Opens in a new tab

Mabaraza ya masomo ya Qur’an: Robo ya tano ya Surat Al-Baqarah

Kwa jina la Allah, Mwingi wa Rehema, Mwenye kurehemu. Sifa zote njema anastahiki Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote, na swala na salamu zimshukie mtukufu zaidi Mtume wetu Muhammad, Muumini, na ahli zake na maswahaba zake na walioongoka kwa uongofu wake na kufuata Sunnah zake mpaka Siku ya Malipo. Ama yatakayofuata:

Ni hatari iliyoje kwa mtu kuijua haki kisha akaiacha, kusikia neno la Allah kisha kulibadilisha, na hoja imfikie na kisha mtafaruku unaofuatwa au husuda iliyofichika ikaingia baina yake na hilo!Msiba sio kila mara ni ujinga, bali msiba mkubwa zaidi unaweza kuwa katika elimu ambayo haileti khofu, elimu ambayo haipelekei kwenye kunyenyekea, na wahyi unaosomwa kisha nyoyo zikafungwa kwake.

Katika robo hii ya Surat Al-Baqarah, Qur’an inateremsha kurasa chungu za historia ya Wana wa Israili.Kurasa ambazo hazikusudiwa kusimulia habari tu, bali zimekusudiwa kwa ajili ya taifa kuona kioo chake, na kupitia kwazo kuona mapambano ya mataifa pale utukufu wa ufunuo katika nafsi unapodhoofika.Hapa kuna watu waliosikia maneno ya Allah Mtukufu, kisha wakayapotosha na wakayabadilisha, na wakaijua haki kisha wakaificha, na dalili za wazi zikawajia, lakini zikawazidishia ukaidi wao na kiburi, mpaka tamaa ikawa ndio mtawala wa maandishi, na riba ikatangulia juu ya amri ya Allah, na husuda ikawa kizuizi baina yao na kufuata mwongozo.

Ni aya zinazoutikisa moyo, na kuamsha ndani yake khofu ya kuwa mja atakuwa na sehemu ya maadili ya wale ambao Allah amewakasirikia.Haitoshi kwa mtu kuhifadhi Qur’ani, au kuwa na mafungamano na Uislamu, au kuwa na maneno na kauli mbiu nyingi, isipokuwa moyo wake umenyenyekea kwa Allah, na kujisalimisha kwa wahyi wake, na kuheshimu amri na makatazo yake, Mwenyezi.

Kuanzia Aya ya sabini na tano hadi Aya ya tisini na moja, matukio ya upotoshaji, uficho, na ukaidi yanaendelea, mpaka yanapofikia upeo wao katika nafasi ya watu walioambiwa: “Aminini aliyoyateremsha Allah,” na walikataa mwito wa imani, si kwa sababu ukweli ulikuwa umefichwa, bali kwa sababu matamanio yamefunga milango.Hapa Muumini anasimama akitafakari na kuogopa, akimwomba Mola wake Mlezi, na kukataa kila kiumbe kinachomzuia kusalimu amri kikamilifu kwa neno la Allah.

Akasema Allah: ﴿ ۞ Je, unataraji kuwa watakuamini, na wakati kundi miongoni mwao lilikuwa linasikia neno la Allah, kisha likalipotoa baada ya kulifahamu? Na wanajua. (Al-Baqarah: 75)

Aya hii inadhihirisha kuwa kizuizi cha hatari zaidi baina ya mja na uwongofu si ujinga, bali ni uharibifu wa nia baada ya elimu.

Si habari za watu waliopotea tu, bali ni ufunuo wa kutisha wa njia inayompeleka mtu kwenye umbali wa mbali zaidi baina yake na uwongofu, ijapokuwa alikuwa karibu na wahyi, akisikiliza maneno ya Allah, akijua maana yake, na anafahamu kile Alichokusudia. Hapa ndipo penye kutisha katika Aya: kwamba hatari si mara zote katika ujinga, bali zaidi inaweza kuwa katika elimu ambayo haipelekei kwenye khofu, elimu ambayo haipelekei kwenye kunyenyekea, na kusikiliza wahyi ambao hauelekei Kwake haumrithisha mwenye wake ila ujasiri zaidi kwa Allah.

Anasema Allah Mtukufu: “Je, mnataraji kuwa watakuaminini?”, kana kwamba Aya inawatikisa waumini na kuwaamsha kwenye uhalisia wa yale yanayowakabili;Nyoyo hazishikani na upotofu wa kipuuzi miongoni mwa watu ambao hawakuzuiwa kuamini kwa utata wa haki, wala kwa udhaifu wa hoja, wala kwa kuficha dalili. Bali kinachowazuia ni jambo la ndani zaidi na la hatari zaidi: ni uharibifu wa moyo ikiwa inajua wahyi na haikubaliani nayo. Si dalili ya kukata tamaa ya kuongoza viumbe hata kidogo, kwani mwongozo uko mikononi mwa Allah, na kutoka katika msingi wa ukaidi anaweza kutokea mtu ambaye moyo wake Allah anaufungua kwa ukweli;Lakini ni Aya inayodhihirisha kwamba kuna aina ya watu ambao, ikiwa mioyo yao ni migumu kiasi hiki, na wamethubutu sana katika maneno ya Allah, tatizo kwao si ukosefu wa ufafanuzi, bali ni kukengeuka kwa makusudi baada ya kubainishwa.

“Na kundi miongoni mwao walikuwa wakisikiliza neno la Allah”

Ewe Mola… ingekuwa hadhi kubwa kama nini wangesema kweli! Wanasikia neno la Allah… Hawako mbali na ufunuo, wala kunyimwa maandishi, wala kukosa chanzo cha maarifa, lakini badala yake wako katika nafasi ambayo mwamini anatamani kuwa ndani yake: wanasikia maneno ya Allah, wanapokea ishara zake, na kupokea ujumbe Wake. Lakini ukweli ni kwamba ukaribu na wahyi pekee hautoshi isipokuwa uambatane na moyo ulio sawa. Ni watu wangapi wamezungukwa na ishara za Allah kila upande, wanaoisikia Qur’an, wanahudhuria mikusanyiko ya elimu, wanajua maandiko, na wanaweza kuzungumza juu ya dini, lakini mioyo yao haimsujudie Allah, haivunji mikononi Mwake, na haifanyi elimu hii kuwa ngazi ya utiifu. Bali wanaweza kuigeuza kuwa silaha ambayo kwayo wanageuza maana na kuwahadaa. Kulingana na sheria, inashughulikia kupotoka kwake.

Aya hii inaibua udanganyifu wa hatari katika nafsi: udanganyifu kwamba ukaribu tu na ujuzi unatosha kwa wokovu. Hapana, si kila asikiaye manufaa, wala kila ajuaye ameongoka, wala kila mwenye kubeba maandishi ni miongoni mwa watu wake. Bali mtu anaweza kuwa karibu na Qur’an kwa ulimi wake, lakini akawa mbali nayo moyoni mwake;Anayajua maneno yake, lakini hajui haki yake kwa Allah, na atukuzwe na kuinuliwa, na ni mzuri wa kuwasilisha watu pamoja nao kama ushahidi, lakini hairuhusu kumhukumu yeye mwenyewe, au kuvunja kiburi chake, au kufichua matamanio yake.

“Kisha wanaipotosha” Na hapa jinai inadhihirishwa katika hali yake mbaya zaidi: hawakuacha mahali pa kugeuka, badala yake walienda zaidi yake kwa upotovu. Na upotoshaji sio tu kubadili neno moja kwa jingine, bali ni pana zaidi kuliko hilo na ni hatari zaidi.Ni kila upotoshaji wa maneno ya Allah kutoka kwa uso Wake ambao Allah alikusudia: upotoshaji kwa kubadilisha, au kwa kufichwa, au kwa tafsiri potovu, au kwa kupotosha maandishi ili kutumikia matamanio, au kwa kuficha kile kinachohitaji utii, na kuangazia kile kinachofungua milango ya kutoroka.

Na hapa hofu inazidi moyoni;Kwa sababu upotoshaji si uhalifu unaotokea mbali na maandishi, bali ni uhalifu unaotokea ndani ya uwanja unaohusiana na ufunuo wenyewe.Hatangazi vita vyake dhidi ya dini kutoka nje, bali hujipenyeza kutoka ndani yake, akiwa amevaa vazi la elimu, na kuzungumza kwa ulimi wa ufahamu, na pengine watu wakamdhania kuwa yeye ni miongoni mwa watu wa uwongofu, hali kwa hakika anachezea maneno ya Allah Mtukufu ili kukidhi matamanio ndani yake, au dunia anayoitaka, au mamlaka ambayo anaogopa kuiacha, au hataki kuiacha.

Ugonjwa huu ni sawa na kile kinachotokea kila wakati;Wakati maandishi hayakusudiwa kufuatwa, lakini badala ya kutumiwa. Wakati Qur’an haijafunguliwa kutafuta anachotaka Allah, bali kutafuta njia ya kutoka katika amri ya Allah. Mja asipouliza: Allah anataka nini kwangu?Badala yake, anauliza: Ninawezaje kufanya maandishi kusema ninachotaka? Na hapa huanza usaliti wa elimu, na kupotoka huanza, ambayo sio tu kumharibu mmiliki wake, lakini pia huharibu wale wanaojifunza kutoka kwake, na kuwapoteza wale wanaoiamini.Je, kuna usaliti mkubwa kuliko kumsaliti Allah Mwenyezi?

“Baada ya kufahamu”

Na hapa Aya inafikia kilele cha uovu.Hawakuipotosha na hali ya kuwa ni wajinga, wala hawakuibadili na hali hawakuifahamu, wala hawakupotea kwa sababu maana yake iliwachanganya. Badala yake, upotoshaji ulitokea baada ya wao kuuelewa. Walielewa ukweli, wakaelewa maana, na walijua maana ya hotuba, kisha wakaigeuza kwa makusudi kutoka mahali pake. Hapa kila udhuru huanguka, na kila pazia huanguka.Kwa sababu uhalifu si tena uhalifu wa makosa, bali ni uhalifu wa usaliti wa kimakusudi na uliokusudiwa. Sio kuteleza kwa ufahamu, bali ni usaliti wa maarifa. Sio hatua mbaya ya bidii, lakini nia ya moyo ambao haukutaka kujisalimisha kwa Allah, kwa hivyo ulichagua udanganyifu.

Hili ni mojawapo ya mambo muhimu sana yanayopaswa kuamsha mtafutaji wa elimu, mhubiri, na kila mtu anayeshughulikia neno la Allah: kwamba hatari sio tu katika kusema juu ya Allah bila ujuzi, bali ni kusema juu ya Allah kinyume na unavyojua. Kujua eneo la ukweli, na kisha kuupotosha kwa ajili ya maslahi, au adabu, au hofu, au woga, au tamaa, au ushindi binafsi. Na hapa maafa ni makubwa zaidi;Kwa sababu mmiliki wake haharibiki kwa sababu ya ujinga, bali anakuwa mpotovu huku akiwa amebeba ndani yake nuru ambayo ingemuongoza kama angekuwa mwaminifu kwa Allah.

“Na wanajua”

Maneno haya ya mwisho ni kama msumari wa mwisho kwenye jeneza la visingizio. Wanajua kuwa wanapotosha.Wanajua kwamba wanamsingizia Allah Mwenyezi.Wanajua kwamba wanachofanya si sehemu ya dini. Wanajua kwamba hii sio maana ya wahyi.Wanajua kile anachostahili yule anayethubutu kusema maneno ya Allah, na licha ya hayo yote, walikwenda kwenye njia ya matamanio yao.

Ni ukatili ulioje kwa moyo kufikia hatua hii!Kumkusanyia elimu, basi haitamzuia.Kwamba anajua, basi haogopi. Kwamba ukweli unamdhihirikia, basi hakubaliani nalo.Ili dhambi iwe wazi kwake, na bado anaichagua huku akiitazama! Hii si dhambi tu, bali ni hali ya kutisha ya ugumu wa moyo.Hadhi ambayo elimu inakuwa shahidi kwa mwenye nayo, sio kiongozi, na hoja dhidi yake inakuwa kamili zaidi, na kukaa mbali nayo ni kali zaidi, kwa sababu hakuinyima nuru, bali aliiona nuru na kisha kuipa kisogo kwa hiari yake!

Aya ina funzo kubwa kwa kila anayedhani kuwa elimu peke yake inatosha.

Watu wengi wakiona mtu anakariri, anasoma, au anamiliki, au ana zana za ufasaha, hufikiri kwamba yuko salama kutokana na kupotoka. Lakini Qur’an hapa inaeleza kwa uwazi kwamba ikiwa elimu haiambatani na uaminifu kwa Allah, hofu, kujitenga, na kuogopa msimamo wa kusema juu yake, basi anaweza kugeuka kutoka kwenye baraka kubwa zaidi na kuingia katika majaribio makubwa zaidi. Hakika uharibifu wa dunia ni mkubwa zaidi kuliko ufisadi wa wajinga.Kwa sababu mjinga anaweza kujipotosha tu, lakini mwanachuoni akisaliti elimu yake, huwapoteza wafuasi wake, hufungua milango ya uwongo kutoka ndani ya dini, na hupamba upotofu kwa watu kwa jina la ufahamu na tafsiri.

Ndio maana moja ya mambo ya kuogofya sana katika aya hii ni kwamba haizungumzii watu wa kawaida waliopotea, bali inazungumzia kundi linalosikia neno la Allah na kulifahamu. Kasoro hiyo ikifika mahali hapa athari yake haiishii kwa mwenye nayo, bali inaenea kwa taifa zima, kwa sababu watu wa kawaida wanapokea dini yao kutoka kwa watu hawa, kwa hivyo ikiwa chanzo kinaharibiwa, chanzo kinaharibika, na ikiwa ulimwengu usaliti maandishi, taifa linasaliti njia yake kutoka mahali ambapo inajisikia au kutohisi.

Hii inafungua kwa muumini mlango muhimu sana wa uwajibikaji. Suala si kwamba tunawalaani Wana wa Israili na kuendelea, bali ni kuwa tusimame mbele ya Aya tukiogopa sehemu iliyofichika ya maana yake ndani yetu. Je, tulijua Allah alimaanisha nini kuhusu jambo fulani, kisha tukalikwepa? Je, tulielewa maandishi, lakini tuliyafasiri kwa sababu kuyatumia kwetu ni vigumu? Je, tulisikia mahubiri, na kutambua kwamba yanagusa mahali pa ugonjwa ndani yetu, na kisha badala ya kutubu, tukaanza kutafuta Njia za kutoka, au tunadharau jambo hilo, au kugeuza mazungumzo kwa wengine? Je, tunatoroka na kudanganya maandishi na ufunuo?!

Upotoshaji sio kila mara kwa kalamu na ulimi tu, bali unaweza kuwa ni upotoshaji wa kivitendo pale moyo unaposikia amri kisha ukaiondoa nafsi yake kutoka humo, au ukasoma katazo hilo kisha ukajaribu kulikwepa, au ukajua hukumu ya Allah kisha ukatafuta njia inayohifadhi matamanio yake kwa utulivu wa dhamiri. Na hapa moyo unapaswa kutetemeka;Kwa sababu mja anaweza asiwe miongoni mwa watu wa upotovu unaoonekana, lakini anaweza kupatwa na baadhi ya roho ya upotovu ikiwa ataweka matamanio yake mbele kuliko matakwa ya Allah, au akayafanya andiko kuwa mfuasi wa matamanio yake badala ya kuwa muongozo kwake.Mwenye akili hujilinda na upotovu na sababu za upotofu, kama vile anavyojilinda na kila upotofu na upotovu.

Pengine jambo muhimu zaidi ambalo muumini anaweza kutoka katika nafasi hii:

Kumwomba Allah daima kwa moyo usiosaliti kile anachojua. Moyo ambao ukilisikia neno la Allah unanyenyekea, na ukielewa kile unachotaka, hofu ya kwenda kinyume nayo huongezeka. Bali, kuna moyo wa dhati kati yako na maandishi ambayo hayathubutu kuyapotosha, hayachezi, na hayatumii kuhalalisha umbali wake kutoka kwa Allah.

Ewe Mola wetu tunajikinga Kwako kutokana na moyo unaosikia maneno Yako kisha haunyenyekei, na kutokana na elimu isiyoturithisha kukuogopa Wewe, na kutokana na ufahamu tunaoutumia kukwepa maamrisho yako badala ya kuyakubali, na kutokana na nafsi inayoijua haki kisha ikaipotosha, ikaukanusha, au kuikimbia. Ewe Mola, ijaalie Qur’ani katika nyoyo zetu kuwa ni hoja, si ya mfuasi, na nuru isiyo na hoja dhidi yetu, na utujaalie tuwe miongoni mwa wale ambao wakisikia maneno yako watayafahamu na kuyaamini.Walimtii, wakamheshimu, na hawakuruhusu matakwa yao wenyewe yafanye jambo lolote dhidi yake.

Moja ya mambo ambayo ni lazima tuyafahamu kutokana na aya hii ni kwamba si kila aijuaye haki ameongoka, bali ni yule anayeijua haki, akaiheshimu, na akainyenyekea ameongoka;Maarifa yanapozungukwa na woga, ni ngazi ya kwenda mbinguni, na inapokosa hofu hii, humchukua mwenye nayo kuzimu.

