo huvaa vazi la hekima, na hupaka sumu kwa asali, mpaka unanasa moyo katika mitego yake.

“Aliyelaaniwa”: aliyelaaniwa alimfukuza mtu.

“Aliyelaaniwa” ni yule anayefukuzwa na kuepushwa na rehema ya Allah, aliyelaaniwa ambaye anapigwa mawe na kufukuzwa kutoka mahali pa karibu, na kuondolewa kutoka mbinguni ya usafi.

Asili ya kupigwa mawe katika lugha ina maana ya kupigwa mawe na kufukuzwa. Anakataliwa na rehema ya Allah, anakataliwa katika cheo chake, ameanguka kutoka kwenye kimo chake, na hana la kufanya ila kujaribu kuwavuta wengine ndani ya shimo lake.

Katika kukielezea kuwa ni chakula, kinamkumbusha muumini ukweli wa adui huyu: kwamba ameanguka, ameshindwa, na amefukuzwa, hata akionekana mwenye nguvu katika kunong’ona kwake;Kwa sababu anayefukuzwa na Allah hana mamlaka juu ya anayekimbilia kwa Allah.

Siri ya kuomba hifadhi mbele ya Qur’an

Kwa nini kuomba hifadhi kabla ya kuandikiwa kisomo?

Kwa sababu Qur’an ni nyepesi, na Shetani hawezi kuvumilia nuru.Kwa sababu moyo ukiingia ndani ya Qur’an bila ya kutafuta hifadhi, mazingatio yanaingia humo, yanaipotosha akili yake, na kuharibu fikira zake.

Kutafuta hifadhi ni utakaso wa njia kabla wahyi haujashuka kwenye moyo, na ni utakaso wa giza la kupindukia kabla ya kuwasha taa ya uongofu.

Ndio maana jambo la kwanza Jibril alimfundisha Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, juu ya wahyi: kuomba hifadhi;Kwa sababu njia ya neno la Allah haianzii isipokuwa kwa kumuondoa adui anayezuia njia.

Kutafuta kimbilio ni vita vya kila siku.

Kusema kwako: “Najikinga kwa Allah kutokana na Shetani aliyelaaniwa” kwa hakika ni nafasi ya kila siku katika vita ambayo haitulii, ni vita kati ya moyo unaomtaka Allah, na adui anayetaka kuupotosha kutoka kwa Allah.

Ikiwa hakika unaihisi maana yake, si neno linalosemwa kwa ulimi tu, bali huwa ni tahadhari katika roho, uhamasishaji wa moyo, na kushikamana kwa kudumu kwa Yule ambaye hawawaangusha wale wanaokimbilia Kwake.

Kutafuta hifadhi ni mlango unaoweza kufunguliwa, ngome ambayo mtu anaweza kukimbilia, na bendera ambayo muumini huinua mbele ya adui yake wa zamani. Basi ukisema, sema kwa moyo unaojua kuwa ni dhaifu, na ukaelekea kwa Mola wake Mlezi kwa kuwa anajua kuwa Yeye ni mwenye nguvu, na pia anajua kuwa adui yake hawezi kushindwa ila kwa Allah.

Umebarikiwa moyo uliojua maana ya kutafuta hifadhi, hivyo kila giza lilipoushambulia, ulikimbilia kwa Allah, na kusema kwa ikhlasi na uvunjaji: Najikinga kwa Allah kutokana na Shetani aliyelaaniwa.

Kwa Jina la Mwenyeezi Allah, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Kurehemu

Wasomaji walikubali kuwa ni wajibu kusoma Basmala mwanzoni mwa Al-Fatihah, sawa sawa na msomaji awe anaanza kusoma au wakati wake.Pia wameafikiana kuwa ni wajibu kuisoma mwanzoni mwa Sura zote zisizokuwa Sura Al-Fatiha, isipokuwa Surat Al-Tawbah, kwani haianzi nayo.Ibn Bari amesema: Hakuna ikhtilafu kwa yeyote aliyeisoma katika kuiacha katika hali mbili za Bara’ah na kuitaja mwanzoni mwa Fatihah, na sifa njema ni za Allah kwa jambo lililo wazi.

Suala la Basmalah katika Al-Fatihah na matokeo ya kuiacha wakati wa swala ni miongoni mwa masuala yenye utata ambayo wanachuoni waliyafanyia utafiti huko nyuma, lakini hawajapata chochote kitakachoweza kutatua mzozo huo au kuondoa mzozo huo.Kila madhehebu ya fikra ina kauli juu yake, baina ya wale wanaotaka isomwe kuwa ni aya ya Surah Al-Fatihah na wale wanaoamini kuwa si Aya, kwa sababu Mtume, rehema na amani zimshukie, na warithi wake hawakuisoma kwa sauti wakati wa Swala.

Basmalah sio tu neno linalosemwa kwenye kizingiti cha matendo, bali ni ufunguo ambao Muumini huingia nao katika kila jambo lililofungamana na Mola wake, na siri ya mwanzo ambayo haijakamilika isipokuwa kwa Allah, haibarikiwi isipokuwa kwa jina Lake, na haiwi mwongofu isipokuwa inaegemea kwenye rehema Yake.Ni neno ambalo Muislamu huanza nalo kusoma, kuandika, juhudi na hatua zake maishani.Kwa sababu yeyote anayeanza na Allah, huanzia kwenye chanzo cha nguvu, na yeyote anayeanza kwa jina la Allah, anaingia katika kundi la ulinzi, baraka, na msaada.

Mtumishi anaposema: “Kwa jina la Allah,” anatangaza kwamba mwanzo wake hauko kwa yeye mwenyewe, wala kwa uwezo wake, wala kwa akili yake, bali kwa Allah peke yake.Ni kana kwamba anapunguza dai la uhuru, na anakubali kwamba kila kazi ambayo haijahusishwa na Allah Mwenyezi inabaki kukosa roho, haina baraka, na inaweza kukatishwa tamaa.

“Katika Jina”: ufunguzi kwa kutegemea na baraka.

