Opens in a new tab

Mapungufu yako yanapokuumiza…kuponya moyo wako mwishoni mwa Surat Al-Baqarah

Inastaajabisha kiasi gani kwa mja kupata katika miisho ya Surat Al-Baqarah dawa ya maumivu yaliyomo ndani ya moyo wake: maumivu ya kughafilika katika haki za Allah Mtukufu.

Maumivu hayo ambayo mwamini anayajua anapotazama anavyopaswa kuwa, na kisha kujitazama mwenyewe;Anaona umbali kati ya sehemu mbili zinazomuumiza.Anaona udhaifu ambao hapendi, na kutojali anachukia kutoka kwake. Kisha anasoma wasifu wa wakweli na waliotangulia, na anaona kutokana na juhudi zao, subira, na ibada yao ni nini kinachomzidishia ujuzi wa mapungufu yake, na kamba ya huzuni inamzunguka!

Kisha mja anapojua jambo la ukubwa wa Mola wake Mlezi, ametakasika, jambo hilo humzidishia utukufu.Kwa sababu anajua kwamba utiifu anaoutoa, haijalishi ni mkubwa kiasi gani machoni pake, ni mdogo kwa kulinganishwa na baraka za Allah juu yake, na kwamba haijalishi jinsi anavyofanya kazi kwa bidii, hatapata kamwe sifa, utukufu, na utumwa unaolingana na ukuu wa Allah Mwenyezi.

Afanye nini na hisia hii?Anafanya nini anapotambua udhaifu ndani yake asioupenda, anaona upungufu unaomuumiza, na kutamani hali ya utumwa asiyopata ndani yake nguvu ya kuipata?

Kuna jibu la ajabu kwa swali hili mwishoni mwa Surat Al-Baqarah.

Wakati maneno ya Allah Mtukufu yalipofunuliwa: “Na mkidhihirisha yaliyomo ndani ya nafsi zenu au mkiyaficha, Allah atakuhisabuni humo.

Hili lilikuwa gumu kwa Maswahabah wa Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam).Waliogopa kuwajibishwa hata kwa yale yaliyokuwa yakiendelea katika nafsi zao ambayo hawakuweza kuyapinga.Basi wakamjia Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na wakasema kwamba wamewekewa amali nyingi kadiri wanavyoweza kustahimili, lakini jambo hilo lilikuwa gumu kwao.

Maswahaba hawakuwa watu ambao hawakukabiliwa na dhiki, na nyoyo zao hazikujua khofu na unyonge.Badala yake, walipata uzito wa jambo walilopata.Lakini Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) aliwafundisha msimamo wa mja anapokabiliwa na amri ya Mola wake Mlezi: Msimamo wake usiwe kupinga na kukimbia, bali ni kunyenyekea na kunyenyekea.

Wakasema: Tumesikia na tumetii, msamaha wako, Mola wetu Mlezi, na kwako ndio marejeo.

Ukubwa ulioje mchanganyiko wa maneno haya mawili katika sehemu moja: Tumesikia na tukatii… basi Mola wetu Mlezi anakusameheni.

Utii, lakini bila kudanganywa na utii.Kuzingatia, lakini kuhisi hitaji la msamaha.

Kukaribia amri ya Allah Mweza-Yote, huku akijua kwamba mtumishi huyo ataendelea kuhitaji msamaha wa Allah hata afanye kiasi gani.

Kisha ikaja rehema na ahueni kama malipo ya jibu zuri: “Allah haikalifishi nafsi juu ya ile inayoweza kubeba, kwani ni yale iliyoyachuma, na juu yake ni yale iliyoyachuma.

Kisha aya hazikumuacha mja peke yake alipotambua udhaifu wake, bali zilimfundisha nini cha kufanya na udhaifu huu, na wapi kuupeleka.

“Mola wetu, usituadhibu tukisahau au tukakosea.”

“Mola wetu, wala usitutwike mzigo kama ulivyowatwika waliokuwa kabla yetu.”

“Mola wetu Mlezi, wala usitutwike tusiyo na uwezo.”

Hapa moja ya maana nzuri zaidi ya utumwa inaonekana: mtumwa hawezi kuwa huru kutokana na udhaifu, wala hawezi kuthibitisha kwamba hatasahau, kufanya makosa, au kupuuza, na uzembe unaweza kutokea kinyume na mapenzi yake.Lakini daima anajua nani aende na udhaifu wake.

Haukubali uzembe wake, wala hautumii kama kisingizio cha kuacha utiifu, lakini pia haruhusu uzembe wake kuwa pazia baina yake na Allah.

Kwa hiyo, akiona kutoweza kwake, anajua kwamba kutoweza kwake kunaonyesha kiwango cha haja yake kwa Bwana wake.