Kisha Allah Mtukufu akasema: “Na wanapokutana na walio amini husema: ‘Tumeamini.’ Na wanapo kuwa peke yao husema: ‘Je, mtawaeleza aliyo kuteremshieni Allah?’” Ili wapate kujadiliana nawe mbele ya Mola wako Mlezi. Hapo hamtaelewa? (Al-Baqarah: 76)

Aya hii inafungua mlango mpana wa kutafakari maradhi ya nyoyo, hasa maradhi ya unafiki na khofu ya haki.Ni msiba ulioje kwa mtu wakati anaujua ukweli na kuuogopa!

Watu hawa hawakuijua haki, bali walikuwa wakiogopa ufunuo wake.Walijua kuwa Muhammad, Rehema na amani ziwe juu yake, ni Mtume wa kweli, na walijua maelezo yake katika kitabu chao, lakini hawakutafuta njia ya kutoroka, bali walitafuta njia ya kuficha wanayoyajua.Hapa moja ya misiba mikubwa zaidi ya wanadamu inafichuliwa;Ujuzi huo hugeuka kutoka kwenye daraja kwenda kwenye mwongozo na kuwa mzigo ambao mwenye wake anajaribu kuutoroka, na kwamba ukweli ambao mtu anapaswa kuufurahia huwa ni mpinzani anaouogopa na kuuficha.

Unafiki katika uhalisia wake si tu uwongo wa ulimi, bali ni uwili wa roho!

“Na wanapokutana na walioamini husema: ‘Tumeamini.’”

Ni picha ya moyo uliopotea uadilifu;Uso mmoja ni wa Waumini, na uso mwingine ni wa watu wa uwongo, na usemi hadharani, na usemi wa siri.Unafiki ni mgawanyiko wa ndani ambao nafsi hupata inaposhindwa kusimama kwa uaminifu na ukweli.Kwa hiyo mnafiki ndiye mnyonge zaidi wa watu.Kwa sababu hafurahishwi na ukweli aliouacha, wala hafarijiwi na uwongo anaoshikamana nao.

Kwa ajili hiyo, wanachuoni pia wanaona kuwa ni dalili ya kurudi nyuma katika moyo pale mtu anaposhughulishwa na hila za kuficha hoja badala ya kuifuata.

Wakiupata ushahidi wangekimbilia kuamini, badala yake wakajishughulisha na namna ya kuzuia ushahidi kuwafikia watu. Wasiwasi wao haukuwa kutafuta ukweli, bali kuficha ukweli.Hivi ndivyo shauku hufanya kwa mmiliki wake.Ikiwa hawezi kupinga hoja hiyo, anajaribu kuizuia, na ikiwa hawezi kuibatilisha nuru hiyo, anajaribu kuizima.Basi tafakari kukwepa huku kwa kukosa adabu kwa Allah, kana kwamba Allah hamuoni!

Walikuwa wakinasihi wao kwa wao kuficha siri, na walikuwa wakiogopa kwamba haki itawafikia Waumini, kana kwamba wanaona kuwa haki itaishi kwa kuwalinda au kufa kwa kuwaficha.Lakini sheria ya Allah ni kwamba nuru hutoka hata kama giza limeizunguka, na kwamba ukweli unabaki kuwa ukweli hata kama ndimi zitakubali kuikana.Je, ni kweli ngapi ambazo watu wa uwongo wamejaribu kuzika, na majaribio yao yenyewe ndiyo yalikuwa sababu ya kuenea kwake?

Imamu al-Tabari amesema katika tafsiri yake ya Aya hii: “Asili ya “al-Fath” katika mazungumzo ya Kiarabu maana yake ni ushindi, hukumu, na hukumu.” Imesemwa kutoka humo: “Ewe Mola, fungua baina yangu na fulani,” maana yake ni hakimu baina yangu na yeye, na kutoka humo ni kauli ya mshairi: “Je, nisiwafikishie Banususi ‘Na kwamba mimi ni wa kufichua kuwa mimi ni wa kutosha? hakimu: “Al-Fattah,” ambayo ni kauli yake Allah Mtukufu: (Mola wetu, fungua baina yetu na watu wetu kwa haki, na wewe ndiye mbora wa kushinda) [Al-A’raf: 89] maana yake, hukumu baina yetu na wao.

Ikiwa maana ya Al-Fath ni hii tuliyoieleza, inadhihirika kwamba maana ya kauli yake: (Wakasema, “Je, unawajulisha yale aliyokuteremshia Allah ili wapate kujadiliana nawe juu yake mbele ya Mola wako Mlezi”) ni kwamba uwajulishe aliyokuhukumu Allah na kukuandikia?Miongoni mwa hukumu zake, atukuzwe na kusifiwa kwa ajili yao, ni yale waliyoyatia katika agano lao la imani juu ya Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani, na katika aliyoyaeleza katika Taurati.Miongoni mwa hukumu zake juu yao ni kuwafanya manyani na nguruwe, na hukumu zake nyingine na hukumu zake juu yao.Yote hayo yalikuwa ni kwa ajili ya Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na kwa wale waliomuamini, kuwa ni dalili dhidi ya makafiri miongoni mwa Mayahudi walioikubali hukumu ya Taurati, na nyinginezo [ya hukumu na hukumu zake].Ikiwa ndivyo.Kinachostahiki zaidi katika mtazamo wangu wa kufasiri Aya ni kauli ya aliyesema: Maana yake ni: Je, mnawafahamisha yale aliyokuteremshia Allah kuhusu kutumwa kwa Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani, kwa viumbe wake?Kwa sababu Allah Mtukufu amesimulia tu mwanzoni mwa Aya hii khabari za kumwambia Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na maswahaba zake: Tumeyaamini aliyoyaleta Muhammad, rehema na amani ziwe juu yake;Ni nini kinachofaa zaidi kwa mwisho wake kuwa sawa na ripoti kuliko ile iliyoanza na ya kwanza yake. Na ikiwa ni hivyo basi ni lazima wawalaumu, ilikuwa ni baina yao, katika yale waliyomuonyesha Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na maswahaba zake, kwa kuwaambia: Tumemuamini Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani, na alichokuja nacho.Walisema hivyo kwa sababu wamelikuta hilo katika vitabu vyao, na walikuwa wakiwaambia Maswahaba wa Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) kuhusu hilo.Basi akawa anawalaumu wao kwa wao wakiwa peke yao kwa yale waliyokuwa wakiwaeleza, ambayo ni hoja ya Waislamu mbele ya Mola wao Mlezi.Haya ni kwa sababu walikuwa wakiwaeleza juu ya kuwepo maelezo ya Muhammad (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) katika vitabu vyao, na wakamkufuru, na ushindi wa Allah alioutoa kwa Waislamu juu ya Mayahudi, na hukumu yake juu yao katika kitabu chao ni kwamba wamuamini Muhammad, swalah na amani zimshukie, ikiwa atafufuliwa.Alipotumwa walimkadhibisha, ijapokuwa wanajua unabii wake.

“Ili wapate kujadiliana nawe katika hilo mbele ya Mola wako Mlezi.”Hivi ndivyo walivyokuwa wanafanya!

Mtu aliye sahihi hufurahia ushahidi huo na huongeza uthibitisho wake na uthabiti kupitia huo, wakati mwongo anaogopa uthibitisho kama vile mhalifu anavyomwogopa shahidi.Kwa hiyo, hawakuogopa panga au majeshi, bali waliogopa neno la ukweli ambalo lingeanzisha mabishano dhidi yao.Hii ni kwa sababu akili ya kawaida inajua kwamba hoja ikianzishwa, kisingizio hukoma.

Fikiria kitendawili hiki cha ajabu katika watu hawa!Wanawezaje kuamini Siku ya Mwisho na kuendelea kudanganya wanachoamini!

Wanasema: “Ili wapate kujadiliana nawe katika hilo mbele ya Mola wako Mlezi. Huku ni kukiri wazi kwamba kutakuwa na siku watakaposimama mbele ya Allah, na kwamba watamwamini! Walakini, waliendelea kuficha na kupotosha. Hii ni moja ya utata wa kushangaza wa roho. Kuamini adhabu kisha kuiendea, na kujua namna ya kusimama mbele ya Allah na kisha kujitayarisha kwa yale yasiyompendeza. Hatari haipo kwa kukosekana kwa maarifa, bali kwa kutokuwepo kwa athari ya elimu kwenye moyo.

Moja ya adhabu kubwa ni mtu kuwa mpinzani wa ukweli anaoujua.

Walijua maelezo ya Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na walijua uaminifu wake, lakini walisimama upande wa wakanushaji.Hapa hasara inafikia kilele chake;Mtu anapogeuka kutoka kwa shahidi kwenda kwenye haki na kuwa mpiganaji kwa ajili yake, kutoka kwa ushahidi wake hadi kwenye kifuniko chake, na kutoka kwa mwitaji kwa ajili yake na kuwa kizuizi kati ya watu na watu.

Ni kana kwamba Aya inafungua njia kwa yatakayokuja baada yake: “Je, hawajui kwamba Allah anayajua wanayoyaficha na wanayoyatangaza? Je, kuna thamani gani ya siri ikiwa Allah anaziona? Je, kuna thamani gani ya mikutano iliyofungwa ikiwa Allah anaisikia? Ni nini thamani ya vinyago ikiwa Allah anajua yaliyo nyuma yao? Kitu kikubwa zaidi kinachozuia moyo kutoka kwa unafiki ni kwamba huleta mtazamo wa Allah juu yake katika kutengwa kwake kabla ya uhamisho wake.

Sio kila anayesema “tunaamini” ni muumini wa kweli!

Ulimi unaweza kutamka kile ambacho moyo haukuamini, na neno linaweza kutoka kwa urahisi kutoka kinywani na moyo uko mbali nalo.Kwa hiyo, Allah hakufanya kigezo cha imani kuwa madai tu, bali aliweka kigezo cha uaminifu, uthabiti, na utii.Ni maneno mangapi “salama” yamesemwa na ndimi na midomo lakini hayajapata njia ya kuelekea moyoni.

Hapa ni pahali pazuri pa kuogopa, kwa sababu mtu ambaye atajuta zaidi Siku ya Kiyama ni yule ambaye hoja yake imethibiti kutoka kinywani mwake!

Mtu anaweza kubishana kuhusu nafsi yake Siku ya Kiyama, na akatafuta udhuru, lakini atafanya nini ikiwa dalili inayomhukumu itatoka katika ulimi wake?Ndiyo maana waliogopa kwamba maungamo yao yangekuwa ushahidi dhidi yao.Kila mtumwa aogope neno analolisema leo kisha akakuta limeandikwa kwenye gazeti lake kesho kuwa shahidi kwake au dhidi yake.

Pengine hoja ya ufasaha zaidi kutoka kwa aya hii ni kwamba mtenda uwongo haogopi ukweli kudhihiri kwa sababu ukweli ni dhaifu, bali ni kwa sababu anajua ndani kabisa kwamba ukweli una nguvu zaidi yake, na kwamba ikidhihirika, visingizio vyote anavyoweza kuvitaja vitaanguka.Ukweli una ufahari hata katika roho za wapiganaji wake!

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Je, hawajui kwamba Allah anayajua wanayoyaficha na wanayoyatangaza?” [Al-Baqarah: 77]

Ni ajabu iliyoje ujasiri wa mja mbele ya Mola wake Mlezi!

Ajabu hiyo haitokani na dhambi ambayo mtu ameanguka chini ya nguvu ya tamaa, bali ni mshangao wa mtu ambaye anajua kwamba Allah anamuona na kisha akamuasi, na anajua kwamba Allah anasikia kisha anadanganya, na anajua kwamba Allah anaujua moyo wake na kisha anafanya unafiki na kudanganya.Ndio maana swali la Qur’an likaja, likikemea: “Je, hawajui?”, kana kwamba Qur’an ilikuwa inastaajabia hali ya watu ambao wamesahau ukweli mkuu zaidi kuwepo: kwamba hakuna kitu kinachofichika kwa Allah.

Asili ya uadilifu ni ufuatiliaji wa Allah.

Kwa hiyo, watu wengi huboresha tabia zao ikiwa watu wanawaona, na kujipamba ikiwa macho yanawazunguka, lakini Muumini wa kweli ni yule ambaye ni mnyoofu wakati watu hawapo;Kwa sababu anajua kwamba macho ya Allah hayatoweka kamwe.Pindi inapothibiti moyoni kwamba Allah anajua siri na siri, upweke huwa kama kutengwa, na mja humwonea haya Mola wake zaidi kuliko watu.

Iwapo mtu angekumbuka uhakika wa kwamba Allah anasikia mnong’ono wake, anaona harakati zake, na anajua kinachoendelea moyoni mwake, hilo lingekuwa mojawapo ya mambo makubwa zaidi yanayomzuia na dhambi.Watu hawa walitumbukia katika upotovu, uficho, na unafiki kwa sababu tu athari ya elimu hii ilikuwa haipo katika nyoyo zao, ingawa waliikubali kwa ndimi zao.Ni kweli ngapi zinajulikana kwa akili lakini moyo hauziishi!

Watu wanaweza kuona tabasamu usoni, huku moyo ukiwa umejaa chuki.Huenda wakasikia maneno ya imani, huku moyo ukiwa na ukafiri.Huenda wakadhani wale waliopambiwa ni watu wema, hali Allah anajua siri na siri za nafsi.Ndiyo maana mizani ya mbinguni ilikuwa tofauti na mizani ya dunia.Viumbe huhukumu kuonekana, lakini Allah huhukumu siri.

Moja ya mambo muhimu sana ambayo aya inatufundisha ni kujua kwamba aina ya ujinga wa hatari zaidi ni kusahau kuwa Allah anakuzingira.

Ujinga sio kwamba wewe ni mjinga wa moja ya masuala ya ulimwengu, lakini ujinga wa kweli ni kwamba unapuuza mazingatio ya Allah juu yako.Hii ndiyo sababu karipio la Allah lilikuja: “Je, hawajui?”Kwa sababu yeyote anayeomba elimu ya Allah hathubutu kupotosha ukweli, kuficha ushuhuda, kumdanganya Muumini, au kutunga uwongo.Kadiri maana hii inavyokuwa dhaifu moyoni, ndivyo mja anavyozidi kuthubutu kutenda dhambi.Watu wanyenyekevu zaidi mbele ya Allah ni watu wanyoofu na wenye adabu zaidi.

Watu wanaweza kufikiri kwamba milango iliyofungwa inawafunika, kwamba giza linawafunika, na kwamba minong’ono hafifu imepotea, lakini Allah anajua yaliyofichika kutokana na hayo yote.Anajua neno kabla ya midomo kulitamka, Anaijua nia kabla ya kugeuka kuwa kitendo, na anajua fikra kabla haijatulia ndani ya nafsi.Hakuna siri ambayo haijafunuliwa kwa Allah, na hakuna siri ambayo haitafichuliwa siku ya kuharibiwa.

Jambo kubwa zaidi linalolea ikhlasi ni kukumbuka Aya hii!

Mtu anayefanya kazi kwa ajili ya watu anahitaji watu wa kumsifu, lakini kuhusu mtu mkweli, ujuzi wa Allah juu yake unatosha kwake.Mwenye kuacha madhambi kwa kuwaogopa watu huwa dhaifu ikiwa hawapo.Ama yule anayeiacha kwa kumcha Allah Mtukufu hubeba mlinzi wake popote pale alipo.Kwa hiyo, kumtazama Allah ni moja ya vituo vikubwa kwa wale wanaomtafuta, na ni matunda ya imani kwamba Allah anajua wanayoyaficha na wanayotangaza.

Aya sio habari tu juu ya elimu ya Allah, bali ni tishio la dhahiri kwa kila anayeficha uwongo au kushikilia uovu.Maadamu Allah anajua siri hiyo, siri hiyo haitabaki kuwa siri milele. Itakuja siku ambayo siri zitafunuliwa, kumbukumbu zitazungumza, viungo vitashuhudia, na makusudio yatafunuliwa kwa mashahidi.Siku hiyo, kujificha hakutakuwa na manufaa, masks haitakuwa na manufaa, na mbinu hazitakuwa na manufaa.

Aya hii inatutolea tofauti kati ya Muumini na mnafiki.

Mnafiki anasikia kuwa Allah anayajua yaliyofichika na yanayodhihirika, na anaogopa kuwa jambo lake litadhihirika mbele ya watu.Ama Muumini anapoisikia huiogopa nafasi ya Mola wake Mlezi, humfedhehesha zaidi, na hujitahidi kuurekebisha moyo wake. Kwa sababu suala si imani tu, bali athari ya imani hii juu ya tabia na moyo.

Ikiwa unataka kuboresha moyo wako, kumbuka maana hii zaidi!

Irudie mwenyewe katika faragha yako, unapokuwa na matamanio, unapokasirika, na unapozungumza na watu: “Hakika Allah anajua wanayoyaficha na wanayoyadhihirisha. Moyo ukijawa na uhakika huu, huwa mpole, mnyenyekevu, na mnyoofu, na mwenye moyo huanza kumwabudu Allah kana kwamba anamwona. Ikiwa hatamwona, basi anajua kwamba Allah anamuona. Huu ndio ukweli wa hisani.

Moja ya mambo fasaha zaidi ya kujifunza kutokana na aya hii ni kwamba uasi hauanzii wakati viungo vyake vinaposonga, bali huanza pale utambuzi wa moyo wa mtazamo wa Allah juu yake unapodhoofika. Ikiwa ujuzi wa Allah ni mkuu katika moyo wa mtumishi, tamaa yote, hofu yote, na unafiki wote hupungua ndani yake.