Ba katika “Bism” ni ba ya kimbilio na utegemezi, ikimaanisha: Ninaanza kwa kutafuta msaada wa Allah, kutafuta baraka kutoka kwa jina Lake, na kupata kutoka Kwake nguvu na mafanikio.

Muumini anapoitamka, ni kana kwamba anaweka kazi yake yote chini ya mwavuli wa maongozi ya kimungu, na anaomba kwamba Allah awe mshiriki wa hatua zake, mlinzi wa kusudi lake, na baraka wa athari yake.

Jinsi inavyopendeza kwa mtu kuanza na jina la Allah.Kwa sababu kile kilichozinduliwa kwa jina la Mweza-Yote hakikuwa na upuuzi, kilihusiana na maana, na kiliinuliwa kutoka mazoea hadi ibada.

“Allah”: jina ambalo linajumuisha utukufu na ukamilifu wote.

“Allah” ndilo jina kuu zaidi, na ni jina ambalo chini yake majina yote mazuri zaidi yamejumuishwa, na jina ambalo hakuna mtu mwingine anayeweza kuitwa, kwa sababu ni ujuzi wa kiini cha Allah, wa kipekee Kwake na hakuna mtu mwingine yeyote anayeweza kuitwa kwa jina hilo. Yeye ndiye Allah anayeabudiwa kwa kweli, na pekee ndiye anayestahili kunyenyekea, kupendwa na kutii.Ukuu wake.

Al-Hafidh Ibn Kathir, Allah amrehemu, amesema: “Yeye ni Mmoja na wa Pekee, hana anayelingana naye, hakuna waziri, hakuna anayelingana, hakuna anayelingana, na hakuna anayelingana, neno hili halitumiki kwa yeyote katika dalili isipokuwa kwa Allah, kwa sababu Yeye ni mkamilifu katika sifa na vitendo vyake vyote.

“Allah” ni uungu ambao mioyo humfanya kuwa mungu kutokana na upendo, na nafsi hutafuta kwa kukosa, na nafsi zinanyenyekea kwa uchaji. Ni jina ambalo moyo unapolitamka hujawa na khofu na faraja, na mja anapoliomba, hujihisi kuwa yuko mikononi mwa Yule ambaye ana utukufu wote, ukamilifu wote, na utawala wote.

Na katika jina hili ni siri ya tauhidi yote: kwamba hakuna mwingine anayekusudiwa, hakuna anayetarajiwa isipokuwa Yeye, na hakuna anayeabudiwa isipokuwa Yeye.

“Mwingi wa Rehema”: rehema inayopanua uwepo.

Allah hujitokeza kwa waja wake kwa jina la rehema ya kwanza: “Mwingi wa kurehemu.” Ni jina linaloonyesha rehema ya jumla, ya kina inayojumuisha kila kitu.Rehema iliyovizunguka viumbe vyote: mwanadamu na mnyama, muumini na kafiri, mwadilifu na asiyemcha Allah.

Ulimwengu mzima unategemea athari za jina hili: katika utoaji wa mtoto kabla ya kujua jinsi ya kuomba, katika mvua inayonyesha kwenye nchi kavu, katika pumzi ya hewa inayoingia kifua bila gharama, na katika ulinzi wa Allah juu ya watumishi Wake licha ya mapungufu yao.

“Mwingi wa Rehema” ni wingi unaoujaza ulimwengu mzima, na rehema ambayo hakuna kiumbe anayetoka humo.

Ama “Al-Rahim”: ni rehema maalum inayoambatana na waumini.

“Al-Rahim” ni jina la rehema maalum, rehema ambayo Allah Mtukufu huwapa wacha Allah wake, na amri kwa waja Wake waaminifu, ambayo Yeye huwajali katika ulimwengu huu kwa uongofu, na baada ya maisha, kwa msamaha na kuridhika.

Ni rehema ambayo hutuliza moyo ikiwa unafadhaika, husamehe dhambi ikiwa mtenda wake amevunjika, na kufungua milango ya ukaribu kwa wale wanaotubu kwa dhati.

Ikiwa “Mwingi wa Rehema” ni rehema inayojumuisha uumbaji, basi “Mwingi wa Rehema” ni rehema inayowakumbatia waumini katika kukumbatia uangalizi maalum.

Siri ya muunganiko wa majina mawili

na muunganiko wa “Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Rehema” si kurudiarudia, bali ni kauli kamili: la kwanza linatangaza upana wa rehema, na la pili linatangaza kudumu kwake na umaalum.

Ni kana kwamba mja anaposoma Basmalah, milango miwili ya matumaini inafunguliwa kwa ajili yake: mlango wa rehema ya jumla ambayo kwayo anaishi, na mlango wa rehema maalum ambayo kwayo huokolewa.

Basmalah ni njia ya maisha.

“Kwa jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Rehema” sio tu fomula ya ufunguzi, bali ni njia ya maisha.Kuanza na Allah, ili nia yako iwe kwa ajili Yake, na kutembea chini ya rehema zake, basi usikate tamaa, na kuhisi katika kila jambo kwamba Allah yupo kwa majina na sifa zake, karibu kwa msaada wake, na kupanua kwa rehema yake.

Ni tamko kwamba maisha yote yanapaswa kujengwa juu ya tauhidi: mwanzo wake na Allah, safari yake na rehema ya Allah, na mwisho wake na Allah.

Kwa hiyo ukisema: “Kwa jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwingi wa Rehema,” usiseme kwa ulimi wako pekee, bali useme kwa moyo unaohisi kuwa unaingia kwenye mlango wa Allah, na ukaanza kutafuta msaada wa Allah, na kutafuta vivuli vya rehema ya Allah.

Ni neno dogo katika herufi zake, kubwa katika maana yake, likibeba mwanzoni mwake tauhidi, katika utumwa wake wa kati, na mwisho wake rehema.

Heri aifanyaye kuwa ufunguo wa siku yake, ufunguo wa kazi yake, na ufunguo wa moyo wake.