Na hapa linakuja jibu ambalo peke yake linakaribia kuushinda moyo wa mtumishi.Imethibiti kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) kwamba Allah Mtukufu alijibu mialiko hii aliyowafundisha waja wake mwishoni mwa Sura kwa kusema: “Nimeifanya”.

Mja anasema: “Mola wetu, usituhesabie tukisahau au tukakosea.”

Kisha jibu linakuja kutoka kwa Mola wake Mlezi: “Nimefanya hivyo.”

Na anasema: Mola wetu Mlezi, wala usitutwike mzigo kama ulivyowatwika waliokuwa kabla yetu.

Anapata jibu: “Nilifanya.”

Na anasema: Mola wetu Mlezi, usitutwike tusiyo na uwezo wa kuyabeba.

Anapata jibu: “Nilifanya.”

Allah ni mkuu!Je, mja anapata rehema gani baada ya kukubali kutoweza kwake?

Ni amani gani inayoweza kuteremka juu ya moyo uliochoka kwa khofu ya mapungufu yake, wakati ukijua kwamba Mola wake hakuuacha peke yake na udhaifu wake, bali aliufundisha jinsi ya kumuomba Yeye kisha akauambia kuwa Ameujibu?

Ni kana kwamba ujenzi wa miisho ya Sura unamshika mja kwa mkono wake katika njia kamili: kazi inayoamsha moyoni mwake khofu ya utumwa, kisha hisia ya udhaifu inayomfanya ajue ukweli juu yake mwenyewe, kisha dua inayomrudisha kwenye utukufu wa kisimamo cha Mola wake, kisha rehema inayomletea jawabu: Umeifanya.

Hapa ndipo mahali pa uponyaji kwa moyo, bila kujali maumivu yanayosababishwa na mapungufu yake.

Mojawapo ya mambo hatari zaidi ambayo hisia ya uzembe inaweza kufanya ni kugeuka kutoka kwa maumivu ambayo yanachochea ushindani hadi kukata tamaa ambayo huondoa mtu kutoka kwa Allah Mwenyezi.

Mtu hutia chumvi dhambi yake, huikuza unyonge wake, na hukaa juu ya hali yake mbaya kwa muda mrefu, mpaka anajitazama nafsi yake kwa umakini zaidi kuliko anavyotazama rehema za Mola wake.Hapa hisia ambayo ingempeleka kwa Allah inageuka kuwa kitu kinachomtenga na Allah Mwenyezi.

Ama Muumini hafanyi hivyo.Akiuona udhaifu wake, hamkimbii Mola wake Mlezi, bali humkimbilia.

Yeye haumbii mlango wa Allah kwa aibu, bali anasimama mlangoni kwa aibu.

Kadiri anavyojua ukubwa wa Mola wake, ndivyo anavyojua zaidi ufukara wa nafsi yake, na kadiri anavyojua umasikini wa nafsi yake, ndivyo anavyozidi kumkosa Mola wake.

Ukosefu huu si kisingizio cha mapungufu, wala si mwaliko wa kuridhika na udhaifu.Mja ameamrishwa kujitahidi, kutii, kutubu, na kutengeneza yale aliyoyaharibu.

Lakini kuna tofauti kubwa kati ya mja anayeona mapungufu yake kuwa yanadhoofisha utumwa wake, na mja anayeona mapungufu yake kuwa yanazidisha haja yake kwa Mola wake.

Wa kwanza aliufanya udhaifu wake kuwa lango la kukatishwa tamaa.Ya pili ni kuifanya kuwa lango la kukosa.

Hapa mtu anaelewa kitu cha siri ya mchanganyiko wa: “Tulisikia na kutii” na: “Msamaha wako, Mola wetu.”

Utumwa si kudai kwamba umetimiza haki za Allah, bali ni kufanya kile unachoweza, na kisha kujua kwamba bado unahitaji msamaha Wake.

Ukweli wa uadilifu sio kwamba mtu anadhani kwamba hahitaji tena usaidizi, bali ni kwamba haja yake kwa Allah inaongezeka anaposonga mbele kwenye njia.

Hata mja afanye bidii kiasi gani katika ibada, Allah hatamtimizia haki ya baraka zake, wala hatamsifu na kumtukuza kuwa anastahiki utukufu wake.Ndiyo maana nafasi ya kukosa haimuachi.

Elimu hii yenyewe inaweza kuwa moja ya milango mikubwa ya utumwa.Kujua kuwa wewe ni mtumwa.Na kujua ya kuwa yeye ni Bwana.Ili kujua umaskini wako, na kujua utajiri wake, Mwenyezi.Kuona udhaifu wako, na kukimbilia nguvu zake, Utukufu ni Wake.Kujua mapungufu yako, na kutumaini msamaha wake, na atukuzwe na kuinuliwa.Kuangalia kazi uliyokosa, hii haitakufanya ukate tamaa, bali utamwomba Allah akusaidie kwa yale ambayo yamebakia.