Kisha Allah Mtukufu Anasema: “Na miongoni mwao wapo watu wasiojua kusoma na kuandika, wasiojua Kitabu ila kwa matamanio, na wanashuku tu” [Al-Baqarah: 78]

Aya hii ni miongoni mwa Aya za hatari sana katika kueleza balaa la ujinga na uigaji. Kipofu, na haizungumzi juu ya Wayahudi peke yao, bali inadhihirisha mwaka unaorudiwa katika kila taifa linalopotoka kutoka kwenye wahyi.

Sio tu kwamba Allah aliwadharau watu hawa kwa sababu hawakuandika wala hawakusoma, bali aliwadharau kwa kuwa hawakukijua Kitabu cha Mola wao kwa njia ambayo ingewaongoza kwenye haki.Mtu anaweza kuwa hajui kusoma na kuandika na hasomi hata herufi moja, lakini anamjua Mola wake na anaongozwa na wahyi wake, na anaweza kushika daraja za juu na kuishi bila kujua amri ya Allah Mtukufu.Tatizo si kutojua kusoma na kuandika kwa mkono, bali ni kutojua kusoma na kuandika kwa moyo na akili.

Kitabu kinaweza kuwa mikononi mwako na wewe uko mbali zaidi nacho!

﴿Hawajui Kitabu isipokuwa matarajio yangu.﴾

“Kutamani” katika hali hii, kama alivyotaja Al-Tabari, ni kuumba, kuficha, na kutunga uwongo.Imesemwa: “Nilitamani hivi na hivi,” ikiwa unaizua na unaibeza.Miongoni mwao ni riwaya iliyopokelewa kutoka kwa Othman bin Affan, Allah amuwiye radhi: “Sikuimba, wala sikutaka,” maana yake kwa kusema: “Sikutaka,” sikuhifadhi uwongo, wala sikutunga uwongo na udanganyifu.

Ni watu wangapi wamekuwa wakiisoma Qur’an kwa miaka mingi, lakini sehemu yao ni maneno tu yanayozunguka kwenye ulimi, bila ya kutafakari, kuelewa, wala kutenda!Qur’an haikuteremshwa kwa ajili ya kusomwa tu, bali iliteremshwa ili kuongoa uzima na kuziongoza nyoyo.Ikiwa wahyi utageuka kuwa tabia rasmi isiyoamsha moyo, basi mja amekaribia maana ambayo Allah amewahukumu watu hawa.

Kisha utupu haubaki tupu;Wakati ujuzi unapotoweka, udanganyifu huingia, na ikiwa ufahamu haupo, ushirikina huingia.Kwa hiyo, walipokuwa hawana elimu ya hakika, nafsi zao zilijawa na matamanio ya uwongo: matakwa ya wokovu bila matendo, maghfirah bila ya kutubia, na kutaka Pepo huku wakisisitiza juu ya dhambi.Na hivyo Shetani daima hufanya;Watu hulipa ukweli kwa ndoto, na kwa kazi na matamanio ya ndoto.

“Na wanashuku tu.”

Na ni watu wangapi wanaishi kwa mirathi, desturi na maneno yaliyoenea, bila ya kuuliza: Je!Je, hii ni kutokana na ufunuo au kutoka kwa maneno ya watu?

Aina ya ujinga hatari zaidi ni pale mtu anapofikiri kuwa yeye ni mjuzi na hali halisi ni mfungwa wa tuhuma na udanganyifu.

Kuiga kipofu kunatengeneza vizazi visivyojua ukweli wenyewe!

Wanachuoni walikuwa wakipotosha, na watu wa kawaida waliamini bila utafiti au kuzingatia, hivyo kila mtu aliharibika.Hii ndiyo sababu Uislamu haukubali kwa Muislamu kuwa tu nakala ya mazingira yake au jamii yake, bali unamwita kwenye utambuzi, kutafakari, na kuzingatia ushahidi.Mtumishi huyo atasimama peke yake mbele ya Allah, na hakuna hoja itakayomnufaisha: “Nimewakuta watu wa namna hii.”

Na akawashusha watu kwa ajili ya nafsi yake aliyeuza akili yake kwa wengine!

Watu hawa hawakukijua kitabu chao, bali waliipokea dini yao midomoni mwa watu bila ya uchunguzi.Kila taifa linalosalimisha akili zake kwa watu bila ya kurejelea wahyi limejitayarisha kwenda upotofu, haijalishi linaibua kauli mbiu za sayansi na dini.Akili ziliundwa kufuata ukweli ambao watu wanashikilia, sio kufuata watu kama ukweli!

Hapa tunaona mojawapo ya mbinu hatari sana za Shetani.Sikuzote hamwambii mtu: Usimtii Allah. Bali anaweza kumwambia: Wewe ni mzuri, na Allah ni Msamehevu, na utatubu baadae, na wachamngu watakuombea, na wewe ni bora kuliko wengine.Hivyo basi, mtu huishi kwa kutegemea utajiri wa matamanio hadi mauti yanapomshtua kabla ya kutimiza lolote kati ya hayo.Kwa hiyo, Qur’an ilikuja kuharibu matumaini na kujenga matendo badala yake.

Pepo haipatikani kwa matamanio, elimu haipatikani kwa matamanio, na uadilifu haupatikani kwa matamanio.Inapatikana kwa uaminifu, mapambano, na kazi.Ndiyo maana watangulizi walikuwa wakisema: “Imani haitokani na pambo au matamanio, bali yale ambayo yamethibitika moyoni na kuthibitishwa kwa matendo.”Kila matakwa ambayo hayamwonyeshi mmiliki wake kumtii Allah ni udanganyifu uliojificha kama tumaini.

Moja ya baraka kuu za Allah ni kwamba Yeye hukupa yakini!

Kuna tofauti kubwa kati ya wale wanaoishi kwa tuhuma na wale wanaoishi kwa yakini.Wa kwanza hubadilika-badilika kwa kila dhana na hufadhaishwa na kila fitna, na mwenye yakini amesimama imara kama mlima.Kwa sababu alijenga imani yake juu ya ufunuo, si juu ya udanganyifu, juu ya uthibitisho, si juu ya kuiga, na juu ya ujuzi, si juu ya tuhuma.

Aya hii ni mwaliko wa kuitafakari Qur’an, sio kuisoma tu.

Suala sio tu kusoma sana, bali ni kusoma kuelewa, kuelewa kufanya kazi, na kufanya kazi ili kuishi.Ama Qur’an kugeuzwa kuwa maneno ya kukariri bila ya athari yoyote katika tabia au moyo, huku ni kunyimwa sana.Jambo la kuogofya zaidi analoliogopa Muumini ni kuwa atakuwa na herufi zake kutoka katika Kitabu cha Allah lakini si mwongozo wake, sauti zake lakini si nuru yake, na usomaji wake lakini si athari yake.

Aya ina maana ya hatari!Inadhihirisha ukweli wa kutisha: kila taifa ambalo wasomi wake wamepotoshwa na watu wake wa kawaida waliopuuzwa linaelekea kuporomoka!

Aya zilizotangulia ziliteremsha upotovu wa wanavyuoni wapotovu, na Aya hii ikateremsha uzembe wa waigaji miongoni mwa umati.Ikiwa upotoshaji kutoka juu na uigaji kutoka chini utaunganishwa, ukweli unapotea kati ya vikundi viwili.Ndio maana ustawi wa taifa unategemea wanazuoni waadilifu wanaoeleza ukweli, na kwa ujumla wao kutafuta ushahidi na kutoridhika na kauli mbiu.

Pengine uondoaji wa ufasaha zaidi katika Aya ni kwamba ikiwa elimu sahihi haipo, hakuna kitu kinachobaki moyoni isipokuwa matamanio, na ikiwa matakwa yakikaa ndani yake, maamuzi hufia humo; Ni watu wangapi wamepoteza maisha yao kwa kuota Pepo, na hawakupiga hatua hata moja katika njia yake.

Kisha Allah Mtukufu Anasema: ﴿Basi ole wao wanao andika Kitabu kwa mikono yao wenyewe, kisha wakasema: “Hiki kimetoka kwa Allah” ili wabadilishe kwa thamani ndogo.

Basi ole wao iliyoyaandika mikono yao, na ole wao kwa yale wanayoyachuma.[Al-Baqarah: 79] Dua, maana yake: aibu, adhabu, uharibifu, au bonde la Jahannamu.

Al-Tabari amesema: (Ole wake lile bonde linalotiririka kutoka kwa usaha na usaha wa watu wa Motoni.)

Na ikasemwa: Ni neno la adhabu na maangamizo, na neno hili pia limetajwa katika kauli ya Mola Mtukufu katika Sura Al-Jathiya: {Ole wake kila mwenye kudhulumu} [Al-Jathiya].

Kwa ujumla, ni neno linaloashiria adhabu na tishio kali.

Ilikuja kama onyo dhidi ya kusema uwongo kwa Allah Mwenyezi, kwa sababu hakuna dhambi kubwa zaidi baada ya kusema uwongo kwa Allah!

Wapo wanaosema uwongo kwa watu, na wapo wanaowadhulumu au kuwahadaa, lakini Aya hii inazungumzia uhalifu mkubwa kuliko yote hayo;Kwamba mtu huweka maneno yake mwenyewe na kisha kuyahusisha na Allah Mwenyezi.Kwa hiyo, Allah hakuanza kwa kutaja dhambi, badala yake alianza na tishio: “Ole!”, kana kwamba kutisha ya uhalifu ilikuwa imeelezwa hapo awali.Ujasiri ulioje wa mja ambaye anazungumza kwa jina la Allah bila ya elimu, au anasibisha Sharia kitu ambacho si sehemu yake, au kuwapoteza watu juu ya dini yao!

Upotoshaji hatari zaidi ni yule anayevaa vazi la dini.

Uongo ukionekana uchi, watu watachukizwa nao, lakini hatari kubwa zaidi ni pale uwongo unapovaa vazi la wahyi na kuwasilishwa kwa watu kuwa ni dini ya Allah.Watu hawa hawakutosheka na kuandika uwongo, bali waliongeza uhalifu mwingine juu yake: “Kisha wanasema, ‘Hii imetoka kwa Allah.’” Hivi ndivyo walivyokuwa wafisadi nyakati zote.Uongo wao hautakuzwa isipokuwa waufunike kwa kauli mbiu za haki na vazi la dini.

Ulimwengu wote haufai kupotosha mojawapo ya hukumu za Allah kwa ajili yake.

“Ili waibadilishe kwa thamani ndogo.”

Fikiria jinsi Allah Mwenyezi alivyofafanua bei kuwa ndogo, ingawa watu wanaweza kuiona kuwa pesa nyingi, mamlaka kubwa, au umaarufu mkubwa.Lakini ni kidogo kwa sababu ni ya muda mfupi, na kidogo kwa sababu inaangamia, na kidogo kwa sababu haifai hata dakika moja ya adhabu ya Allah.Chochote kinachochukuliwa kwa ajili ya kuuza deni, hata liwe kubwa kiasi gani machoni pa watu, ni bei ndogo machoni pa Allah.

Na ni wangapi wanaouza ukweli kwa bei ndogo bila kujua.

Kuuza sio pesa kila wakati. Mtu anaweza kuuza haki ya cheo, ufahari, umaarufu, makofi ya watu wengi, au kupata kibali cha watu.Ni maneno mangapi ya ukweli ambayo yamenyamazishwa na wale wanaoyazungumza kwa kuogopa maslahi au matamanio yao, na ni uwongo mangapi ambao umepambwa kwa watu kutokana na uroho wa ulimwengu unaopita na matamanio ya muda.Yote haya yamejumuishwa katika maana ya Aya kiasi kwamba inajumuisha kutanguliza ulimwengu kuliko radhi za Allah.

Tunaona maana muhimu sana katika maana za Aya hizi, kwani kalamu inaweza kuwa hatari zaidi kuliko upanga.

Ndiyo maana Allah alichagua kuandika kwa kutajwa, akisema: “Wanaandika kitabu kwa mikono yao wenyewe.”Kwa sababu neno lililoandikwa linabaki, hupitishwa kati ya vizazi, na huenda likapotosha mataifa yote.Ndio maana ufisadi wa mwanachuoni kwa kalamu ni mkubwa kuliko ufisadi wa wajinga kwa ulimi.Kwa sababu athari ya ulimi inaweza kuisha, wakati athari ya kuandika inaweza kubaki karne baada ya kifo cha mmiliki wake.

Vivyo hivyo, dhambi inaweza kuisha, lakini athari zake zinaweza kuendelea.

Allah Mtukufu amesema: “Basi ole wao kwa yale iliyoyaandika mikono yao, na ole wao kwa yale wanayoyachuma. Ya kwanza ni tishio kwa kitendo chenyewe, na ya pili ni tishio kwa athari na matokeo yake. Kwa hiyo, mwenye kufanya uzushi au upotoshaji habebi mzigo wa neno lake tu, bali pia hubeba mzigo wa kila aliyepotoka nalo mpaka Allah atakapotaka. Ni hatari kiasi gani mtu kufa huku dhambi zake zikiendelea kuongezeka kwenye gazeti lake kila siku.

Hasara kubwa zaidi ni kuifanya elimu kuwa njia ya ulimwengu huu.

Maarifa ni mojawapo ya karama za heshima, lakini watu hawa waliifanya njia ya kukusanya pesa, uongozi, na heshima. Badala ya ujuzi kuwa njia ya kuelekea kwa Allah, waliifanya kuwa bidhaa katika soko la dunia hii. Si ajabu kwamba waliotangulia walikuwa na hofu kubwa ya kutafuta elimu kwa yeyote asiyekuwa Allah, kwa sababu ufisadi wa dunia ni hatari zaidi kuliko ufisadi wa wajinga.

Qur’an haikutosheka na ole mmoja. Bali ilisema: “Basi ole wao.Kisha ikarudia kusema: “Na ole wao.” Ni kana kwamba mateso hufuata mateso, na tishio hufuata tishio.Kwa sababu uhalifu huo ni tata: upotoshaji, kusema uwongo kwa Allah, kupotosha watu, na kula pesa isivyo haki.Ikiwa uhalifu huu utakutana, wanastahili tishio hili la mara kwa mara.

Watu hatari zaidi kwa umma ni wale wanaozungumza kwa jina la Sharia huku wakiitaka dunia hii.

Mjinga hujipoteza nafsi yake, huku mpotovu anajipoteza mwenyewe na wengine.Ushawishi wa mtu mjinga unaweza kuishia kwenye nafsi yake, lakini kama mwenye mimbari au kalamu au fatwa akiuza dini yake kwa ajili ya maisha ya kidunia ya wengine, anaweza kufisidi vizazi vyote.Hii ndiyo sababu tishio la Allah dhidi ya wanachuoni waovu ni kali zaidi kuliko tishio Lake dhidi ya watu wengi wasiotii.

Hivyo tunaona jinsi aya hii inavyotuinua juu ya wajibu wa Muislamu kufuatilia nia yake kila anapozungumzia dini ya Allah Mtukufu.

Maonyo inayoletwa na aya hii humfanya Muumini atetemeke kwa uthubutu wa kutoa fatwa na kuzungumza juu ya Sharia bila ya kujua.Swali sio tu: Je, ninachosema ni kweli?Lakini pia: Kwa nini nasema hivyo?Je, ninatafuta uso wa Allah au ninatafuta bahati katika ulimwengu huu?Ufisadi wa nia unaweza kugeuza maarifa kuwa maafa kwa mwenye nayo.

Kisha unachoandika leo bila shaka utakipata kesho.

“Kutokana na yale ambayo mikono yao imeandika.”

Ni maneno, vifungu, barua na maoni ngapi mtu anaandika katika maisha yake!Anaweza kuwasahau wote, lakini hawajasahauliwa na Allah Mwenyezi.Kila neno lililoandikwa kwa mkono litarudi Siku ya Kiyama kama shahidi kwa au dhidi ya mmiliki wake.Basi amebarikiwa yule aliyeacha nyuma elimu yenye manufaa na ukweli ulio wazi, na ole wake aliyeacha uwongo ambao watu wanaueneza na kujiepusha nao baada ya kufa kwake.

Kisha haitoshi kwa hotuba kuwa na ufanisi, lakini lazima iwe kweli.

Watu wengi wanavutiwa na usemi mzuri, nguvu ya mtindo, na idadi kubwa ya wafuasi, wakati usawa mbele ya Allah ni kitu kingine: Je, hii ni kweli au uongo?Je, inamrejelea Allah au inakengeuka kutoka Kwake?Kwa hiyo, uhalifu wao haukuwa katika ubora wa yale waliyoandika, bali katika ukweli kwamba walimhusisha Allah kwa uwongo na kashfa.Tunajikinga kwa Allah kutokana na upotofu wao, dhulma na fitna zao.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Na wanasema: ‘Hautatugusa Moto ila kwa siku chache tu.’ Sema, ‘Je, mmechukua ahadi na Allah? Allah hatavunja ahadi yake.’” “Mnasema juu ya Allah msiyoyajua” [Al-Baqarah: 80]

Abu Jaafar, Allah amrehemu, akasema: “Na Mayahudi walisema, na Mayahudi walisema: Walisema: (moto hautatugusa), maana yake ni kwamba miili yetu haitakutana na moto na hatutaingia humo isipokuwa kwa siku chache tu.” Ilisemwa tu, siku kadhaa, hata ikiwa haijulikani. Idadi yao katika wahyi, kwa sababu Allah, utukufu ni wake, aliwaambia hayo na wanajua idadi ya siku watakazoziweka kwa ajili ya kukaa Motoni, basi akaacha kutaja idadi ya siku hizo, na akaziita “zinazohesabiwa” kwa haya tuliyoyaeleza.