Sifa zote njema Anastahiki Allah, Mola Mlezi wa walimwengu

Mara tu moyo unapotamka aya hii adhimu: “Sifa zote njema ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote,” inaingia kwenye mojawapo ya vituo vikubwa vya ibada: sehemu ya kukiri ukamilifu kwa Allah, kukiri upendeleo wa mtu kwa Allah, na kurudisha kila kitu kizuri kilichokuwepo kwenye chanzo chake cha kwanza.

Si sentensi ya sifa tu, bali ni ufunguo wa elimu, mzizi wa shukrani, na ulimi wa ulimwengu mzima kwani inatangaza kwamba Anayestahiki sifa kamilifu, wa kwanza na wa mwisho, wa nje na wa ndani, ni Allah peke yake.

“Sifa”: sifa zinazostahili ukamilifu kabisa.

Sifa ni sifa kwa mwenye kusifiwa na sifa za ukamilifu wake, na athari za neema yake na uadilifu, kwa upendo na utukufu.Kwa hiyo, sifa ni pana kuliko shukrani; Kwa sababu shukurani ni ya baraka, na sifa ni ya baraka, na sifa za utukufu na ukamilifu, na kwa vitendo vyote, ikiwa mja anatambua hekima yao au la.

Ukisema: “Asifiwe Allah,” humsifu tu kwa kile ulichopewa, bali unamsifu kwa sababu anastahiki kusifiwa, kwa sababu Yeye ni mkamilifu ndani Yake, katika majina Yake, katika sifa Zake, na katika matendo Yake.

Mnamsifu kwa sababu rehema yake ni kubwa, kwa sababu uadilifu wake ni wa kudumu, kwa sababu hekima yake haiyumbishwi, na kwa sababu neema yake inatangulia maswali.

Anasifiwa katika nyakati nzuri zinapokuja baraka, na Anasifiwa wakati wa shida ikiwa hukumu itafichwa.Kwa hiyo, pale Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) angesema: “Sifa njema zote ni za Allah, ambaye kwa fadhila zake matendo mema yanatimizwa,” na yakimpata dhiki husema: “Sifa njema zote ni za Allah katika kila hali.

Kwa sababu sifa haihusiani na hali ya mja, bali na utukufu wa Mola.

“Kwa Allah”: Anayestahiki sifa zote peke yake,

Kauli Yake: “Kwa Allah” ilikuja kuwekea mipaka sifa zote Kwake, Utukufu ni Wake, hivyo hakuna anayestahiki kusifiwa kwa haki isipokuwa Yeye.Ukuu wake.

Kila sifa inayosemwa kwa kiumbe, asili yake, inarejea kwa Allah.Kwa sababu wema wowote uliomo katika uumbaji unatoka Kwake, uzuri wa ulimwengu unatoka kwa Aliyeuumba, na baraka za maisha zinatokana na utoaji Wake.

Ukimsifu mtu kwa tendo jema, basi Allah anastahiki zaidi sifa.Kwa sababu yeye ndiye aliyempa uwezo, akamtia moyo kwa ihsani, na kumrahisishia kutenda.

Sifa zote huanzia kwa Allah na kuishia na Allah.

“Bwana”: bwana, mmiliki, mwalimu, na msimamizi.

Hivyo yanakuja maelezo matukufu: “Mola,” ambayo ni moja ya maneno katika Qur’an yenye maana pana zaidi na yenye maana tele.

Mola ni: Muumba, Mmiliki, Bwana, Mtawala, na mlezi wa waja Wake kupitia baraka zake za dhahiri na zilizofichika.

Yeye ndiye aliye umba viumbe kutokana na kitu, kisha hakuwaacha wakiwa wamepuuzwa, bali alichunga riziki zao, na akawaruzuku njia za kuishi, na akawapa baraka zisizo na idadi.

Kila pumzi unayovuta, kila mpigo ndani ya moyo wako, kila tone la maji, na kila mionzi ya jua ni athari ya uungu Wake.

Kuna aina mbili za ubwana wa Allah juu ya walimwengu:

Ya kwanza ni: ubwana wa jumla, ambao unajumuisha viumbe vyote, waumini na makafiri, wanadamu na majini, vijana na wazee.

Akawaumba, akawaruzuku, akawaruzuku kwa yale ambayo maisha yao yatastahimili, na akakiongoza kila kiumbe kwenye yale yatakayowafaa zaidi katika dunia hii.

Ndege wanajua viota vyao, nyuki huongozwa kwenye mizinga yao, na mtoto huongozwa kwenye kifua cha mama yake, na yote haya ni matokeo ya uungu wa jumla.

Ama ule wa pili: uungu maalum, ambao ni mkubwa zaidi na maalum zaidi, kwa sababu ni malezi ya Allah ya watakatifu wake kwa njia ya imani, uongozi, mafanikio, na utakaso.

Anawanyanyua katika utiifu, anawafungulia milango ya kujikurubisha, na anawaepusha na yale yanayowaepusha na yeye, na anawasaidia kupambana na nafsi zao.

Ni elimu ya roho, si miili tu;Elimu inamuumba Muumini kutoka ndani, mpaka nuru ikamilike moyoni mwake, na awe imara katika njia.

Ndiyo maana manabii walizoea kumwomba Allah mara kwa mara katika jina la “Bwana,” kwa sababu madai yao yote makuu yanaangukia ndani ya maana hii: maana ya elimu, utunzaji, na ukamilifu.

“Walimwengu Mbili”: Upana wa ufalme na mapana ya Sultani!

Anahitimisha maelezo kwa kusema: “Walimwengu,” na walimwengu ni kila kitu badala ya Allah: mwanadamu, Malaika, majini, wanyama, mbingu, ardhi, na vyote vilivyo dhahiri na vilivyofichika.

Yeye ni Mola wa wote, bila ubaguzi, na hakuna chochote kilichopo kiko nje ya mamlaka Yake, na hakuna hata chembe cha lazima kwa usimamizi Wake.