Ndio maana mwisho wa Surat Al-Baqarah si maneno tu yanayomhakikishia mtu kwamba faradhi iko ndani ya mipaka ya uwezo wake;Badala yake, ni njia ya maisha!Mfundishe jinsi ya kuishi na udhaifu wake mikononi mwa Allah Mwenyezi.

Ametakasika Allah, Mwenye khabari na Mwenye kuona katika waja wake!Utastaajabishwa na muunganiko wa maana zinazozunguka usahihi wa uumbaji wa mwanadamu!

Ewe Mola, hata nikijaribu kiasi gani, uzembe wangu katika sehemu za utumwa unaniua, hivyo pete za Ng’ombe zinakuja, zikimtuliza inapokwisha siku yake na anapolala, na kumpa habari njema kwamba udhaifu wa uzembe wake ndani yake ni mahali pa utumwa ambapo anatafuta uongofu: “Na utusamehe, na uturehemu.”

Maneno matatu ambayo kila anayejijua vizuri anahitaji.

Samahani kwa kilichotokea.Na msamaha kwa yale niliyoyatenda.Na rehema isiyoweza kutolewa hata dakika moja.

Kisha surah haiishii kwa mja kuegemea udhaifu wake, akitafakari tu kutoweza kwake;Badala yake, inamwinua kutoka katika kujitazama hadi kumwangalia Bwana wake: “Wewe ni Bwana wetu.”

Na hapa kila kitu kinabadilika.Kila udhaifu, kila kutokuwa na uwezo, na kila hisia ya kushindwa hufunga moyo!

Na ije yakini ili kuutegemeza moyo kwa matumaini makubwa: “Basi tusaidie dhidi ya watu makafiri.”

Ni kana kwamba hitimisho la surah huusukuma moyo kutoka katika kukiri kutokuwa na uwezo wa kutafuta nguvu kwa Allah;Kushindwa kwake mbele ya udhaifu wake sio mwisho wa njia, bali ni mwanzo wa uaminifu na msaada.Kwa nini?Kutimiza misimamo ya Maraghamah na kuunga mkono dini!

Wewe ni Bwana wetu, Mfalme wetu, na Allah wetu. Ulezi wako juu yetu unaendelea, na baraka zako juu yetu ni zenye kuendelea, kubwa zaidi ni neema ya Uislamu.Hatutarajii baraka kamili isipokuwa kutoka Kwako, na hatuombi msaada na ushindi isipokuwa kutoka Kwako.Ni kana kwamba mja, baada ya kukiri kusahau kwake, kosa, na kutoweza kwake, hakuachwa mateka wa hisia hii;Bali inarejeshwa kwenye asili yake kubwa kabisa: kwamba ana bwana anayemsimamia, na Mola anayemsaidia, na kutoka kwake anapata nguvu juu ya nafsi yake na juu ya yale aliyoyaweka ndani yake kuhusu suala la dini.Makusudio ya haja sio kubaki umevunjika mbele ya kutoweza kwako, bali ni kumjua Mola wako ambaye unamtegemea, na kupata msaada kutoka Kwake, na kumwomba kukamilisha baraka Zake juu yako, na kustahiki ushindi wake juu ya makafiri!

Hii ni tofauti kubwa.

Kuvunjika kunakomnasa mtu ndani yake ni ugonjwa.Ama uvunjaji unaompeleka kwa Allah ni utumwa.

Muumini hataki kubaki amesimama mbele ya sura ya mapungufu yake milele, bali anataka kupita kutoka humo kwenda kumjua Mola wake na kutafuta msaada Wake.Kwa hiyo, wakati kile unachojiona kinakuumiza, usifanye wasiwasi wako wote juu ya kuepuka maumivu haya.

Huenda kuna wema mwingi ndani yake ikiwa inakuleta kwa Allah.Mwache auamshe moyo wako, lakini usiruhusu akukatishe tamaa.

Kinachotakiwa ni kuja kwa Allah ukidai ukamilifu ambao huna, bali uje kwake kwa uaminifu katika utumwa wako na ukosefu wako.

Ikiwa mapungufu yako yanakuumiza, jua wapi pa kuweka maumivu haya.Weka kwenye mlango wa Allah.

Ikiwa huwezi kufikia kikamilifu kile unachotamani kutoka kwa utumwa, basi huwezi kuwa na upungufu wa dhati.