Amesema Ikrimah: Mayahudi walibishana na Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na wakasema: “Hatutaingia Motoni ila kwa usiku arubaini, na watu wengine watatufuata humo, maana yake ni Muhammad Swalah na salamu za Allah zimshukie yeye na maswahaba zake. Kisha Mjumbe wa Allah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na Maswahabah zake wakasema, huku mkono wake ukiwa juu ya vichwa vyao: “Bali nyinyi mtaishi milele, na hakuna wa kuwaacha humo.”Basi Allah akateremsha: (Na wakasema: Hautatugusa Moto ila kwa siku chache tu)) Aya.

Moja ya mambo ya kustaajabisha sana yanayoharibu mioyo ni kwamba mtu anaishi kwa uhakika wa wokovu huku akibakia kwenye ukingo wa maangamizo. Wakasema: Hautatugusa Moto ila kwa siku chache tu. Hili si dai tu, bali ni taswira ya moyo uliojitengenezea usalama wa kufikirika ili kuepuka ukweli wa hesabu. Hivi ndivyo mtu anafanya wakati anakimbia kutoka kwa jukumu la kazi yake hadi ndoto za wokovu, akibadilisha hofu ya Allah na tamaa ya uwongo ambayo haitegemei ushahidi.

Qur’an inaweka mpaka kati ya njia mbili: njia ambayo usalama hauwezi kupatikana isipokuwa kwa ahadi kutoka kwa Allah, na njia iliyojengwa juu ya matarajio. Kwa hiyo, itikio la kimungu lilikuwa la kukata shauri: “Sema, ‘Je!Ama mtu anayejizulia ahadi bila ya dalili, amejidanganya nafsi yake kabla ya kuwahadaa wengine.

Mstari huu haujumuishi tu kosa katika hukumu, bali ni ujasiri wa kusema dhidi ya Allah bila maarifa.Kwa mtu kuhusisha hukumu au ahadi kwa Allah bila ushahidi ni moja ya milango mikubwa ya ufisadi katika dini.Kwa hiyo, swali lilikuja kama karipio: ama agano kutoka kwa Allah, au kashfa dhidi yake.Hakuna upande wa tatu kati ya ukweli na uwongo linapokuja suala la neno la Allah.

Moja ya mambo ya hatari sana ambayo yanaharibu moyo ni kujisikia kufariji kabla ya kuwasilisha kazi yake.Hofu ya Allah huchochea toba, huku usalama wa uwongo huchochea kuendelea.Watu hawa walichanganya kazi mbaya na madai ya wokovu, kwa hiyo walikuwa kama mtu anayeingia Motoni akifikiri kwamba yuko njiani kuelekea Peponi.Yeyote anayeamini katika udanganyifu wa Allah bila ujuzi wa wazi ameingia kwenye dimbwi la hatari la udanganyifu.

Dini si nafasi ambamo matumaini yanatengenezwa kwa mujibu wa matamanio ya mwanadamu, bali ni wahyi unaofuatwa.Lakini moyo unapotenganishwa na ushahidi, mtu huanza kujichagulia hatima anayotaka, na anasema: Hatutapata ila jema, na moto utatugusa kwa muda kidogo tu, kana kwamba maisha ya baada ya kifo yanakabiliwa na ndoto za wanadamu na sio kwa uadilifu wa Allah.Hapa kupotoka kunafunuliwa: kwa kubadilisha ukweli wa kimungu kuwa matakwa ya kisaikolojia.

Allah hakuitikia mwito wao kwa kukana moja kwa moja tu, bali kwa kanuni ya jumla: kwamba wokovu hauji kwa kumilikiwa au kuitwa, bali kupitia imani na kazi.Mwenye kubeba matendo maovu na akazungukwa na madhambi yake, hakuna ushiriki wala matamanio yatakayomnufaisha.Hivyo, mlango wa udanganyifu umefungwa, na mlango wa ukweli unafunguliwa: yeyote anayetaka kuokolewa anapaswa kufuata njia yake.

“Au mnasema juu ya Allah msiyoyajua?”Tatizo si kosa rahisi ambalo linaweza kutokea katika maisha ya mtu mwenyewe, bali ni utoaji wa hukumu kwa Allah bila ujuzi.Yeyote anayesema kwa jina la dini bila ya uthibitisho, au kutoa fatwa bila ya ushahidi, au kudai kuhusu Sharia asiyoyajua, anajumuishwa katika onyo hili kwa kiasi cha ujasiri wake.Hatari hapa ni kwamba maneno hayajahusishwa na mwanadamu, lakini kwa Allah.

Kila yakini inapodhoofika moyoni, hujazwa na matakwa.Muumini wa kweli anaogopa, anatumaini, na anafanya kazi, wakati mtu mdanganyifu anachukua nafasi ya tendo na mawazo ya matamanio, ukweli na mashaka, na uhakika na mitazamo.Kwa hiyo, upinzani wa Qur’an haukuwa kwa kauli yao tu, bali kwa njia iliyotoa kauli hii: njia ya kujenga dini juu ya matumaini ya uongo badala ya ushahidi wa kweli.

Aya hii inabomoa madai yoyote ya kujitoa kwenye akaunti.Hakuna mtu aliye na haki ya kujiamulia kipindi cha mateso au uhakikisho wa kuokoka bila ufunuo kutoka kwa Allah.Yeyote anayedhani kuwa yuko nje ya mizani ya hesabu ya kimungu amejiweka katika udanganyifu wa hatari.Allah hamhukumu, bali yeye ndiye mtawala.

Jambo linalodhuru zaidi moyo ni kufanya kosa kisha kuhakikishiwa kuwa kosa lake halitawajibishwa nalo.Maafa sio tu katika dhambi, lakini katika kupamba roho kwa usalama wa uwongo.Ndio maana aya inabomoa ukuta huu wa kisaikolojia kwanza, kabla ya kuzungumza juu ya hatima.Hakuna kitu kibaya zaidi kuliko dhambi kuliko kudharau dhambi na kuipamba.

Ikiwa hofu ya Allah ni ya kweli, inaongoza kwenye toba, wakati usalama wa uongo unaongoza kwenye kughafilika.Walipoamini bila ushahidi, walianguka katika uvumilivu usio na mwisho.Moyo hauwezi kunyooka isipokuwa ubakie kati ya hofu na matumaini, sio kati ya ubatili na uhakikisho wa uongo.

Pengine tunakuja na hitimisho muhimu zaidi hapa: Jambo kuu ambalo Aya inadhihirisha ni kwamba mtu anaweza kuangamia si kwa sababu hajui ukweli, bali kwa sababu amechagua kuishi katika udanganyifu unaomwondolea ukweli.Ni matakwa mangapi yalikuwa hatari zaidi kwa mwenye nayo kuliko dhambi, kwa sababu yalimvuruga kutoka kwenye toba na kumvisha vazi la wokovu alipokuwa akielekea uharibifu.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Ndiyo, anayefanya uovu na dhambi yake ikamzingira – hao ndio watu wa Motoni, watakaa humo milele.” [Al-Baqarah: 81]

Baada ya Allah kubatilisha madai ya Mayahudi: “Hautatugusa Moto ila kwa siku chache tu,” jibu la kuamua likaja: “Ndiyo.” Ni kana kwamba Qur’an inaharibu majumba ya matumaini kwa neno moja.Katika maisha ya baada ya kifo, hakuna adabu kwa mtu yeyote, hakuna upendeleo kwa taifa, na hakuna ubaguzi kwa jinsia au ukoo.Badala yake, ni vitendo na ukweli. Ni watu wangapi wanaishi kwa ndoto za kuishi bila kutoa sababu kwao!

Na Allah anasema, “Na dhambi yake ikamzunguka.”

Maneno ya kutisha;Allah hakusema: “Alifanya dhambi.” Bali Yeye alisema: “Ilimzunguka.”Yaani dhambi imekuwa ukuta unaouzunguka moyo wake kutoka pande zote, hata haoni haki isipokuwa uwongo wake, na wala asisikie khutba bila ya kujiepusha nayo.Uasi huanza kama doa jeusi, kisha hupanuka hadi kuuchukua moyo wote ikiwa mja hatarekebisha kwa toba.

Uasi wa kawaida ni jambo moja, lakini dhambi inayomzunguka mtenda ni jambo jingine.Ni hali ambayo mtu anakuwa mfungwa wa hatia yake, anafikiri juu yake, anaishi kwa ajili yake, anaitetea, na anakasirika kwa ajili yake.Dhambi si kitendo anachofanya tena, bali ni utambulisho anaoishi nao.Hii ni tamaa kubwa zaidi.

Ndiyo maana Allah aliunganisha tendo baya na dhambi iliyomzunguka mtenda.Kwa hakika, ukafiri sio tu upotovu wa kiakili, bali ni kusalimu amri kwa moyo kwenye uwongo mpaka ufunge milango ya uongofu kwake.Kwa hiyo, dhambi zikikusanyika, zinaweza kumpeleka mtu anayezifanya dhambi kubwa na hatari zaidi.

Imepokewa kutoka kwa Imamu Ahmad kutoka kwa Sahl bin Saad, Allah amuwiye radhi, amesema: Amesema Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Jihadharini na madhambi ya kudhalilisha, kwani mfano wa madhambi ya kudhalilisha ni kama mfano wa watu walioteremka kwenye bonde la bonde, wakaja na fimbo, na mwengine kwa fimbo yao, na wakakusanya mkate wao na fimbo yao, na wakakusanya mkate wao na fimbo yao. mhalifu akichukuliwa kwa ajili yao, atamuangamiza.”

Kisha Allah hakusema: Mayahudi au wengineo, bali alisema: “Mwenye kufanya uovu.”Hukumu hiyo inahusiana na maelezo, sio uhusiano.Hii ni moja ya kanuni kuu za Qur’an. Kuokoka na uharibifu havihusu majina na vyeo, ​​bali vinahusu ukweli wa imani na kazi.

Na Allah alitaja neno “chuma” kwa sababu kuchuma kunaonyesha nia na juhudi.Ni kana kwamba mmiliki wake hakujikwaa juu yake kwa bahati mbaya, bali aliiomba, akaitafuta, na akaridhika nayo.Hii inaonyesha kwamba uharibifu hautokani na kosa la kupita, bali ni kwa sababu ya njia ambayo mwanadamu alijichagulia na kusisitiza mpaka alipokutana na Allah.

Dhambi ikiuzunguka moyo, haioni tena ukweli kuwa ukweli.Anaweza kusikia mistari, kupokea mahubiri, na kuona uthibitisho, lakini anabaki katika mazingira magumu.Si kwa sababu ushahidi haujakamilika au hauko wazi, bali kwa sababu moyo umenaswa na dhambi.Kwa hiyo, waliotangulia walikuwa wakiogopa zaidi dhambi na majaribio yake kuliko walivyokuwa wakiogopa adhabu na maumivu yake.Kwa sababu dhambi inaweza kumnyima aliyeitenda toba yenyewe.

Kisha Allah Mwenyezi aliwaelezeaje?Allah Mtukufu akasema: “Hao ndio watu wa Motoni.”

Katika dunia hii, mtu hufuatana na ampendaye, lakini katika maisha ya akhera, hufuatana na yale ambayo matendo yake yamechagua.Atakayefanya uasi atafungwa Motoni, na mwenye kung’ang’ania katika utiifu atafungwa Peponi.Jahannam iliitwa mwenza wao kwa sababu walifahamu sababu zake katika ulimwengu huu mpaka ikawa mwenza wao katika maisha ya akhera.

Umilele katika Jahannam haukuwa dhuluma kwao, bali ulikuwa ni tunda la maisha makamilifu yenye msingi wa ukafiri na kukengeuka.Anayeishi kwa kuukataa uongofu mpaka akafa akiwa anauamini, basi amejichagulia njia yake.Kwa hiyo, Qur’an inasema kwamba adhabu ni upanuzi wa kazi, si kitu kilichojitenga nayo.

Muumini anaweza kutenda dhambi, lakini haikubali dhambi hiyo au kujisalimisha kwayo.Hatari halisi ni kwamba dhambi hiyo inafahamika sana hivi kwamba mtu anayeitenda haoni ubaya wake.Ukiona moyo wako unaumia unapotenda dhambi, mshukuru Allah.Huu ni ushahidi wa maisha ya moyo.Hata hivyo, ikiwa maumivu yatatoweka na kutotii kuwa tabia ambayo haisababishi majuto katika nafsi, basi hapa ni mahali pa hofu. Basi vipi ikiwa mtu anaanza kuhalalisha dhambi na kukwepa toba kwa udanganyifu?!!Hiyo ndiyo njia ya uharibifu na kuvunja utani!

Maadamu dhambi hailengi moyo wote, mlango wa wokovu uko wazi.Kwa hiyo, ilikuwa ni rehema ya Allah kufanya toba kuharibu kile kilichokuja kabla yake, na kuifanya nuru ya imani iweze kupenya ngome za dhambi, haijalishi ni kubwa kiasi gani.Hatari haipo katika wingi wa dhambi tu, bali katika kuzisisitiza mpaka zichukue moyo.

Aya iliyotangulia ilizungumza kuhusu watu waliosema: Moto hautatugusa, na Aya hii ilizungumza juu ya haki inayowangoja.Na hivyo daima;Matamanio yanaumba ulimwengu wa kufikirika, lakini Qur’an inawarudisha watu kwenye ukweli.Dai ni bure bila vitendo, matakwa hayafai bila uthibitisho, na hakuna matumaini bila utii.

Hitimisho muhimu kutoka kwa aya hii ni kwamba dhambi haimuangamii mwenye kuitenda mara ya kwanza, bali inamuangamiza inapotua moyoni mwake, kisha ikamzunguka, kisha inakuwa sehemu ya utambulisho wake.Kisha habebi dhambi tena, bali dhambi inakuwa ndiyo inayombeba.Na Allah apishe mbali!

Kisha Mtukufu Anasema: “Na wale walioamini na wakatenda mema – hao ndio watu wa Peponi, watakaa humo milele.” [Al-Baqarah: 82]

Kwa idhini ya Saiyd au Ikrimah kwa Ibn Abbas: “(Na wale walioamini na wakatenda mema, hao ndio watu wa Peponi. Watadumu humo milele.) Yaani anayeyaamini mliyoyakufuru, na akatenda mliyoyaacha nyuma yake, watapata ujira wao katika Dini yake. mema na mabaya yatabaki kwa wale wanaostahiki, na hayatakoma.”

Hivyo, baada ya Allah kuwabatilisha upotofu na matamanio ya uwongo ya Mayahudi, aliweka wazi njia ya kweli ya wokovu: “Na wale walioamini na wakatenda mema. Ni kana kwamba Qur’an inasema: Pepo haitokani na uhusiano, vyeo, ​​au matakwa, bali kwa imani ya kweli na matendo mema. Njia ya mbinguni si siri iliyofichika, bali iko wazi kwa kila mtu anayetaka kuokolewa.

Allah hakuishia kutaja imani pekee, bali aliihusisha na matendo mema. Kwa sababu imani ya kweli haibaki moyoni, bali athari yake inaonekana kwenye viungo na tabia. Kama vile mti ulio hai lazima uzae matunda, vivyo hivyo moyo ulio hai wenye imani lazima uzae matunda katika utii, unyoofu, na wema.

Aya ina jibu kwa kila anayefikiri kwamba kuwa tu katika Uislamu au kuwapenda watu wema kunatosha kwa wokovu. Allah hakusema: “Na wale walio na nasaba,” wala Hakusema: “Na wale waliotaka.”Bali Yeye alisema: “Wameamini na wakatenda mema.”Imani ambayo haimsukumi mwenye nayo kwenye utiifu ni imani yenye athari isiyokamilika na ushahidi dhaifu.

Kila tendo lisilokusudiwa kwa ajili ya Allah linakataliwa, na kila tendo lisilofuata muongozo wa Mtume wa Allah ﷺ rehema na amani ziwe juu yake, linakataliwa.Kwa hiyo, tendo jema si lile ambalo watu wanalikubali, bali ni la kweli kwa Allah na kwa mujibu wa sheria yake.Juhudi ngapi kubwa zilipotea kwa sababu walipoteza ikhlasi, na ni vitendo vingapi vilivyobatilika na watendaji wao kwa sababu ya kukiuka Sunnah.

Haidhuru mja afanye nini, kazi yake haitafikia bei ya Pepo, lakini Allah, kwa rehema zake, ameyafanya matendo kuwa sababu za kuipata.Kwa hiyo, mwamini anachanganya bidii katika utii na hisia ya umaskini kwa huruma ya Allah.Anafanya kazi kana kwamba hataokoka isipokuwa kwa kazi yake, na anataraji kana kwamba hataokoka isipokuwa kwa rehema ya Mola wake Mlezi.

﴿Hawa ndio watu wa Peponi.

Kama vile Allah alivyowaita watu wa Motoni kuwa ni watu wa Motoni, ndivyo alivyowaita watu wa imani kuwa ni watu wa Peponi.Sahaba ni Luteni.Yeyote anayewajibika kutii hapa duniani, basi atalazimika kuingia Peponi katika maisha ya akhera.Ni kampuni nzuri kama nini!Urafiki ambao haufuatiwi na utengano, hausumbuliwi na huzuni, na hautishiwi kifo.