Hapa mtu anahisi ukweli wake mkuu: kwamba yeye ni mhitaji wa Allah kwa kila njia, katika kuwepo kwake, katika utoaji wake, katika uongozi wake, na katika kuishi kwake.

Wakati Allah anatosha kwa walimwengu wote.

Allah hakukianza kitabu chake kwa sifa bure;Kwa sababu jambo la kwanza linalopaswa kuujaza moyo wa mja ikiwa anamjua Mola wake Mlezi ni sifa.

Ujuzi wa kweli wa Allah husababisha sifa yake tu, na moyo unapoona athari za uungu Wake hujaa shukrani, na unaposhuhudia ukamilifu wake unainama kwa uchaji.

“Asifiwe Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote” ni muono kamili wa kuwepo, kumuona Allah kuwa ndiye chanzo cha wema wote, mwenye mambo yote, Mola wa viumbe vyote, na mwenye kustahiki sifa zote.

Kwa hivyo ukisema, sema kwa moyo uliojaa yakini: kwamba kila kitu ndani yako kinatoka Kwake, na kila kitu kinachokuzunguka ni kwa neema yake, na kila kitu unachokitumaini kinaweza tu kuwa kwa msaada wake.

Sifa njema zote ni zake Yeye kwanza… na sifa njema ni zake za mwisho… na sifa njema ni zake katika kila hali na wakati.

Mwingi wa Rehema, Mwenye kurehemu

Mwingi wa Rehema, Mwenye kurehemu.. Tulikuwa tunazungumza kuhusu Basmalah kuhusu maana zake, (Mwingi wa Rehema) ambayo rehema yake inaenea kwa viumbe vyote, na (Mwingi wa Rehema), kwa Waumini, nayo ni majina mawili ya Allah Mtukufu.

Mmiliki wa Siku ya Kiyama

Kisha linakuja tangazo hili tukufu katika Sura Al-Fatihah: “Bwana wa Siku ya Kiyama” kana kwamba ni tetemeko la haki kubwa kabisa linalouamsha moyo kutokana na ughafilikaji wake, na kuondosha nafsini dhana za ulimwengu huu, na kumrudisha mwanadamu kwenye mandhari kuu kwa ajili ya uumbaji wa Allah, wala siku ambayo haitakuwa na manufaa mbele ya Allah. madhara, na hawatapata pa kukimbilia isipokuwa uadilifu wake, na hakuna usalama isipokuwa uadilifu wake.Rehema zake.

Ni Aya inayofupisha hatima ya wanadamu wote kwa maneno matatu, lakini ndani yake imebeba khofu ya kufufuliwa, ufahari wa ufalme, na uadilifu wa kuadhibu.

“Malik”: ufalme kamili ambao hakuna mtu anayeshiriki.

Mmiliki ndiye mtoaji kabisa wa mambo, ambaye ana amri zote, kanuni zote, na usimamizi wote. Hakuna kilicho nje ya mamlaka yake, na hakuna kinachozuiliwa kutoka kwa mapenzi yake.

Ni mwenye kuamrisha na kutiiwa, kukataza na kutekelezwa, humlipa amtakaye kwa fadhila zake, na humuadhibu amtakaye kwa uadilifu wake.

Ufalme wa Allah si sawa na ufalme wa viumbe vilivyoumbwa;Wafalme wa ulimwengu huu wana utawala unaoonekana na wa muda mfupi, unaozuiliwa na wakati na mahali, lakini ufalme wa Allah ni wa milele na wa milele, kamili na usio na upungufu, wenye kina na usio na mipaka yoyote.

Yeye, Utukufu ni Wake, ni Mmiliki wa ufalme wote, lakini anapomtaja Mwenyewe hapa kwa kusema: “Mwenye Siku ya Kiyama,” Anaitaja tu siku hii kutokana na ukubwa wa kuonekana kwake juu yake, na kuteremshwa kwa haki ndani yake, pindi vyeo vyote vinapoanguka, viti vyote vya enzi vinaporomoka, na kufuta madai yote ya mamlaka.

Siku ya Hukumu: Siku ya Malipo ambayo hakuna kitakachoharibika.

“Siku ya Kiyama” ni Siku ya Kiyama, Siku ya Kiyama na Malipo, Siku ambayo viumbe vitahukumiwa kwa matendo yao: mema na mabaya, madogo na makubwa.

Ni siku ambayo hakuna amali iliyokosekana, hakuna machozi kusahauliwa, hakuna dhulma inayopuuzwa, na hakuna wema unaopotea.

Siku hiyo itarejeshwa kila haki kwa mwenye nayo, aliyedhulumiwa atalipwa kisasi kwa mdhulumu wake, mfadhili atalipwa wema wake, na mdhulumu atakabiliana na aliyoyatenda.

Ni siku ya ukweli tupu, ambapo hakuna kinachobakia kwa mtu isipokuwa kazi yake.

Kwa nini siku hii ilitajwa maalum?Allah ndiye Mmiliki wa dunia nzima na Akhera, basi kwa nini alisema: “Mwalimu wa Siku ya Kiyama”?

Kwa sababu ufalme wake katika ulimwengu huu unaweza kufichwa usionekane kwa sababu za wazi;Watu wanaona wafalme na masultani, na wanaona watu wenye mamlaka na heshima, na wanafikiri kuwa wana mfalme huru.

Ama Siku ya Kiyama, vinyago vyote hivyo vitaanguka, na ufalme wa Allah pekee ndio utakaobaki, unaoonekana waziwazi na usiopingika na yeyote.

Siku hiyo madhalimu watanyamaza, vichwa vilivyokuwa vikijivuna vitainama, na shingo zilizokuwa na kiburi zitadhalilishwa.

Kisha unakuja wito mkuu: “Ufalme wa nani leo?” Hakuna anayejibu… kwa sababu hakuna mwenye jibu hapo, wala hamiliki chochote. Kwa hiyo jibu linatoka kwa Allah Mwenyewe: “Kwa Allah, Mmoja, Mwenye Nguvu Zote.”