Muombe Mola wako akusaidie na nafsi yako, akusamehe mapungufu yako, akuzidishie utiifu, na asikuache peke yako kwa kupepesa jicho.

Hivyo basi, kila moyo wako unapolemewa na yale unayojua juu ya udhaifu wako, soma tena Aya za ng’ombe;Sio tu kwa macho ya mtu anayetafuta maneno ya kurudia, bali pia kwa macho ya mja anayemsikia Mola wake akimfundisha jinsi ya kusimama mbele Yake: “Tumesikia na tumetii, msamaha wako, Mola wetu, na kwako ni marejeo. Basi vipi atakiri: “Mola wetu, usituhesabie tukisahau au tukakosea.” Basi vipi atakosa: “Na utughufirie, na utughufirie, na uturehemu.”Basi, anawezaje kutegemea: “Wewe ni Bwana wetu”?

Na hapo unaweza kutambua kuwa uponyaji haukuwa katika kugundua kuwa wewe hukughafilika, bali katika kujua, unapoona uzembe wako, kwamba una Allah mwenye rehema, anayejua udhaifu wako na hali yako… na kukufungulia milango ya rehema zake, kulingana na hitaji lako na matumaini yako. Pengine katika maana hii ni tafakari ya ajabu ya yale tuliyowekewa ya kuomba msamaha baada ya sala; Haijalishi ni unyenyekevu kiasi gani, kukubalika, na ukarimu ambao mtumishi anafanya, kazi yake inabaki kukosa msamaha na kibali cha Allah. Ni kana kwamba kutafuta msamaha baada ya utiifu kunatufundisha tusitegemee kazi yenyewe, bali tuiinue kwa Allah pamoja na upungufu wetu, tukikiri kwamba tulichofanya hakitimizi haki zake, na kwamba kukubalika na neema zote zinatoka Kwake, Utukufu ni Wake. Haya ndiyo yanastahiki Mola Mlezi wa mbingu na ardhi!

Na katika mambo makubwa ambayo pete za Al-Baqarah zinaufundisha moyo wa Muumini ni kwamba mapungufu yako yanakufanya ujue ni kiasi gani unamhitaji Mola wako!

Mbio kwa Allah, kimsingi, ni kufikia vituo vya utumwa… juu ya yote! Jinsi ilivyo nzuri nafasi ya utumwa inayolazimu maumivu ya uzembe… upungufu ambao nyoyo na midomo hutamka: “Mola wetu, usituhesabie..”!

Ikiwa huna uwezo wa utumwa kamili, basi usiwe na uwezo wa upungufu wa kweli, kwani pia ni sehemu ya utumwa … ili uweze kurekebisha mapungufu yako, kuponya maumivu yako, na kukusanya mambo yako pamoja ili kumsaidia Allah na kuunga mkono dini!

Na hapa unatambua kwa nini miisho ya Surat Al-Baqarah ilikuwa ni miongoni mwa mambo makubwa aliyopewa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na umma huu;Ni nuru na hazina iliyo chini ya kiti cha enzi, ni ulinzi na utoshelevu kwa mja kutokana na maovu, na ni sababu ya kuilinda nyumba na mashetani, na ina dua kubwa ambazo Allah aliwajibu waja wake kwa kusema: “Nimetenda. Kwa hiyo, ilikuwa zawadi kuu ya kimungu ambayo Allah aliwapa watumishi wake waaminifu. Basi isome kwa yakini, ukifurahia rehema za Mola wako Mlezi, umhimidi kabla hujalala, na moyo wako utulie katika uwanja wa imani, ukimuomba Mola Wake Mlezi kwamba Asitaabishwe na mapungufu yako maadamu inamtia moyo wa kumpenda zaidi Allah.

﴿ Mtume aliamini yaliyoteremshwa kwake kutoka kwa Mola wake Mlezi, na Waumini vivyo hivyo. Na Mitume wake hatutofautishi baina ya yeyote katika Mitume wake, na wakasema: Tumesikia na tumet’ii. Msamaha wako ni Mola wetu Mlezi, na Kwako ndio marejeo (*) bila ya mzigo wowote. Naapa kwa Allah nafsi inatosha kwa hilo. Ni kwa ajili yake yale iliyoyachuma, na ni kwa ajili yake yale iliyoyachuma. Mola wetu Mlezi, usituadhibu tukisahau au tukakosea.Mola wetu Mlezi, wala usitutwike mzigo uliowatwisha waliokuwa kabla yetu. Mola wetu Mlezi, wala usitutwike tusio na uwezo. Na utusamehe na utusamehe na uturehemu, wewe ndiye bwana wetu, basi tupe ushindi dhidi ya watu makafiri.(Al-Baqarah: 285-286)

Sambaza makala hii:

Makala husika