Mtu anaweza kupata kitu katika dunia hii anachokipenda kisha akaogopa kuwa kitatoweka.Ama Pepo, Allah amekata khofu hii kwa kusema: “Watadumu humo milele.”Hakuna ugonjwa, hakuna kifo, hakuna utengano, na hakuna mwisho.Ni furaha isiyochanganyika na wasiwasi, na raha isiyofuatwa na kunyimwa.

Kama kafiri anapodumu katika ukafiri wake anastahiki milele Motoni, vivyo hivyo Muumini anapodumu katika imani na matendo mema anastahiki milele Peponi.Malipo ni ya aina moja na kazi, na uthabiti katika dunia hii hupelekea kwenye neema ya kudumu katika maisha ya akhera.

Allah alipowataja watu wa Motoni na adhabu yao, alifuata hilo kwa kuwataja watu wa Peponi.Kwa sababu Qur’an inazikuza nyoyo kwa khofu na matumaini.Haimuachi muumini akiwa amekata tamaa ya kupata rehema ya Allah, na wala haimhifadhi kutokana na udanganyifu wake.Badala yake, anatembea kwa Allah kati ya mbawa za hofu na matumaini.

Kila rakaa, kila chozi, kila sadaka, kila neno la kheri, na kila subira katika kutii au kujiepusha na maasi, sio vitendo vilivyoharibika, bali ni vizuizi ambavyo vitajengwa kwa ajili yenu katika makazi ya milele.Muumini anapokumbuka maana hii, ugumu wa njia unakuwa rahisi kwake.Kwa kujitahidi kutenda mema duniani, tunajijenga mbinguni!

Na katika Aya iliyotangulia: “Mwenye kutenda ubaya,” na katika Aya hii: “Na wale walioamini na wakatenda mema. Ni tofauti kati ya moyo uliojisalimisha katika dhambi mpaka ukaizunguka, na moyo uliojisalimisha kwa Allah na utiifu wake ukaupeleka mbinguni. Kati ya hatima mbili ni chaguo la mwanadamu katika maisha haya.

Aya hii inabomoa kila dai tupu na tupu, na kwa kurudi inajenga kanuni ya milele ya wokovu: imani ya kweli, matendo mema, na uimara mpaka kifo.Yeyote anayefanikisha haya ana ahadi ya Allah kwamba hatashindwa kamwe, na ni nani mkweli zaidi kwa maneno kuliko Allah?

Moja ya mambo fasaha sana ya kujifunza kutokana na Aya ni kwamba ikiwa dhambi iliwazunguka watu wa Motoni na kuwapeleka kwenye maangamizo, basi imani na matendo mema yanamzunguka Muumini kutoka kila upande mpaka kumfikisha kwenye milango ya Pepo.Kila mwanadamu amezungukwa na mambo katika dunia hii, basi heri mtu ambaye amezungukwa na utii kwa Allah kabla ya wakati wake kumzingira.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Na tulipo chukua ahadi na Wana wa Israili: ‘Msimwabudu yeyote ila Allah, na muwafanyie wema wazazi wawili na jamaa na mayatima.’” Na masikini, na semeni mema na watu, na simamisheni Sala, na toeni zaka.Kisha mkageuka isipo kuwa wachache miongoni mwenu, na mkageuka. (Al-Baqarah: 83)

Zingatieni agano hili.kubwa; Ilianza na tauhidi, ikahitimishwa kwa sala na zaka, na ikahitimishwa kwa haki za uumbaji.Sio maagizo ya mtu binafsi, lakini njia kamili ya maisha. Kwa hiyo, amri hizi zilikuwa miongoni mwa amri zisizobadilika ambazo hazikubadilika kwa mabadiliko ya sheria, kwa sababu furaha ya mwanadamu katika dunia na akhera iliegemezwa juu yake.

“Msimwabudu yeyote ila Allah.”

Allah alianza agano na imani ya Allah mmoja;Kwa sababu kila jema baada yake ni tawi lake, na kila ufisadi katika ardhi ni kutokana na ukiukaji wake.Moyo ukiwa mnyoofu katika kumwabudu Allah, viungo vyake vitanyooka, na ikiwa tauhidi yake itaharibika, matendo hayataunufaisha hata ni wangapi.Kwa hiyo, jambo la kwanza ambalo manabii wote waliitaka ni kwamba Allah peke yake ndiye aabudiwe, bila mshirika yeyote.

Kisha, mara tu Allah alipotaja haki zake, akasifu haki za wazazi, kana kwamba Qur’an inataka kusema: Yeyote anayetambua neema ya Allah kisha akakanusha wema wa wazazi wake basi amesaliti maana ya uaminifu.Jinsi walivyochelewa kulala ili watoto wao walale, jinsi walivyokuwa wamechoka kupumzika, na jinsi walivyotumia maisha, pesa, na hisia zao nyingi!Kwa hiyo, Allah hakuamrisha uadilifu kwa wazazi tu, bali aliamrisha ukarimu, na ukarimu ni mpana zaidi kuliko uadilifu na uzuri zaidi.

﴿Na jamaa﴾.

Watu wengi huwafanyia wema walio mbali na wanaghafilika katika kuwatendea walio karibu nao.Lakini Uislamu unaanza kwa kurekebisha mzunguko wa karibu zaidi;Kwa sababu watu wa ukoo wanastahili zaidi uadilifu, uhusiano, na fadhili.Ni jambo la kukata tamaa zaidi kwa mtu kuwa mpole kwa wageni na mkali kwa jamaa zake.Hili ni jambo ambalo tunapaswa kulizingatia katika zama zetu hizi, kutokana na mfarakano ulioenea katika nyumba za Waislamu.

Allah amewachagua mayatima kwa ajili ya kutajwa kwa sababu wamepoteza msaada ambao watoto kwa kawaida hukimbilia.Kila jamii inayopoteza yatima wake inatangaza kufilisika kwake kimaadili.Kwa hiyo, wema kwa yatima sio tu sadaka, bali ni jengo la mtu aliyevunjika moyo ambaye anahitaji mtu wa kumlipa kwa hasara yake.Allah Mtukufu aliifanya kumfadhili yatima kuwa kazi kwa ajili ya jamii, si fadhila wala madhara, bali ni haki yake miongoni mwa Waislamu.

“Na masikini.”

Masikini anaweza kuhitaji tonge, akahitaji neno, na akahitaji kuhisi kuwa yeye ni binadamu mwenye hadhi na hadhi.Kwa hiyo, kuwa mkarimu kwake hakukomei tu kumpa pesa, bali kunatia ndani kuhifadhi heshima yake na kuhifadhi hisia zake.Ni hisani ngapi zimeumiza moyo wa maskini zaidi kuliko kumfurahisha?Utavutiwa na mazungumzo ya Qur’an ambayo yanachunga utu wa mwanadamu na kutunza undani wa kutekeleza majukumu na haki za kutimiza, ili kuunda jamii iliyo salama na yenye utulivu.

“Na semeni kwa wema na watu.”

Hakuwaambia Waumini tu, wala watu wema tu, bali alisema: “Kwa ajili ya watu.”Hiyo ni, kwa watu wote.Kanuni ya ulimi wa muumini ni kwamba inapaswa kuwa chanzo cha rehema, sio madhara.Neno la fadhili linaweza kufungua moyo uliofungwa, linaweza kurekebisha roho iliyovunjika, na inaweza kuwa sababu ya kumwongoza mtu au kumletea furaha.

Sio watu wote wana uwezo wa kutumia kwa wengine, lakini watu wote wanaweza kuzungumza vizuri.Ndio maana amri ilikuja kusema vizuri kwa ujumla;Kwa sababu milango ya hisani haikomei kwenye pesa tu.Tabasamu, sala, kitia-moyo, au faraja inaweza kuwa na matokeo makubwa kuliko pesa nyingi.Muongozo huu ni mzuri kiasi gani na dini hii inayotunza hisani ni kubwa kiasi gani!

Kisha, baada ya kutaja haki za uumbaji, hotuba ikarejea kwenye ibada mbili kuu: “Na simamisheni Sala na toeni zaka. Swala ni kiungo baina ya mja na Mola wake, na zaka ni kiungo baina ya mja na watu. Ya kwanza inautakasa moyo na ushirikina, na ya pili inaitakasa nafsi kutokana na ubahili. Ikiwa uhusiano wa mwanadamu na Allah na uumbaji utarekebishwa, nguzo za uadilifu ni kamili.

Zingatia jinsi kila kitu katika Aya kilivyo wazi na kisicho na utata: tauhidi, uadilifu, uhusiano, rehema, neno la fadhili, sala, na zaka. Hata hivyo, akasema: “Kisha mkageuka.Watu wengi hawapotei kwa sababu hawajui ukweli, lakini kwa sababu hawataki kushikamana nayo.Tatizo si katika kufichika kwa njia, bali katika kuiacha baada ya kuijua.

Huenda wajinga wakajifunza, lakini mwenye kuasi akajua kisha akageuka.Kwa hiyo, hukumu yao ilikuwa kali.Kwa sababu hawakuiacha ahadi kwa kutoijua, bali ni baada ya kuchukuliwa na kuthibitishwa kwao.Kadiri mtu anavyokuwa na ujuzi mwingi, ndivyo wajibu wake mbele za Allah unavyoongezeka.

“Ila wachache wenu.”

Ina habari njema kwa kila mtu anayeshikamana na ukweli ikiwa majaribu yanaongezeka.Jambo sio kwa wingi, lakini kwa uthabiti.Wengi wa watu wanaweza kupotoka, na agano linaweza kupotea kati ya wengi, lakini Allah daima huhifadhi kundi la uaminifu ambalo linashikilia ukweli na kushikamana nayo.Hii ni dalili iliyofichwa ya kipaumbele cha kuzingatia ubora na uwezekano, sio nambari na wingi.Zingatia ukweli na mahitaji ya kukubalika, sio umaarufu kati ya watu na safu za washangiliaji!

﴿Nanyi mnakengeuka﴾.

Hakusema tu: Mmekengeuka, bali aliwaeleza kuwa ni kukengeuka mfululizo.Tatizo halikuwa kosa la kupita, lakini tabia asili.Hatari kwa mtu sio kwamba anaanguka katika uzembe mara moja, lakini badala yake uzembe unageuka kuwa njia, kutojali kuwa tabia, na kuiacha kuwa tabia ya asili.

Aya hii ni kipimo cha uadilifu wa mtu binafsi na jamii. Ukitaka kujua kiwango cha uadilifu wa mtu au taifa, angalia dalili hizi: tauhidi ya kweli, uadilifu kwa wazazi, uhusiano na jamaa, kuwajali wanyonge, ulimi mzuri, sala imara, na kutoa zaka.Ikiwa maana hizi ni dhaifu, ujue kwamba taifa limeanza kupoteza agano lake na Allah.

Pengine miongoni mwa mambo muhimu yaliyosemwa katika mukhtasari wa Aya ni kwamba Allah ameunganisha katika Aya moja haki yake, haki ya wazazi, haki ya jamaa, haki ya wanyonge, na haki ya watu wote, kisha akakusanya njia za kuhifadhi yote hayo katika sala na zaka;Atakayepuuza agano hili baada ya ubainifu wake, hakupotea kwa sababu hakupata njia, bali kwa sababu ya kuipuuza.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Na tulipo chukua ahadi nanyi: ‘Msimwage damu yenu, wala msitoe majumbani mwenu.’ Kisha mkathibitisha na hali nyinyi mnashuhudia.” Al-Baqarah: 84]

Katika tafsiri ya Ibn Katheer ya aya hiyo, Allah Mtukufu anasema aliwashutumu Mayahudi waliokuwa katika zama za Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) huko Madina, na yale waliyoyapata kutokana na kupigana na Aws na Khazraj, na hiyo ni kwa sababu Aws na Khazraj, ambao ni Ansari, walikuwapo waabudu masanamu wengi kabla ya Uislamu, na Mayahudi wengi walikuwa waabudu masanamu. Madina yalikuwa makabila matatu: Banu Qaynuqa.Banu Nadir walikuwa washirika wa Khazraj.Banu Qurayza ni washirika wa Aws.Kwa hivyo, lau vita vitatokea baina yao, kila kundi lingepigana na washirika wake, na Myahudi atawaua maadui zake, na Myahudi mwingine anaweza kumuua Myahudi mwingine wa kundi jingine, na hilo ni haramu kwao katika dini yake na maandishi ya kitabu chake, na wangewatoa majumbani mwao na kupora samani, mizigo, na fedha zilizomo humo. Kisha vita vilipoisha, wangewakomboa wafungwa kutoka katika kundi lililoshindwa, kwa mujibu wa hukumu za Taurati!

Aya hii ni miongoni mwa Aya kubwa kabisa katika kuthibitisha utakatifu wa damu na umoja wa taifa, nayo ina maana za kielimu na kiimani zinazotikisa nyoyo iwapo zitaitafakari ipasavyo.

Damu si suala la pili katika dini.

Allah alianza agano hili kwa kusema: “Usimwage damu yako mwenyewe.”

Jambo la kwanza ambalo Allah aliweka juu yao baada ya kanuni za kijamii za dini lilikuwa ni kuhifadhi umwagaji damu.Kwa sababu ukuaji wa miji hauwezi kutokea ikiwa mauaji yanaruhusiwa, na hakutakuwa na taifa ambalo damu ya binadamu inachukuliwa kirahisi.Kwa hiyo, damu ilikuwa moja ya utakatifu mkubwa zaidi mbele ya Allah, hadi kwamba kuua nafsi moja isivyo haki ni uhalifu unaotikisa ardhi na mbingu.

Allah alisema: “Usimwage damu yako.”

Basi ijaalie damu ya ndugu yako kuwa ni damu yako, na umfanyie kufukuzwa kutoka nyumbani kwake.

Hii ni elimu kubwa katika hisia za taifa moja.Muumini haoni msiba wa nduguye kuwa uko mbali naye, wala haoni madhara ya ndugu zake kuwa ni suala ambalo halimhusu. Bali, anahisi kwamba jeraha linalowapata linampata, na kwamba maumivu yanayowapata yanampata.

Ndio maana shambulio dhidi ya Waislamu lilikuwa shambulio la mwili mzima wa taifa.

Wakati mtu anamwaga damu ya ndugu yake, yeye sio tu kwamba anaharibu maisha ya wengine, lakini pia anaharibu moyo wake, imani yake, na maisha yake ya baadaye.

Ndio maana Qur’an ikaeleza kwa kusema: “Msimwage damu yenu.”

Ni kana kwamba muuaji anajielekezea silaha kabla ya kuielekeza kwa mhasiriwa wake.Kwa sababu itaipatia vyanzo vya maangamizo Siku ya Kiyama.

“Wala msijitoe majumbani mwenu.”

Allah alichanganya mauaji na kufukuzwa nyumbani.Kwa sababu mtu haishi na mwili wake tu, bali anaishi na kumbukumbu zake, familia yake, nchi yake na ardhi yake.

Kwa hiyo, kuhamishwa na kung’olewa kutoka kwa watani ni miongoni mwa aina kubwa za dhulma baada ya kuua, kwa sababu inahusisha kusambaratisha maisha, kuhamisha familia, na kumgeuza mtu kuwa mgeni baada ya kuwa amesalimika na kuhakikishiwa.

Kuhamishwa ni adhabu kali sana, na imetajwa ndani ya Qur’ani Tukufu katika aya isemayo: “Na lau tungeli wawekea amri ya kujiuwa nafsi zenu au mtoke majumbani mwenu, wasingeli fanya ila wachache miongoni mwao” (An-Nisa: 66);

Allah Mtukufu alilinganisha kifo na kufukuzwa kutoka kwa nyumba ya mtu kwa sababu ya msiba mkubwa na chungu unaohusika nayo.

Hati hiyo haikukataza tu kuua, lakini pia ilikataza kila kitu kinachosababisha mgawanyiko wa kikundi.

Kutokubaliana, ushabiki usio wa haki, ushabiki wa kijinga, na kuchochea chuki miongoni mwa watu;Zote ni njia ambazo hatimaye husababisha umwagaji damu na uharibifu wa jamii.

Ndiyo maana uharibifu mara nyingi huanza na neno, kisha huisha na damu.Ni wapumbavu wangapi hawajui ni ufisadi gani wanausababisha kupitia ushabiki wao, ujinga wao na kujitolea kwao kwa dini isiyokuwa Allah.Anafikiri ni rahisi, lakini mbele ya Allah ni kubwa!

Thamani ya agano na Allah ni kubwa: “Kisha ukaithibitisha na unashuhudia.”

Tatizo halikuwa kutojua hukumu, bali ni kuvunja agano baada ya kujua.

Mtu anaweza kufanya makosa kwa kutojua, lakini hatari yake ni iwapo ataujua ukweli kisha akauvunja kwa makusudi.

Ndio maana Allah akataja kukiri kwao na ushuhuda wao ili kuweka hoja kamili dhidi yao, kwa hivyo hawana udhuru wowote mbele ya Allah.

Walijua hukumu, wakaikubali, wakaishuhudia, kisha wakaipindua.

Na hapa kuna somo kubwa: Si jambo la kujua haki, bali ni kuwa nyinyi mdumu nayo.

Ni watu wangapi wanakariri maandiko, wanajua hukumu, na kuwahubiria watu, basi maslahi, tamaa, au ushupavu huja na kushinda kile alichofundisha.