Siku ambayo viumbe vyote vitakuwa sawa, kwani katika dunia hii kutakuwa na misimamo tofauti: huyu ni mfalme na yule ni masikini, huyu ni mwenye nguvu na yule dhaifu, na huyu ni bwana na yule ni mja.

Ama Siku ya Kiyama, wote ni sawa mbele ya uadilifu wa Allah Mtukufu: wafalme na watawaliwa, matajiri na masikini, watu huru na watumwa.

Hakuna nafasi ya kulinda, hakuna nasaba ya kufaidika, na hakuna mamlaka ya kuombea isipokuwa kwa idhini ya Allah.

Kila mtu amesimama safu moja, akinyenyekea ukuu wake, akinyenyekea utukufu wake, na akingojea hukumu yake.Ametakasika!

Muislamu anapoirudia aya hii katika kila rakaa, hairudii kwa maneno tu, bali hujikumbusha kila siku juu ya majaaliwa yake, na huamsha moyoni mwake hisia ya kuwajibika.

Mwenye kukumbuka kuwa ipo Siku ya Kiyama: angalia maneno yake, udhibiti vitendo vyake, ujiepushe na dhulma, na zidisha wema.Kwa hivyo, mwenye kuitamka kwa moyo ulioghafilika na kutojali ananyimwa athari ya maana zake katika nafsi yake na tabia yake.

Imani ya kwamba Allah ndiye Mmiliki wa Siku ya Kiyama huinua katika nafsi mizani kubwa: mizani ya khofu na matumaini, khofu ya adhabu na matumaini ya malipo.

Aya hii si tu Aya ya kuogopesha, bali pia ni Aya ya uhakikisho.Kwa sababu ina maana kwamba ulimwengu hauko bure, kwamba dhulma haitabaki bila kuwajibika, kwamba machozi ya wanyonge yanahifadhiwa, na kwamba dhalimu, hata awe ni dhalimu kiasi gani, atakuwa na siku ambayo atasimama hoi mikononi mwa Mwenye Siku ya Kiyama.

Ni ahadi kwa mwenye kudhulumiwa, ni onyo kwa dhalimu, na faraja kwa Muumini anapoona kutofautiana katika mizani ya dunia hii.

“Bwana wa Siku ya Kiyama” ni Aya inayoutikisa moyo kuamka, inavunja kiburi cha dunia katika nafsi, na kumkumbusha mwanadamu kwamba safari yake haiishii kwenye mipaka ya ardhi.

Ukisoma, jisikie kuwa umesimama mbele ya mfalme ambaye utawala wake hautakoma, kabla ya siku ambayo hakuna njia ya kuepuka, na kabla ya hesabu ambayo hakuna kitu kitakachoepuka.Hapo … hakuna kitakachobakia kwako isipokuwa kazi yako, hakuna kitakachokufaa isipokuwa uaminifu wako, na hakuna atakayekuhukumu isipokuwa Allah … ambaye atakutawala Siku ya Kiyama.

Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada

Hapa Surah Al-Fatihah inafikia kilele cha utumwa, na nafsi inafika kwenye moyo wa dini na kiini cha ujumbe, katika tamko hili kubwa la unyenyekevu: “Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada.”

Ni aya inayofupisha ukweli wote kuhusu mwanadamu: Yeye ni nani?Anaishi kwa ajili ya nani?Anapata wapi nguvu?Je, udhaifu na matumaini yake anageukia kwa nani?

Katika maneno haya manne, mja anahama kutoka katika kumhimidi Allah hadi kusimama mbele Yake katika nafasi ya mja maskini, na akasema kwa unyofu kamili: Sina muabudiwa wa haki ila wewe, na wala sina msaidizi isipokuwa wewe.

“Jihadhari”: wasilisho linaloonyesha kizuizi na kutengwa.

Aya ilianza kwa neno “jihadhari,” na ilitanguliwa na kitenzi ili kuonyesha ukomo na ufupi;Yaani: Hatumuabudu yeyote ila Wewe, na hatutafuti msaada kwa yeyote ila Wewe.

Wasilisho hili si mbinu ya kiisimu tu, bali ni ujenzi kamili wa mafundisho: kumpwekesha Allah pekee kwa ajili ya ibada, na kumpwekesha Allah pekee kwa ajili ya kumtegemea.

Ni kana kwamba moyo hapa unafunga milango yote isipokuwa mlango wa Allah, unakata mshikamano wote isipokuwa Kwake, na unakataa kusujudu kwa mtu mwingine yeyote au kumtumaini mtu mwingine yeyote.

Ni neno linalomkomboa mwanadamu kutoka katika utumwa wa viumbe, na kumtoa katika unyonge mbele ya uumbaji hadi utukufu kwa Muumba.

“Tunaabudu”: upendo wa mwisho na utii wa mwisho.

Ibada sio tu matambiko yanayofanywa, wala si miondoko ya nje ya kufikirika, bali ni jina la kina kwa yote ambayo Allah anapenda na anapendezwa nayo kwa maneno na matendo, yanayoonekana na yaliyofichika.

Ibada inajumuisha maombi na kufunga, na pia inajumuisha uaminifu, subira, kiasi, wema, na nia safi.

Ukweli wa ibada ni kwamba moyo ujazwe na upendo kwa Allah, heshima kwake, na kunyenyekea mbele ya mikono yake.Ukuu wake.

Wakati mja anaposema: “Wewe tunakuabudu,” anatangaza kwamba maisha yake yote ni kwa ajili ya Allah: maombi yake ni kwa ajili ya Allah, dua yake ni kwa ajili ya Allah, kazi yake ni kwa ajili ya Allah, machozi yake ni kwa ajili ya Allah, na furaha yake na huzuni ni kwa ajili ya Allah.

Ni neno linalouondoa moyo katika kukengeushwa, na kuurudisha kwenye kitovu chake cha kweli: Allah.

Kitenzi hapa kiko katika hali ya wingi, kwa nini?