Mayahudi walijua kuwa ni haramu kuuana, lakini walishiriki katika vita kwa sababu ya mashirikiano na ushupavu.

Walitanguliza uaminifu kwa muungano na maslahi kuliko uaminifu kwa amri ya Allah.Hili ni janga ambalo hurudiwa kila wakati.Unapokuwa wa chama, kabila, au kikundi huwa na nguvu zaidi kuliko kuwa wa ukweli.

Hakuna taifa lililoporomoka isipokuwa kuanguka kwake kulitanguliwa na kudharauliwa kwa umwagaji damu.

Ikiwa kuua ni jambo la kawaida, na ni rahisi kwa watu kuhalalisha, na wakanyamaza juu ya dhulma inayowapata ndugu zao, sababu za kuanguka zitaanza kuingia ndani ya mwili wa taifa, hata kama zinaonekana kuwa na nguvu kutoka nje.

﴿Kisha ukathibitisha na hali umeshuhudia﴾.

Kila elimu uliyojifunza, kila aya uliyoisikia, na kila mahubiri yaliathiri moyo wako;Siku ya Kiyama itakuwa shahidi kwenu au juu yenu.

Swali sio: Je, ukweli umekufikia?Bali, swali ni: Ulifanya nini baada ya kukujulisha?

Aya hii inatufundisha kwamba muumini haishi kwa ajili yake tu.

Ndugu yake akiwa na njaa anaumia, akidhulumiwa anasikitika, akiachwa anaathirika, na akiuawa anahisi sehemu ya mwili wake imejeruhiwa.

Ndio maana usemi wa kustaajabisha wa Qur’ani ulikuja: “Usimwage damu yako mwenyewe” na haikusema: damu ya wengine.Kuweka ndani ya roho kwamba taifa ni mwili mmoja, na kwamba kile kinachoanguka juu ya sehemu fulani huwaangukia wote.

Aya hii inatukumbusha kuwa dini si kauli mbiu tu zinazoinuliwa, bali ni maagano yanayotimizwa.Muumini wa kweli ni yule ambaye anapofanya ahadi anashikamana na ahadi yake, na ikiwa anajua, anafanya kulingana na elimu yake, na ikiwa anaikubali haki inafuatwa, sio yule anayeithibitisha kwa ulimi wake kisha akaivunja kwa vitendo vyake.

Muhtasari wa mstari huu: Allah alitaka taifa la imani liwe taifa linalohifadhi damu, kuhifadhi nchi, kuheshimu maagano, na kuhisi hatima ya umoja.Yeyote anayeiona damu ya ndugu yake kuwa ni damu yake mwenyewe, na nyumba yake kuwa ni nyumba yake, na haki yake kuwa ni haki yake, katika ardhi yoyote ile aliyomo, ameelewa jambo fulani la maana ya Allah katika kauli Yake: “Msimwage damu yenu wenyewe, wala msijitoe majumbani mwenu.”

Kisha Allah Mtukufu akasema: “Basi nyinyi ni watu hawa mnajiuwa nafsi zenu na mnawatoa kundi miongoni mwenu katika majumba yao, mkipigana nao kwa dhambi na uadui, ijapokuwa wanakujieni mateka, nanyi mkawakomboa, ijapokuwa mmeharamishiwa kuwaachilia.Je, mnaamini sehemu ya Kitabu na ukafiri ni kitu gani ambacho hakitoamini katika maisha? dunia hii. Na Siku ya Kiyama watarudishwa kwenye adhabu kali kabisa. [Al-Baqarah: 85]

Allah Mtukufu aliwakemea Wana wa Israili kwa sababu walichukua katika sheria zao yale yaliyoafikiana na maslahi yao na kuacha yale yaliyokwenda kinyume na matamanio yao.Waliwakomboa mateka kwa kufuata baadhi ya kitabu, lakini kabla ya hapo waliwaua ndugu zao na wakawatoa majumbani mwao kinyume na maandiko yake.Hili ni onyo kwa Muumini dhidi ya kuifanya dini kuwa chini ya matamanio yake, basi anakubali yale yanayoendana na matamanio yake na kuyaacha yaliyo magumu kwake.

Na kauli ya Allah: “Je, mnaamini sehemu ya Kitabu na mnakufuru sehemu? inasema kwamba muumini wa kweli hutii amri zote za Allah, kwa sababu anamwabudu Allah na sio matamanio yake mwenyewe. Ama wale wanaochagua katika Dini wanayoyataka na wakaacha wasiyoyataka, wamewaiga Watu wa Kitabu katika tabia hii hatari.

Na Allah Mtukufu akasema: “Mnajiua” wala hakusema: Mnawauwa ndugu zenu;Kwa sababu waumini ni kama nafsi moja.Kila shambulio dhidi ya Mwislamu ni shambulio kwa mwili mzima wa taifa, na kila ufisadi miongoni mwa Waislamu ni jeraha kwa mwili mmoja.

Allah Mtukufu akasema: “Unashindana nao kwa dhambi na uadui.”Ushabiki, mapendezi, au mapatano yanaweza kusababisha watu fulani kuunga mkono uwongo, lakini mwamini husimama pamoja na kweli hata ikiwa inapingana na watu wake, kikundi, au masilahi yake, kwa sababu uaminifu-mshikamanifu kwa ukweli hutanguliza ushikamanifu wote.

Haikuwasaidia Wayahudi kwamba walikuwa wakiwaokoa wafungwa;Kwa sababu waliasi amri kubwa kuliko yeye.Hili ni onyo kwamba wingi wa baadhi ya matendo mema hauhalalishi kusisitiza juu ya dhambi, dhulma, au kuacha majukumu.

Waliona fidia ya mfungwa kuwa ni wajibu, lakini hawakuona kwamba kumuua au kumfukuza nyumbani kwake kulipinga hilo.Hivi ndivyo shauku hufanya kwa mmiliki wake.Inamtia upofu kwenye migongano iliyo dhahiri, hivyo anachanganya mambo ambayo yasingeunganishwa ikiwa Sharia na akili itatawala.Hili ni onyo la kujihadhari na wale wanaochukua baadhi ya kitabu na kuacha baadhi yake, wakionyesha dhamira ya upande mmoja wa dini huku wakipigana na upande wa pili!Kama vile mtu anayetoa sadaka huku akimwaga damu isiyo na hatia kwa dhulma na uchokozi, hii ni sawa na matendo ya wana wa Israeli wanaowakasirikia!

Amesema Allah Mtukufu: “Hakika malipo ya wale wanaofanya hayo miongoni mwenu si chochote ila ni fedheha katika maisha ya dunia. Madhambi hayaahirishi adhabu yao yote mpaka Akhera. Badala yake, Allah anaweza kuharakisha baadhi ya adhabu kwa mtenda dhambi wao kwa sababu yao, na inaweza kuwa kufedheheshwa, migawanyiko, misukosuko, au kupoteza baraka, kama malipo ya ukiukaji wake.

Yeyote anayejiepusha na uwongofu wa Allah, basi atapoteza furaha yake katika dunia, kisha atapata adhabu katika Akhera. Kwa hiyo, faida kubwa zaidi ni kushikamana na amri ya Allah kwa siri na hadharani.

Aya ilihitimisha kwa kauli yake Mola Mtukufu: “Na Allah si mwenye kughafilika na mnayoyafanya.”Kuwa na yakini kwamba Allah anayajua yaliyo dhahiri na yaliyofichika, na anajua ni nani anayetii kwa ikhlasi na anayetii kwa hiari na kwa manufaa yake mwenyewe, ili kwamba hakuna chochote katika matendo ya waja Wake kinachofichika Kwake.

Kadiri watu wanavyoheshimu maandiko yote ya ufunuo, na kuachana na uteuzi, ubinafsi wa makundi, na matakwa, ndivyo maneno yao yatakavyounganishwa na nguvu zao zitakuwa na nguvu zaidi.Hata hivyo, ikiwa kila kundi litachukua kutoka katika dini kile kinachotumikia maslahi yake, mgawanyiko na fedheha itakuwa matokeo yasiyoepukika.Hakuna kitu katika dunia hii kinachowaunganisha watu kama jengo imara kama mkusanyiko wao kwa msingi wa wahyi na njia ya Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam).

Aya hii inatahadharisha dhidi ya milango hatari zaidi ya upotofu, ambayo ni kuamiliana na dini kwa mujibu wa mantiki ya uchaguzi na uteuzi, hivyo nafsi huchukua yale yanayoafikiana na matamanio yake na kuacha yale yanayopingana nayo.Wokovu huja tu kwa kujitoa kikamilifu kwa Allah, kutii amri zake zote, na kusimama pamoja na ukweli bila upendeleo au matamanio.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Hao ndio walionunua uhai wa dunia kwa ajili ya Akhera, basi hawatapunguziwa adhabu wala hawatanusuriwa. [Al-Baqarah: 86]

Allah alieleza hali yao kwa kusema: “Walinunua uhai wa dunia kwa ajili ya Akhera,” kana kwamba wameingia katika biashara ambayo ndani yake walibadilisha kilichobaki kwa kilicho cha muda mfupi, na furaha ya milele kwa starehe ya muda mfupi.Yeyote anayetanguliza matamanio yake kuliko amri ya Allah Mtukufu ameingia katika kitu cha maana hii kwa kadiri ya upinzani wake kwake.

Mayahudi walikiuka amri za Allah Mtukufu ili kudumisha maslahi ya kidunia na mafungamano ya kikabila, na matokeo yake ni kwamba waliipoteza dunia hii na akhera.Hii inamkumbusha muumini kwamba dini ndio msingi, na kwamba faida yoyote ya kidunia inayokuja kwa gharama ya utii kwa Allah ni hasara, haijalishi ni faida kiasi gani inaonekana juu juu.

Walifikiri walikuwa wakipata hadhi, mamlaka, au maslahi ya haraka kwao wenyewe, lakini Allah aliwaambia kwamba mwisho wao ungekuwa fedheha katika ulimwengu huu na mateso katika maisha ya baada ya kifo.Huu mara nyingi huwa mwisho wa wale wanaouza kanuni kwa maslahi ya muda.

Walipendelea kuunga mkono washirika wao kwa kuogopa aibu, kwa hiyo wakachagua kutomtii Allah badala ya masilahi yao au cheo chao.Hilo laonyesha kwamba shauku ikishika moyo, inaweza kumsukuma mwenye nayo kufanya maamuzi ambayo anajua si sahihi, lakini anayatanguliza mbele ya kweli.

Na walipoidharau amri ya Allah na hawakuitukuza Akhera, lilikuja tishio kali: “Kisha hawatapunguziwa adhabu. Yeyote anayedharau haki ya Allah na hajali matokeo ya kitendo chake, anastahili adhabu ambayo hatapata nafuu wala nafuu.

Katika ulimwengu huu, Wayahudi walitegemea mapatano na mapatano yao, lakini katika maisha ya baada ya kifo, Allah alisema: “Wala hawatanusuriwa.”Njia zote za uwezo wa kidunia zitakatizwa Siku ya Kiyama, na itabaki imani yake na matendo yake mema tu kwa mja.

Yeyote anayeitafakari aya hiyo atatambua kwamba tatizo halikuwa ukosefu wa elimu tu, bali ni ukosefu wa hukumu.Waliuza raha ya milele kwa starehe ndogo.Muumini daima anahitaji kutazama mambo kwa mtazamo wa akhera, si kwa mtazamo wa wakati uliopo.

Iwapo mtu atafanya mashaka yake makubwa kuwa ni kuridhika kwa Allah na Akhera, matamanio mengi ya dunia yatakuwa mepesi kwake, lakini ikiwa mapenzi ya dunia yatautawala moyo wake, hii inaweza kumsukuma kupuuza amri za Allah hatua kwa hatua.

Tishio lao halikutokana na kosa la kupita, bali ni kutokana na msisitizo wao wa kukiuka kile walichojua kuhusu hukumu za Allah, na kuweka maslahi yao mbele yao.Kwa hiyo, adhabu ilikuwa ya uhakika na kali.

Aya hii inamtaka kila Muislamu ajiulize: Je, nitauza kitu cha dini yangu kwa pesa?Au nafasi?Au sifa?Au kuridhika kwa watu?Kila hali ambayo kutosheka kwa kiumbe kunapewa kipaumbele juu ya kuridhika kwa Muumba ni namna ya kubadilisha maisha ya baada ya kifo na ulimwengu huu.

Ikiwa watu wa uwongo wameinunua dunia hii kwa ajili ya Akhera, basi Waumini wanafanya kinyume chake.Wanaacha baadhi ya tamaa zao za haraka, wakitumaini radhi ya Allah na paradiso.Ndiyo maana Allah aliwataja watu wa imani katika sehemu nyingine kuwa washindi, kwa sababu walijua thamani ya walichonunua na walichouza.

Aya hii inatudhihirishia kwamba mzizi wa upotofu mwingi ni kutanguliza maslahi ya kidunia kuliko amri za Allah.Atakayeiweka Akhera katika macho yake, itakuwa rahisi kwake kuikosa dunia hii, na atakayeifanya dunia kuwa ni wasiwasi wake mkubwa zaidi anaweza kuipuuza dini yake kidogo kidogo mpaka akapoteza mambo yote mawili.Mwenye hekima ni yule anayepima kila uamuzi kwa mizani ya akhera kabla ya mizani ya dunia hii.Kwa hiyo, kuamini Siku ya Mwisho ni moja ya nguzo za imani na mojawapo ya mahitaji muhimu kwa ajili ya uadilifu, kwani Muumini ana nidhamu ndani yake kwa muda mrefu na anajitia nguvu nayo kwa uimarishaji wa lazima.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Na tulimpa Musa Kitabu, na tukamfuata pamoja na Mitume baada yake, na tukampa Isa bin Maryamu hoja zilizo wazi, na tukamsaidia kwa Roho Mtakatifu, je, anapokujieni Mtume na chochote kisichotamani nafsi zenu, mnajivuna, na wengine mnawakanusha, na wengine mnawaua?

Aya hii ni miongoni mwa Aya kali zinazodhihirisha asili ya maradhi: maradhi ya kukataa wahyi ikiwa inapingana na matamanio, licha ya kuwa Allah amewapa dalili, Mitume na Aya zinazowalazimu kunyenyekea, na sio kujivuna.

Aya ilianza kwa hesabu ya baraka: kitabu kilichoteremshwa, wajumbe waliofuata, dalili zilizo wazi zilizotolewa, na msaada kutoka kwa Allah kwa mja wake Yesu, amani iwe juu yake.Ni kana kwamba milango ya uwongofu ilifunguliwa kwao kutoka kila upande, kwa hivyo hawakuachwa gizani, hawakunyimwa ufafanuzi, na hawakukatiliwa mbali na ujumbe. Lakini tatizo kamwe halikuwa ukosefu wa ushahidi, bali ni uharibifu wa mioyo.Ni watu wangapi hawakosi hoja, lakini hukosa utii.Ni watu wangapi ambao si wajinga wa ukweli, lakini wanachukia kujitoa wenyewe kwa huo.Ikiwa nafasi ya kukubalika moyoni imeharibika, mahubiri mengi hayatasaidia, na uthibitisho mwingi hautaponya.

Kauli ya Allah: “Na tukamfuata pamoja na Mitume” inaashiria wingi wa uangalifu.Mjumbe hufuata mjumbe, khutba hufuata khutba, na onyo hufuata maonyo, mpaka kusiwe na shaka kwa mwenye kuomba msamaha.Ametakasika, Mvumilivu, Mkuu! Hapa kuna khofu kwa Muumini: kwamba wingi wa yale anayoyasikia ya ukweli yatageuka kuwa ni hoja dhidi yake na si kwa ajili yake.Anaisikia Qur’an, khutba, Sunna, na Aya, kisha habadiliki, havunji, wala hajirekebishi.Hatari si tu kwamba mja amenyimwa nuru, bali anapewa nuru kisha akaifumbia macho.

Allah alimteua Yesu, amani iwe juu yake, kwa ajili ya kumtaja, na akamtajia ushahidi wa wazi na msaada wa Roho Mtakatifu.Na ieleweke kwamba watu hawa hawakurudisha mwito usio wazi au hoja dhaifu, bali walijibu kwa jumbe za kuunga mkono kutoka mbinguni, athari za wazi, na uthibitisho wenye nguvu.

The Holy Spirit is Gabriel, peace be upon him, not the Bible.Ushahidi ni kwamba Allah alimwambia Isa: “Nilipokuunga mkono kwa Roho Mtakatifu,” kisha akasema baada ya hapo: “Na nikakufundisha Kitabu na hikima na Taurati na Injili. Ikiwa “Roho Mtakatifu” angekuwa Injili, maana yake ingekuwa: “Nilikuunga mkono kwa Injili na kukufundisha Injili,” na haya ni marudio yasiyo na maana. Kwa hiyo, ni sahihi kwamba Roho Mtakatifu ni Gabrieli, ambaye kupitia kwake Allah alimsaidia Yesu, amani iwe juu yake, na kumpa ushindi. Gabrieli aliitwa “roho” kwa sababu aliumbwa kutokana na roho iliyoumbwa na Allah, na akaongezwa kwenye “Yerusalemu,” ikimaanisha usafi na utakatifu. Hapa hofu ya uhalifu inaonekana: sio kutokubaliana kwa mtazamo, wala kusita kati ya ushahidi wa kuunganisha, bali ni mgongano wa wazi wa ufunuo baada ya kuonekana kwake. Mtu akifikia hali hii, hatafuti tena ukweli ili kuufuata, bali anaomba ukweli uundwe kulingana na matamanio yake.