Hakusema: “Ninyi ninawaabudu,” bali alisema: “Nyinyi tunawaabudu” ili ibainike maana ya Ummah Waumini, na ili mwanadamu ajue kwamba hayuko peke yake kwenye njia ya utumwa, bali yeye ni sehemu ya Ummah wote unaosimama sawa mikononi mwa Mola wake Mlezi.

Pia kuna fasihi kubwa katika mchanganyiko huu;Ni kana kwamba mja hasogei peke yake, bali anaingia na kundi la waumini, akiwa amejificha katika safu za waja.

“Na tunatafuta msaada kutoka Kwako”: utambuzi wa ufukara kamili.

Sentensi hii ya pili inakuja: “Na Kwako tunaomba msaada” kana kwamba ni upande wa pili wa utumwa.

Ibada peke yake haitoshi isipokuwa Allah humpa mja msaada wake.Kwa sababu roho ni dhaifu, njia ni ndefu, moyo hubadilika-badilika, na shetani huvizia.

Ndiyo maana mtumishi alimhitaji Allah kila wakati: kuomba, kuokolewa, kuwa na subira, na kuwa thabiti.

Msaada ni tegemeo la moyo kwa Allah kuleta manufaa na kuepusha madhara, kwa uhakika kamili kwamba Yeye peke yake ndiye mpatanishi na msaidizi.

Ni kukiri wazi kwamba mwanadamu hana uwezo peke yake, na kwamba hana uwezo wa kutii isipokuwa kupitia kwa Allah.Mwenyezi.

Basi nini siri katika kutanguliza ibada badala ya kutafuta msaada?

Ibada ilipewa kipaumbele kuliko kutafuta msaada kwa sababu ibada ndio lengo, na kutafuta msaada ndio njia ya hiyo.

Tuliumbwa tumwabudu Allah, lakini hatuwezi kumwabudu kwa kweli isipokuwa Yeye atusaidie.

Kuabudu ni haki ya Allah, na kutafuta msaada ni hitaji la mtumishi.

Mpangilio huu ni elimu kwa nafsi: kwamba jambo lake la kwanza liwe ni kutimiza haki za Mola wake Mlezi, kisha imuombe msaada katika kufanya hivyo.

Aya hii ina tiba ya maradhi mengi: inasafisha moyo wa unafiki, kwa sababu mja hatafuti uso wa mwingine zaidi ya Allah.Inamtakasa na kiburi, kwa sababu anajua kuwa mafanikio yake hayatokani na yeye mwenyewe.Humuepusha na kiburi, kwa sababu yeye daima hukosa msaada wa Mola wake Mlezi.Inamuweka huru kutokana na kushikamana na uumbaji, kwa sababu anamtegemea Allah pekee.Inategemea Allah tu.Anamtegemea Allah tu.Anamtegemea Allah tu.

Yeyote anayetimiza maana ya: “Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada,” ataachiliwa kutoka katika mateka ya dunia hii, na ataishi kwa moyo wenye nguvu, hatua thabiti, akipaa na nafsi yake katika ukunjufu wa utumwa kwa Allah.

Ili ibada iwe ni ibada ya kweli, lazima mambo mawili yafanywe: kuwa ni ikhlasi kwa Allah peke yake, na kuwa katika muongozo wa Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam).

Unyoofu bila kufuata ni uzushi, na kufuata bila ikhlasi ni tabia.Allah hukubali tu yale mambo mawili yanachanganyika.

Aya hii ndiyo ufunguo wa wokovu wote na ufunguo wa furaha ya milele: Mja hatakuwa na furaha katika dunia hii, wala hataokolewa katika maisha ya baada ya kifo, isipokuwa anamwabudu Allah kikweli na kutafuta msaada Wake kwa ikhlasi.

Ndani yake kuna siri ya uhakikisho: kwamba lengo lako liwe moja, msaidizi wako awe mmoja, na tumaini lako liwe moja.

“Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada” ni ahadi ya kila siku inayofanywa upya baina ya mja na Mola wake Mlezi, mapatano ya uaminifu ambayo hakuna mshirika nayo, na tangazo la upungufu ambalo halina kiburi.

Ukitamka, itamke kwa moyo wako mbele ya ulimi wako: Mpe Allah ibada yako peke yake, na weka mzigo wako wote kwa kumtegemea Allah pekee.

Yeyote anayemwabudu Allah kwa uaminifu na kutafuta msaada wake kwa uaminifu, atapata moyoni mwake nguvu ambayo ulimwengu hautoi, na utulivu ambao sababu haziwezi kuleta.Hii ni sura ambayo wanachuoni wameeleza kwa kina manufaa na hitimisho nyingi, ambazo zinagusa moyo kwa taathira na ufunguzi kadiri ya ikhlasi na ufuasi mzuri.Kwa hiyo, watu wana vyeo. Ewe Mola wetu, tunakuomba fadhila zako kubwa.

Tuongoze kwenye njia iliyonyooka

Hapa dua inafikia kilele cha haja, na mja anasimama kwenye mlango wa Mola wake Mlezi katika nafasi ya mwombaji ambaye hana pa kukimbilia isipokuwa kwa mwongozo wake, na anasema: “Tuongoze kwenye njia iliyonyooka”;Yaani utuongoze, ee Mola, tuongoze, utujaalie kufaulu, na utujaalie tuwe imara katika njia iliyo wazi isiyo na upotofu, njia inayoongoza kwenye kuridhika kwako na kumalizia Pepo yako.

Si ombi la kuijua njia tu, bali ni ombi la kutembea ndani yake, kubaki imara ndani yake, na kutotoka katika njia hiyo;Ni watu wangapi walioujua ukweli lakini hawakuufuata, na ni wangapi walifuata njia kisha wakakengeuka kutoka kwayo.Kwa hiyo, dua hii ilikuwa ni ombi la uongofu kupitia elimu, kitendo, uthabiti, na mwisho mwema mpaka kufa.

Njia iliyonyooka ni njia ya Uislamu safi, njia ambayo alama zake zilichorwa kwa wahyi, na iliyofuatwa na Mitume, wakweli, mashahidi na watu wema, nayo ni njia iliyoletwa na muhuri wa Mitume, Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani. Hakuna furaha kwa mja ila kwa kushikamana nayo, na hakuna uwokovu kwake ila kwa kuwa na uthabiti juu yake.