Aya hii inafichua mzizi wa upotofu wote: kwamba mawazo yanatawala juu ya ufunuo. Hawakuwakataa Mitume kwa sababu ujumbe haukuwa wazi, wala kwa sababu uthibitisho haukukamilika, bali ni kwa sababu Mitume walikuja na kitu kinachopingana na matamanio yao, wakavunja kiburi chao, wakazuia uwongo wao, na wakawanyang’anya mamlaka ya kuichezea dini. Hapa kuna mizani hatari sana katika kujiwajibisha: Swali sio tu: Je, ninaipenda Qur’an? Bali, swali la kweli zaidi: Je, ninasalimu amri kwa Qur’an ikiwa ni kinyume na ninavyopenda? Ikiwa angenikataza na matamanio niliyoyaacha? Ikiwa angenilazimisha kufanya jambo ambalo lilikuwa gumu kwangu, je, ningekubali? Ikiwa mapungufu yangu yangefichuliwa, je, ningevunjika moyo, au ningetafuta njia za kutoka? Mahali pa uaminifu wa kweli sio wakati ufunuo unakubaliana na hamu, lakini ni wakati unapogongana nayo.

Allah alisema: “Ulikuwa na kiburi,” na Hakusema tu: “Uliasi au ulikataa.”Kwa sababu kiburi ni kirefu zaidi kuliko hatia tu, ni kukataa kunyenyekea kwanza kabisa, kiburi dhidi ya ukweli, na kukataa kunyenyekea kwa Allah Mwenyezi.

Na kilichoharibu zaidi mataifa kilikuwa hiki: Si kwamba hawakujua, bali waliona kwamba kujitiisha kwa ukweli kungepunguza heshima, mamlaka, au sura yao mbele ya watu. Mja anaweza kujua kuwa haki iko kwenye toba, kuomba msamaha, au kuacha uwongo, lakini kiburi kinamzuia; Alikuwa na kiburi sana kusema: Nilifanya makosa.Alikuwa mzee sana kurudi.Alijivunia sana kukata tamaa.Alijivuna kuonekana katika safu za watu waliojitolea baada ya kuwa katika safu ya makafiri. Kwa hivyo, kiburi kinakuwa lango la uharibifu, kwa sababu mmiliki wake hakatai ukweli kwa sababu ya kufichwa kwake, lakini badala yake anakataa kwa sababu ni mzigo mkubwa kwa yeye mwenyewe kuongozwa.Hakuna kukengeuka au kuteleza isipokuwa kunafuatwa na ufidhuli uliokita ndani ya moyo, na Allah apishe mbali!

Allah Mtukufu akasema: “Na kundi moja ambalo mmelikanusha, na kundi moja mtawaua. Hiki ni kielelezo chenye kupasua ardhi cha njia ya nyoyo pale matamanio yanapowashika: huanza kwa kukataa ukweli, kisha hawaishii katika hatua ya kuikanusha, bali wanazidi kuwapiga vita wabeba ukweli. Nafsi zikiichukia nuru ya Allah, mara nyingi haziridhiki na kuiacha, bali huhuzunishwa na wale wanaozikumbusha. Kwa sababu kuwapo kwa mhubiri wa kweli huamsha dhamiri, huharibu haki, na kufichua kasoro. Ndio maana unaona watu wa uwongo katika kila zama hawatosheki na kukataa ushauri, bali wanataka kumnyamazisha mshauri, kumpotosha mrekebishaji, na kumwangusha mtu wa haki. Ikiwa hawawezi kuua mwili, wanajaribu kuua athari, kuua sifa, na kuharibu neno. Hii ni tabia mbaya sana, kwa sababu ni ushindi wa bahati mbaya kwa gharama ya ukweli, na haichukuliwi na mtu mcha Allah!

Mitume hawakuja kuchukua maisha yao ya kidunia kutoka kwa watu, bali walikuja kuwaokoa na ghadhabu ya Allah, na kuwatoa katika giza na kuwapeleka kwenye nuru.Hata hivyo, adhabu ya wengi katika Wana wa Israili ilikuwa ni kukanusha na kuua. Hii ni moja ya mabadiliko ya kushangaza zaidi ya mizani: kwamba mwokozi anageuka kuwa mshtaki, mshauri kuwa adui, na mrekebishaji kuwa hatari! Basi ukiona moyo una dhiki kwa wanao mkumbusha Allah, na wakachukia mawaidha, na wanawadhulumu watu wa kweli, basi na aogope nafsi yake.Hii sio ishara ya afya, lakini badala yake inaweza kuwa mbegu za ugonjwa wa zamani: ugonjwa wa mtu ambaye hataki kuambiwa: Acha, hii ni haramu, hii ni uongo, na hii haipendezi Allah.Kisha kiburi kinampeleka kwenye dhambi na anakuwa na kiburi na mchafu!Hii ni moja ya njia za ufisadi duniani.Ni ufisadi kiasi gani ambao watu wamesababisha duniani kwa sababu ya kiburi chao cha kushikamana na ukweli au kiburi chao juu ya ushauri na kupigana kwao na mshauri kwa kutumia njia mbaya kabisa!

Ingawa Aya hii iliteremka kuhusu Wana wa Israili, lakini maana yake inapita zaidi yao kwa kila aliyerithi kitu katika njia yao:

Ambaye anakubali kutoka katika dini yale yanayoafikiana na maumbile yake na anayakataa yaliyo kinyume na matamanio yake. Nani anaonyesha heshima kwa maandiko maadamu hayagusi matamanio yake. Wakizigusa, tafsiri, ukwepaji na pingamizi huanza. Ni nani anayeifurahia sheria inapompendeza, na kuudhika nayo inapompinga. Ambaye anawaomba wanachuoni fatwa yenye kumwondolea matamanio yake, sio hukumu inayomridhisha Mola wake Mlezi. Mstari huu unaweka kiwango kikali: Je, wewe ni mtumishi wa Allah au mtumishi wa kile unachotamani?

Moja ya mambo ya hatari ambayo Aya inayadhihirisha ni kwamba kizuizi cha uongofu kinaweza siwe ni ujinga au kuchanganyikiwa kiakili, bali ni matamanio ya nafsi.Mtu anaweza kufikiria kuwa shida yake ni ukosefu wa ushahidi, wakati shida yake halisi ni kwamba hataki kulipa bei ya ukweli. Hataki kuacha kile anachopenda. Hataki kupoteza uhusiano uliokatazwa. Hataki kuacha cheo, pesa, au sura ya kijamii, au kuharibiwa hali ya kuinuliwa karibu naye! Basi ikimjia Sharia na jambo linalomsumbua, husema: Mimi sijasadiki bado, au suala hilo linabishaniwa, au sioni hili kuwa linafaa kwa zama zetu…au akapata cha kutoroka na kuangukia nyuma, na pengine yote haya ni mapazia ambayo nyuma yake anayaficha. Dhana.Iwapo hili lingelinganishwa na mwitikio mzuri na upesi wa kufikia ukweli na kuuunga mkono, hata kwa gharama ya nafsi yake, angekuwa amefikia fadhila za unyenyekevu kwa Allah, ambazo humheshimu, humtia nguvu, na kuzikuza nguvu za ukweli katika moyo wake na athari zake. Lakini watu ni ubakhili na wanajinyima wema na neema.

Mitume ni rehema kwa Waumini, lakini kwa watu wa matamanio wanakuwa wapinzani.Kwa sababu wanadai watubu, wawazuie kutoroka, na kubomoa viti vya uwongo ambavyo wamejijengea ndani yao. Ndio maana watu wa upotovu waliwaona warekebishaji kuwa ni tishio kwa “maslahi” yao bila huruma yoyote kwao. Hapa, mtumishi anapaswa kutafakari: Je, anapokeaje amri za Allah? Je, anazipokea kama njia ya kuokoa maisha, au kama pingu? Je, anaona katika yale yanayoruhusiwa na haramu kuwa ni rehema itokayo kwa Allah, au kizuizi cha matamanio yake? Hii ndiyo tafauti baina ya moyo ulio hai unaomjua Mola wake Mlezi, na moyo uliotekwa.Mapenzi yake.

Wataalamu wa tafsiri wamebainisha kuwa usemi “unaua” una msukumo wa taswira ya uhalifu kana kwamba unatokea sasa;Ili tukio la kuuawa kwa manabii libaki hai katika nafsi, ili ubaya wake uzidi na ubaya wake uzidi. Ni kana kwamba Qur’an haitaki wewe upitie jinai hizi kama vile msikilizaji asiye na huruma anavyotaka, bali inataka uzione kwa macho yako mwenyewe: Nabii huleta uongofu, na watu humwitikia kwa kiburi, kisha kwa uwongo, kisha kwa kumwaga damu. Hili ni mojawapo ya mambo makuu zaidi ambayo yanatikisa moyo: kwamba ikiwa mtu anapotoka, anaweza kutoka kwa kutotii amri na kupigana na wale waliokuja kwa amri ya Allah.

Wana wa Israili walikuwa Watu wa Kitabu, na walikuwa na manabii na urithi wa wahyi. Hata hivyo, hii haikuwasaidia walipojitenga na ukweli wa utii. Suala si katika idadi ya mafungamano, wala katika kubeba majina makubwa, wala katika kuzungumzia dini. Badala yake, suala zima ni: Je, utanyenyekea hukumu ya Allah itakapokuja? Hatari haipo kwa wajinga tu, bali ni kwa yule anayejua kisha akakataa, na kwa mwenye kuongoza kisha akaasi kwa kiburi, na juu ya mwenye kuweka dini katika ulimi wake na si katika moyo wake na tabia yake.

Ikiwa mja anataka kutoroka kutoka kwenye njia hii, anapaswa kujifunza kupinga matamanio yake tangu mwanzo, sio baada ya kupata udhibiti;Kwa sababu ikiwa tamaa ikiachwa, inakua, na ikiwa inajadiliwa, inakaa kimya kwa muda kisha inarudi, na ikiwa inatiiwa mara moja, inakuwa rahisi mara ya pili mpaka inaweza kuwa na uwezo, mpaka mmiliki wake anakuwa hawezi kuuliza tena: Ni nini hukumu ya Allah?Badala yake, anauliza tu: Ni nini kinachokubaliana nami? Ndio maana moja ya milango mikubwa ya wokovu ni:

Kwamba mtu anajizoeza kuukubali ukweli hata kama unapingana na matamanio yake. Na kwamba anafurahi kwa yule anayemuongoza na makosa yake, sio yule anayempongeza. Na kwamba anachunguza vipingamizi vyake kwa hukumu: je, ni pingamizi za mtafuta ukweli, au maandamano ya nafsi isiyotaka kuongozwa? Na kwamba mara kwa mara anamwomba Allah amjaalie moyo wenye afya ambao hautakataa ukweli ikiwa unapingana na matamanio yake. Na katika mukhtasari wa maana za Aya hii, maafa hayako katika kukosa wahyi, bali ni katika moyo usiotaka wahyi isipokuwa mwenye kufuata matamanio yake.Aya inaashiria msiba wa Umma ulio pewa vitabu, Mitume na hoja, lakini wahyi unapogongana na matamanio, huyatanguliza matamanio badala ya uwongofu, na miongoni mwao kukanusha na kuua. Hili ndilo onyo lililobaki kwa kila muumini: Jihadhari na kufanya kukubali kwako ukweli kuwa na masharti juu yake kukubaliana na hisia zako. Jihadhari na kuchagua kutoka kwa dini kile kinachokufariji na kuacha kile kinachokuelimisha. Jihadharini na kupokea maandiko kwa macho ya mchaguaji na si kwa macho ya mtumishi mtiifu. Kwani njia ya kwanza ya uharibifu ni kusema Kwa sheria katika siri yako: Ninakukubali maadamu unakubaliana nami, na ikiwa haukubaliani nami, nitakukataa au nitaifasiri dhidi yako. Na ikiwa ina maana iliyobakia ambayo ni adhimu sana katika zama zetu hizi, basi watetezi wa mageuzi na ukweli, watetezi wa sheria na ukuu wa imani, wale wanaolingania unyoofu katika njia ya Mtume, rehema na amani zimshukie, wapiganaji katika njia ya Allah Mtukufu, walinganiaji kwa utukufu wa Uislamu, wanapigana leo na wanapigana kwa ajili ya neno moja na wanateswa kwa ajili ya neno moja, na wanateswa kwa ajili ya neno moja. na katika hilo kuna namna nyingine ya anayoyafanya. Yeyote anayefuata njia ya Wana wa Israili katika kuipinga haki na kuipiga vita, kama walivyouawa Mitume hao na kuepushwa na mawaidha yao, basi watu hawa wanapigana na watu wa jihadi na wito na kujitenga na mawaidha yao.Hiki ni kipindi kimojawapo cha mgongano kati ya ukweli na uwongo ambao utaendelea hadi Saa ya Hukumu.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Na wanasema: ‘Nyoyo zetu hazijatahiriwa.’ Lakini Allah amewalaani kwa ukafiri wao, basi wameamini kidogo. [Al-Baqarah: 88]

Mioyo yetu imefunikwa, yaani, ina vifuniko juu yake.Ni kama kauli yake: (Nyoyo zetu zimefungwa ndani ya hayo unayotuitia), maana yake ni katika vyombo.Ibn Abbas amesema: Yaani nyoyo zetu zimejaa elimu na hazihitaji elimu ya Muhammad (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) wala mtu mwingine yeyote.Ikasemwa: Ni wingi wa kifuniko.Kama pazia na divai, yaani, mioyo yetu ni vyombo vya maarifa, kwa nini hawakuelewi wakati tumepata ujuzi mwingi!Ikasemwa: Maana yake ni kwamba, vipi elimu ya Muhammad, Allah amfikishie rehema na amani, itatengwa naye?Allah Mtukufu akawajibu kwa kusema: (Bali Allah amewalaani kwa ukafiri wao).

Aya hii inafichua hila hatari ya kisaikolojia ya wale wanaokengeuka: badala ya kukiri kwamba waliukataa ukweli kwa ukaidi, wanaliweka tatizo katika mioyo yao wenyewe, kana kwamba hawawezi kuelewa kabisa.Huu ni upotoshaji wa ukweli na kukataa uwajibikaji, ambayo inastahili pause ya muda mrefu.

Moja ya mambo mabaya sana ambayo mtu anaweza kufanya ikiwa hawezi kuukubali ukweli ni kutoa kisingizio moyoni mwake.

Hawakusema: Hatutaki kukufuata, au sisi ni wenye kiburi cha kutii, bali walitengeneza kukataa kwao kwa namna ya udhuru: “Nyoyo zetu hazijatahiriwa” maana yake: Nyoyo zetu zimefunikwa, wala haziwafikii unayoyasema, wala hawatekelezwi wito wako, au wametosheka na yale waliyo nayo na hawana haja yako. Usitangaze ukaidi, bali uvae kama kutokuwa na uwezo.Msiseme: Tumekataa, bali semeni: Hatukuwa na uwezo wa kuelewa, hatukuweza kuathirika, na nyoyo zetu hazikuwa tayari.Au tumeridhika na tunachokijua?

Hii ni mada ya hatari ambayo inarudiwa kati ya watu: Ni watu wangapi hawataki kutii, lakini hawapendi kuitwa wakaidi au wenye kiburi, kwa hivyo wanatafuta fomula nzuri zaidi ya kuficha uasi wao:

Hotuba hii haiingii moyoni mwangu, sijasadiki, sijisikii kuwa hii inanifaa, moyo wangu bado haujafunguka, na labda sio shida ya moyo katika hali halisi, lakini sio shida ya moyo. uamuzi, tamaa, na dhambi.

Kwa neno hili, Mayahudi walitaka kufunga mlango wa mwito kutoka asili yake.

Kama tafsiri zinavyoeleza, makusudio yao ya kusema: “Nyoyo zetu hazijatahiriwa” ni kumfanya Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akiwa amekatishwa tamaa na imani yao, kana kwamba wanamwambia: Usijisumbue na sisi, hakuna faida katika mazungumzo yetu, nyoyo zetu zimezuiliwa na ulichokuja nacho hakitawafikia.Hiki si tu kifungu cha maneno kinachopita, bali ni namna ya kukengeuka kutoka kwa njia ya Allah; Kwa sababu mmiliki wake hakatai tu ukweli, bali anataka kuzuia kila jaribio la kumleta kwake.

Na hivi ndivyo wafanyavyo baadhi ya watu kwa khutba, Aya, na nasaha: hawatosheki na kutonufaika nazo, bali wanajijengea ukuta wa maneno yanayozuia ukweli kuwakaribia, kana kwamba wanamwambia kila mwenye kutoa nasaha: Nenda zako, usijaribu, hakuna faida. Na hapa inaanza hatari ya kweli: wakati mja anapogeuka kutoka kwa mtu mzembe anayehitaji matibabu, na kuwa mtu anayelinda ugonjwa wake, akilinda upofu wake, na anajifungia milango ya mwanga.

Qur’an inabomoa msamaha huu kutoka katika misingi yake: Tatizo si asili ya moyo, bali ni hali ya moyo!