Kuna siri kubwa katika Aya hii: kwamba Muumini, hata awe na elimu na uadilifu kiasi gani, anabakia katika haja ya mwongozo kila wakati;Kwa sababu moyo uko baina ya mabadiliko ya majaribu, na nafsi iko baina ya makusudio ya matamanio, na hakuna maasumu isipokuwa kwa neema ya Allah.Mwenye kuongozwa na Allah ameishinda dunia na Akhera, na anayeiamini nafsi yake amepotea, hata akidhani anaiona njia.

Ndiyo maana aya hii ilikuwa ni mojawapo ya dua zenye kina na kubwa zaidi, kwani inafupisha mahitaji yote ya mwanadamu kwa neno moja: mwongozo.Kila jema baada yake ni matokeo yake, na kila shari husababishwa na hasara yake.Ni mwito wa nafsi kwa Mola wake Mlezi: Ewe Mola, usiniache peke yangu, na upeleke mkono wangu kwenye njia yako ambayo haipotei, na mwenye kuifuata hatapata taabu.

Njia ya wale uliowaneemesha, sio uliowakasirikia, wala wa walio potea.

Baada ya mja kumuomba Mola wake muongozo wa njia iliyonyooka, kauli ya Allah ilikuja ikibainisha uhalisi wa njia hii, ili maana isibaki kuwa ni usemi wa jumla tu, na Allah Mtukufu akasema: “Njia ya wale uliowaruzuku”;Yaani njia ya wale wasomi ambao Allah aliwateua kwa baraka zake kuu: baraka ya imani, na akawatukuza kwa uongofu na uthabiti, kutoka kwa manabii, wakweli, mashahidi na watu wema.Hawa ndio watu wa njia ya kweli, ambao walimjua Mola wao, kwa hivyo walitembea Kwake kwa nuru, na waliunganisha elimu sahihi na uaminifu wa kazi, kwa hivyo hatua zao zilikuwa sawa kuelekea radhi ya Allah.

Ni njia yenye kung’aa, iliyounganishwa na mbingu, iliyochukuliwa na walio safi kabla yetu, kwa hivyo yeyote anayetembea juu yake anakuwa salama kutokana na kutangatanga, akihifadhiwa na upotovu;Kwa sababu ni njia ambayo sifa zake zimeegemezwa juu ya wahyi, sio matamanio, na kufuata, sio uzushi.

Kisha linakuja onyo, mpaka mipaka ya wokovu itakapodhihirika: “isipokuwa wale walio na hasira juu yao,” na ni wale walioijua haki kisha wakaiacha, wakajua lakini hawakutenda, na waliona kisha wakakengeuka kwa makusudi;Walistahiki ghadhabu kwa sababu uhalifu wao ulikuwa ni kukosa shukurani baada ya ujuzi.Watu hawa wanawakilishwa na Mayahudi na wale walio mfano wao nyakati zote, ambao wana elimu lakini wanaipuuza.

“Hata walio potea,” nao ni wale waliopoteza nuru ya elimu, wakapoteza njia na wakatembea katika msururu wa ujinga na matamanio, wakaabudu bila ya utambuzi, na wakakusudia wema bila ya uongofu, na wakapotea.Hawa wanawakilishwa na Wakristo na wale waliofuata njia yao na kumwabudu Allah bila ya kujua.

Katika Aya hii ukweli mkubwa unateremshwa: kwamba uharibifu hautokei katika mojawapo ya njia mbili;Ama elimu bila vitendo, au vitendo bila ujuzi.Ya kwanza ni njia ya walio na ghadhabu juu yao, na ya pili ni njia ya waliopotea, na wokovu wote upo katika kuunganisha nuru ya elimu na ikhlasi ya utiifu, na hiyo ndiyo njia ya waliobarikiwa.

Hivyo basi, Al-Fatihah anahitimisha safari yake kwa kuufundisha moyo dua kubwa kabisa: kutotosheka na kuomba uongofu katika mukhtasari, bali kuuomba makhsusi na kwa uwazi, katika njia ya watu wa neema, mbali na njia ya watu wa upotofu na upotofu.Je, itakuwa kubwa kiasi gani kuliko hitimisho ambalo lilikusanya ramani nzima ya wokovu kwa maneno machache, na kumfanya muumini ahakiki msimamo wake juu ya njia kila siku: je, yeye ni miongoni mwa waliobarikiwa zaidi, au yuko ukingoni mwa njia inayoongoza kwenye hasira au upotofu?

Mwishoni mwa surah hii kubwa,

inatubainikia kwamba si ufunguzi tu unaosomwa kwa ajili ya ufunguzi, bali ni mukhtasari wa dini nzima, jumla ya ujumbe wote, na ufunguo wa njia ya Allah Mtukufu duniani na akhera.Katika aya zake fupi, ilikusanya misingi ya elimu ya Allah: Uungu Wake, ubwana, rehema na enzi yake, na ikadhihirisha kwa mja ukweli wa njia ambayo bila hiyo hakuna wokovu: utumwa safi, msaada wa kweli, na ukosefu wa kudumu wa mwongozo.

Na ikateremka ndani yake majaaliwa ya viumbe vyote: aliyefadhiliwa alijua haki na akaifuata, akaijua aliyekasirika kisha akaiacha, na mpotevu aliyepotea njia.Inamchorea mtu ramani ya uwepo wake wote: anapoanzia, anaishia wapi, na anachukua njia gani.

Suala la uwongofu ndani yake si swala la anayeanza tu, bali ni suala la mwenye kutembea, mwenye msimamo, na anayeogopa kukosea.Kwa sababu mja amepungukiwa na uongozi wa Allah katika kila nafsi, katika elimu na vitendo, na nia na uthabiti, mpaka akutane na Mola wake Mlezi.Yeyote atakaye simama imara katika njia yake hapa duniani, Allah atauweka imara mguu wake kwenye njia Siku ya Qiyaamah, na njia yake huko itakuwa sawa na njia yake hapa.

Al-Fatihah anatangaza kwamba njia ya kwenda kwa Allah ni moja na si nyingi, na kwamba njia zinazopingana, haijalishi ni ngapi, ni njia zilizopotea na zilizochanika.Mwenye kuifahamu Sura hii kwa ukamilifu atajua kwamba baraka kubwa zaidi ni kuwa miongoni mwa watu wa: “Njia ya wale ulioneemesha,” na kwamba hasara iliyo hatari zaidi ni kupotea njia ya wale waliowakasirikia au waliopotea.

Sura Al-Fatihah imeteremka kwa kuzingatia kauli hii ya kina kama mukhtasari wa wahyi, kana kwamba ndio ufunguo wa Qur’an na kiini cha uongofu, ambamo yale yaliyotenganishwa katika surah nyingine za misingi ya imani na maana ya utumwa yaliunganishwa.Ni njia ya maisha inayoombwa katika kila rakaa na kurudiwa katika ulimi wa Muumini ili moyo wake ubaki hai na kushikamana na Mola wake, uwepo mbele yake katika kila swala.

Sura imeanza kwa jina la Allah, ikionyesha kuwa kila mwanzo si sahihi isipokuwa kwa kushikamana Naye, Utukufu ni wake, kwani Yeye ndiye wa Kwanza ambaye kila kitu kinaanza kwake, na marejeo ambayo kila jambo linaishia.Kisha sifa zikaja kuujaza moyo kwa sifa, upendo, na kunyenyekea, sifa kamili kwa ajili ya ubwana, rehema, na uungu wa Allah, kwani Yeye ndiye anayestahiki kusifiwa kwa majina, sifa na vitendo vyake, ambaye kwa baraka zake walimwengu waliumbwa, na ambaye kwa rehema zake wakalelewa.

Kisha hotuba ikasimama hadi kwenye tamko la utumwa safi: “Ni Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada.”Pale ambapo nyoyo zimevuliwa mshikamano wowote, hakuna kuabudiwa isipokuwa Yeye, na hakuna kutafuta msaada isipokuwa Yeye. Hivyo basi, mwanadamu ameachiliwa kutoka katika utumwa wa viumbe hadi kwenye utumwa wa Muumba, na kutoka katika udhaifu wa kutegemea sababu hadi kwenye nguvu ya kumtegemea Mola wa mambo.Kwa maana hii, siri ya wokovu na siri ya uadilifu.

Kisha ukweli mkubwa kabisa unadhihirika katika kauli yake: “Wewe ndiye mmiliki wa Siku ya Kiyama,” itakapodhihiri hatima ya mwanadamu, na mizani ya uadilifu wa Allah itadhihirika siku ambayo watu watainuka mbele ya Mola Mlezi wa walimwengu wote.Hakuna ufalme isipokuwa ufalme wake, na hakuna utawala isipokuwa utawala wake, basi nafsi huamka kutoka usingizini na kujiandaa kukutana na siku ambayo haitadhulumiwa.

Kisha unakuja wito wa kina: “Tuongoze kwenye njia iliyonyooka,” ambayo ndiyo kiini cha haja zote za mwanadamu, kwani hakuna uongofu isipokuwa kwa mwongozo wa Allah, hakuna uthabiti isipokuwa kwa uthibitisho Wake, hakuna ujuzi wa haki isipokuwa kwa ufafanuzi wake, na hakuna hatua pamoja nayo isipokuwa kwa kufaulu kwake.Ni mwito unaojumuisha maarifa, utashi, na kazi, na hupata nuru yake kutoka kwa rehema ya kimungu inayojumuisha kila kitu.

Kisha dua inahitimishwa kwa kubainisha njia: “Njia ya wale uliowaneemesha, si wale uliowaghadhibikia au waliopotea. Sio kila njia inayoweza kufuatwa, bali njia moja iliyonyooka, njia ya wale ambao Allah amewaneemesha, ya Mitume, wakweli, mashahidi, na watu wema, ambao walijumlisha kujua ukweli na kuufanyia kazi. Kinyume na njia ya wale walioijua haki na kuiacha, hivyo kustahiki ghadhabu, na wale ambao walikuwa wajinga wa ukweli, waliiacha.

Kwa hivyo, Al-Fatihah imeunganishwa katika muundo wake wa ajabu ili kuleta pamoja kanuni zote za dini: umoja wa uungu, uungu, majina na sifa, uthibitisho wa unabii, malipo, utumwa, na mwongozo. Ni surah ambayo huunda moyoni muono kamili wa kuwepo, kuuunganisha na Mola wake kila wakati, na kuufanya utembee katika maisha yake juu ya nuru ya kudumu isiyokengeuka, mpaka ikutane na Allah kwenye njia iliyonyooka, kama vile alivyoanza dua yake Kwake katika ulimwengu huu.

Hongera kwa moyo ambao umeifanya Al-Fatihah kuwa njia ya maisha, sio tu kisomo cha ulimi kwenye shavu.Ina siri ya wokovu, roho ya utumwa, na ufunguo wa kumfikia Allah, Bwana wa walimwengu.Sifa zote njema anastahiki Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote, na Swalah na salamu zimshukie Mtukufu Mtume wetu Muhammad (saww) na Aali zake na Maswahabah zake, na wale ambao wameongoka kwa uongofu wake na kufuata Sunnah zake mpaka Siku ya Malipo, ewe Allah, Amina.

Ibn Kathir, Allah amrehemu, amesema: “Inapendeza kwa mwenye kusoma Al-Fatihah aseme baada yake: Amina… Maswahaba zetu na wengineo walisema: Inapendeza kwa aliye Nje ya Swalah, imesisitizwa katika haki ya mwenye kuswali, awe yuko peke yake, imamu, au mtu kutoka katika “Tafsir” katika hali zote. (1/144-145).

Sambaza makala hii:

Makala husika