Kwa hiyo, jawabu la Allah lilikuwa la kuamua: “Bali Allah amewalaani kwa ukafiri wao”

Yaani, jambo si kama walivyodai, kwamba nyoyo zimeumbwa kwa namna ya kuzizuia zisifahamu, au kwamba ndani yake kuna pazia la nguvu ambalo hakuna njia ya kunyanyua;Bali ukweli ni kwamba Allah amewalaani kwa sababu ya ukafiri wao.Sababu sio kutokuwa na uwezo wa asili, lakini uhalifu uliopatikana. Sio mioyo iliyosamehewa, bali ni mioyo iliyoadhibiwa. Sio nyoyo zilizonyimwa ufahamu kwa kuanzia, bali ni nyoyo zilizonyimwa baraka ya ufahamu kama malipo ya ukafiri wao na kukengeuka kwao.

Hili ni somo la kupasua ardhi: Baadhi ya watu wanadhani kuwa ugumu wa mioyo yao ni hali ya kutofungamana na upande wowote, au hali ya mtu binafsi, au hali ya kisaikolojia, na Qur’an inatufundisha kwamba moyo unaweza kunyimwa nuru kuwa ni adhabu, na kunyimwa raha ya imani kama malipo, na huenda ukapatwa na kukengeuka madhambi makubwa ambayo yanakuwa baina ya Allah na kuyaacha haki. Mwenyezi.

Baina ya kusema kwao: Nyoyo zetu hazijatahiriwa, na majibu ya Allah: Bali Allah amewalaani, kutoka katika kudai kutokuwa na hatia hadi kufichua upotovu.

Allah amefichua mzizi wa ugonjwa: tatizo ni kutoamini, si ukosefu wa uwazi. Tatizo ni kukataa, si utata wa ukweli. Tatizo ni uasi, sio kushindwa kwa hoja.

Hili ni miongoni mwa mambo makubwa sana ambayo Muumini anapaswa kuyaogopa katika kuwajibishwa: anapoona nafsini mwake ni chuki dhidi ya haki, au uzito wa utiifu, au kutokuwa na ufahamu wa Qur’an, huwa hana haraka ya kuhalalisha hali yake kwa maneno yasiyoeleweka, bali anajiuliza kwa uaminifu: Je, kuna dhambi kati yangu na Allah ambayo imeninyima jambo hili? Je, kuna kosa la zamani ambalo sijatubia? Je, kuna kiburi moyoni, au husuda, au kufuata matamanio, au kusisitiza juu ya uwongo? Kwa nini ufunuo haupati mahali safi moyoni mwangu pa kutulia?

Dhambi haipiti juu ya moyo bila athari;Inaweza kugeuka kuwa kizuizi halisi kinachozuia kuelewa.

Ukafiri na dhambi kwa kweli vinaweza kutokeza utando kwenye moyo, si kutoka kwa asili ya uumbaji, bali kutokana na athari za uhalifu. Moyo umezaliwa kupokea haki, iliyotayarishwa kwa ajili yake, lakini ikiwa mwenye nayo atasisitiza juu ya uasi, akageuka na kuacha wahyi, akakataa uongofu, akapendelea upofu kuliko nuru, na ana kiburi, moyo wake utaadhibiwa mpaka uwe mwembamba katika kutafuta kheri, Qur’an inakuwa nzito kwa ajili yake, hujihisi upweke, na kupata makumbusho ya uwongo.

Tatizo, basi, si kwamba moyo hauwezi kuelewa, bali ni kwamba moyo umeadhibiwa mpaka hautaki tena kuelewa.Hii ni tofauti kubwa sana baina ya moyo wenye dhiki unaohitaji rehema, na moyo ulioharibika na mwenye kuumiliki kisha ukaanza kuomba ufisadi wake dhidi ya Mola wake Mlezi.

Mojawapo ya milango hatari sana ya kukatisha tamaa ni pale dhambi inapogeuka kutoka kwenye uasi na kuwa pazia. Mtu anaweza kuanguka katika dhambi, kisha akaijutia, na dhambi yake ikawa mlango wa kuvunjika na toba. Lakini maafa makubwa zaidi ni pale dhambi inapogeuka kuwa pazia baina yake na uongofu.Hajioni tena kuwa mwenye hatia hata kidogo, bali anaanza kuhalalisha umbali wake kutoka kwa Allah na kutafuta visingizio vya ugumu wa moyo wake, mpaka kunyimwa inakuwa jambo la kawaida kwake ambalo halimtishi.

Hii ni maana ya kutisha katika Aya: kwamba mtu anaweza kuendelea na ukafiri na kukengeuka mpaka akafikia hatua ya ukatili hadi aseme kivitendo: Mimi siko tayari kwa njia hii, moyo wangu hauitikii kwa hili, maana hizi haziniingii mimi… pamoja na kwamba ukweli sio kwamba mlango umefungwa kwa upande wa Allah, bali ni yule aliyejifungia yeye mwenyewe na kisha mja amejifungia.

Kisha kusema kwao: Nyoyo zetu hazijatahiriwa si unyenyekevu kwa kutokuwa na uwezo, bali ni kiburi na kutosheka.

Tulikuwa tumerejea walivyo sema baadhi ya watu wa tafsiri kwa maana nyengine ya karibu, nayo ni kusema: Nyoyo zetu ni vyombo vya ilimu, vinavyotoa mliyo yaleta;Yaani: Tuna elimu ya kutosha kwa ajili yetu, kwa hivyo hatuhitaji mwongozo wako. Hili hufungua mlango mwingine wa kutafakari: ili moyo unyimwe ukweli si kwa sababu hauutafuti, bali kwa sababu umejaa nafsi yake, unastaajabia ulichonacho, umeridhika na urithi wake, na uko tayari kujifunza, kuhakiki, au kunyenyekea.

Huu ni ugonjwa mbaya katika kutafuta uongofu: kwa mtu kuiendea Qur’an hali ya kuwa ameridhika na nafsi yake, au kwa nasaha huku akiona kuwa ni kubwa mno kuelekezewa, au kwa haki huku akiwa amebeba ndani yake jawabu lililo tayari: Najua, hamna jipya kwenu.Kauli kama hiyo haifingwi na ukosefu wa maelezo, bali kwa ukamilifu wake yenyewe.

Aya inatufundisha kwamba moyo unaweza kutolewa na rehema kabla ya kunyimwa akili.

Kauli ya Allah: “Lakini Allah amewalaani kwa ukafiri wao” inaonyesha kwamba suala hilo si la kisayansi tu, bali ni imani ya kielimu. Laana ni kufukuzwa kutoka kwa rehema ya Allah, na ikiwa moyo umetolewa kutoka kwa rehema, mwanga hutoka wapi? Allah akiiweka mbali na sehemu za mafanikio, inapata wapi upole wa ukumbusho, uwazi wa kifua, raha ya kusujudu, na utamu wa Qur’an?

Suala si kwamba moyo ni chombo cha kuelewa tu, bali ni mada ya macho ya Bwana. Ikiharibika na mwenye nayo akaendelea kufuru ataadhibiwa kwa kunyimwa rehema, na akinyimwa rehema anadhulumiwa, na akidhulumiwa anashiba uongofu, na akishiba uongofu anakuwa mbali zaidi… na hivyo nafsi inaingia kwenye mzunguko wa kutisha wa adhabu iliyorundikwa.

Kisha si kila asiyeathiriwa na Qur’an anasamehewa.

Aya inakanusha hoja ya hatari ambayo baadhi ya watu wanaweza kuitegemea: Mimi sijaathirika, kwa hiyo sihusiki na yale ambayo hayaingii moyoni mwangu. Hapana, sio kila mtu ambaye hajaathiriwa amesamehewa, kwani ukosefu wa ushawishi yenyewe unaweza kuwa matokeo ya kusita huko nyuma. Kukosa ufahamu kunaweza kuwa matokeo ya dhambi nzito. Macho ya kudumu yanaweza kuwa matokeo ya kutojali kwa muda mrefu. Kufadhaika katika kweli kunaweza kuwa tokeo la kutotii, si uthibitisho wa kupoteza wajibu.

Kwa hiyo Muumini akiupata moyo wake kuwa mgumu, hasemi: Hii ndiyo asili yangu, bali husema: Ee Mola, nimenyimwa dhambi gani? Ni nini kilizima nuru ya moyo wangu? Ni nini kilinifanya nisikie aya hata nafsi yangu isiitikie? Ni nini kilinifanya niujue ukweli na nisikimbilie kuufikia? Haya ni maswali yanayofungua mlango wa wokovu, sio maswali ya kuhesabiwa haki.

“Basi ni mara chache sana wanaamini”: Imani isiyokamilika haimnufaishi mwenye nayo ikiwa imeegemezwa kwenye uteuzi na matakwa.

Sentensi hii ina maana mbili zilizotajwa na wanavyuoni wa tafsiri:

Ama waumini miongoni mwao ni wachache, au imani yao ni chache;Wanawaamini baadhi na kuwakufuru wengine, au wanaonyesha kiasi kidogo ambacho hakiwanufaishi.

Katika hali zote mbili, mstari unatoa picha ya imani iliyopunguzwa, imani potofu, imani isiyo na mamlaka juu ya moyo au athari juu ya tabia. Na hapa ndipo mahali pa khofu: si kila mshikamano na imani ni wokovu, wala kila imani nusu haitoshi, wala kila elimu yenye akili haina manufaa;Badala yake, lazima kuwe na imani inayonyenyekea, kusalimu amri, na kukubali ukweli wote, sio tu yale ambayo yanaendana na maslahi na matakwa.

Ni watu wangapi wana imani fulani ndani ya mioyo yao, lakini jambo hili ni dhaifu na limeshindwa, limezingirwa na matamanio, limezikwa chini ya lundo la madhambi, na halimhimiza mwenziwe kwenye utiifu, wala kumkemea kutokana na uasi, wala kumshurutisha kwenye toba ya kweli.Hili ni mojawapo ya hali za kutisha sana za moyo: kwamba yabaki ndani yake mabaki ya imani ambayo hayaupeleki kwa Allah.

Aya hii inafichua mkabala wa kisaikolojia unaorudiwa kila wakati: badala ya kutibu moyo, ugonjwa wake ni sahihi.

Badala ya kutafuta sababu ya kufungwa kwa mioyo, walitangaza kufungwa kana kwamba ni hatima ya mwisho ambayo haiwezi kubadilishwa. Hii ni sehemu ya udanganyifu wa nafsi: kubadilisha tatizo kutoka kwa ugonjwa unaohitaji matibabu katika utambulisho wa kudumu ambao lazima uishi nao. Yule aliye nayo hataki tena toba, hajisumbui nafsi yake, au anabisha hodi kwenye milango ya uongofu, bali inatosha kueleza hali yake na kuiimarisha.

Hii ni sawa na mtu anayeonja uchungu wa dhambi, kisha badala ya kuikimbia, anasema: Mimi ni kama hivi. Ni sawa na mtu anayepata ugumu moyoni mwake, kisha badala ya kulia na kuomba msamaha, anasema: Asili yangu imekauka. Na anafanana na mtu anayeikimbia Qur’an, kisha badala ya kujishutumu, anasema: Aina hii ya usemi haunifai.

Aya inatufundisha kwamba kuelezea maradhi sio kisingizio cha kubaki humo, bali iwe ni njia ya kwanza ya wokovu kutoka kwayo.

Pengine jambo la kuogofya zaidi katika aya hiyo ni kwamba inafanya ukatili kuwa matokeo ya ukafiri na sio hali ya kihisia tu.

Mtu anaweza kusoma aya na akafikiri kwamba mazungumzo ya watu makafiri yamekwisha, lakini hoja ya somo ni kubwa zaidi kuliko hiyo: kwamba kila kukengeuka kutoka kwa haki, kila kiburi kuelekea wahyi, kila kitendo cha makusudi cha uasi, kila kiburi kwa ushauri, ni hatua kwenye njia ambayo inaweza kuishia kwa yule anayeifanya katika kitu cha kufungwa, laana hii. Ndio, sio kila mtenda dhambi ni kafiri, lakini ikiwa madhambi yanajikusanya bila ya kutubia, na kutamani ikiwa watapata udhibiti bila mapambano, na ukweli ukikataliwa mara kwa mara bila khofu, basi Moyo huingia kwenye eneo la hatari.

Ndio maana waliotangulia walikuwa wakiogopa dhambi, sio tu kwa sababu ni dhambi, bali kwa sababu inaweza kuacha alama kwenye moyo baada yake: upweke kutoka kwa Allah, uzito kutokana na utiifu, dhiki kutokana na ushauri, kuchukia Qur’ani, na kuendelea kwa batili.

Aya ina mwito wa wazi kwa mja kutafuta milango ya rehema ya Allah kabla ya kuzuiwa nayo.

Ikiwa Allah amesema kwamba kulaani na kufukuzwa kutoka kwa rehema yake ni sababu ya ukosefu wa imani, basi moja ya mambo makubwa ambayo muumini anapaswa kuzingatia ni kubaki katika mzunguko wa rehema. Je, anawezaje kubaki humo? Kupitia toba ya kweli, kutafuta msamaha mara kwa mara, kuheshimu ufunuo, kujisalimisha mbele za Allah, kuacha ubora juu ya maandiko, kujitahidi dhidi ya tamaa, na kumwomba Allah kwa bidii kufungua kifua chake kwa ukweli.Na uweke moyo wake kukumbuka na uchangamfu kwa tauhidi.

Moyo hauthibitishwi peke yake, wala hauokolewi kwa akili zake, wala hausafishwi kwa nguvu zake, bali kwa rehema za Allah. Na mja akiachiwa nafsi yake ataangamia, na Allah akimkabidhi moyoni mwake, atapotea, na akiizuilia rehema yake, inakuwa ngumu na kuzimika. Hii ndiyo sababu moja ya dua zenye maana zaidi ni: Ee Allah, usiniache peke yangu kwa kupepesa jicho.

Aya hii inaponda udhuru wa wale wanaoikanusha, na inadhihirisha kwamba milango mingi ya kukengeuka kutoka kwenye haki si milango ya ujinga, bali ni milango ya ukaidi, ukafiri, na kufuata matamanio ya mtu.Ikiwa unaona ndani yako uzito wa Qur’ani, au dhiki kutokana na mawaidha, au kukimbia amri za Allah, usiseme haraka: Moyo wangu haukubali. Bali sema: Ee Bwana, nilifanya nini hata kuuchosha moyo wangu kwa maneno yako? Ni dhambi gani iliyofanya nuru isitulie kifuani mwangu? Ni dhambi gani iliyo weka pazia baina yangu na uongofu?

Tafuta mahali penye dosari, tafuta sababu ya kujikwaa kwako, na usipoteze muda wako kutoa visingizio vinavyokukatisha tamaa.

Hii ndiyo njia sahihi: kujishtaki nafsi yako na sio wahyi, kutafuta tiba kwa ajili ya moyo na kutohalalisha maradhi yake, na kuogopa dhambi kwa sababu inaweza isiishie katika kiwango cha uasi, bali irefuke mpaka ikakunyima raha ya imani yenyewe.

Kisha Allah Mtukufu anasema: Na kilipo wajia Kitabu kutoka kwa Allah, kinachosadikisha waliyo nayo. Na hapo awali walikuwa wakitafuta ushindi dhidi ya walio kufuru, lakini yalipo wajia waliyo yatambua. Wakamkufuru, basi laana ya Allah iko juu ya makafiri. (Al-Baqarah: 89)

Al-Baghawi amesema katika tafsiri ya Aya hii: “Na kilipowajia kitabu kutoka kwa Allah” maana yake Qur’an (kinachothibitisha) kuafikiana (walichonacho) maana yake Tawrat (na wao) maana yake ni Mayahudi kabla ya kutumwa kwa Muhammad (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) walikuwa wakitafuta ushindi (dhidi ya wale waliokufuru na kusema kuwa ni kundi la washirikina, na walisema kuwa ni washirikina). Akawajia adui akawashambulia: Ewe Mola tupe ushindi juu yao kwa Mtume aliyetumwa mwisho wa zama, ambaye maelezo yake tunayapata katika Taurati, wakasaidiwa, na wakawa wakiwaambia maadui zao washirikina: “Umefika wakati atatokea Nabii kwa kuamini tuliyoyasema, basi tutakuuwa pamoja naye kama vile kuuawa kwa kina Adi, Thamud na Iram, walipomjia yeye na Iram. Amani iwe juu yake wasiokuwa Wana wa Israili, na wakayatambua maelezo yake na maelezo yake (wakamkufuru) kwa ajili ya husuda na husuda.

Aya haizungumzii watu waliochanganyikiwa juu ya haki, bali inawazungumzia watu walioijua kisha wakaikadhibisha.Hii ni mojawapo ya aina hatari zaidi za kupotoka.Kwamba ushahidi upo, ujuzi upo, na habari njema iliyotangulia inajulikana, basi tamaa inazuia mmiliki wake kuwasilisha.Jambo sio jinsi tunavyojua ukweli wa imani, lakini jambo kuu ni: Je, tunajisalimisha kwa kile tunachojua kuhusu ukweli huu?Je, elimu inatupeleka kwenye kusujudu na utiifu, au kwenye mabishano na kiburi zaidi?

Walizijua sifa za Mtume Rehema na Amani zimshukie, na wakamtaka uongofu kabla ya utume wake, na wakawatishia watu kwa sura yake, lakini yalipowajia yale waliyoyajua, wakamkanusha.Hili linatia hofu moyo wa muumini: kwamba elimu yenyewe inaweza kuwa sababu ya kuongeza mzigo ikiwa haiambatani na uaminifu na unyenyekevu.Si kila mtu ambaye alikariri maandiko aliokolewa, wala kila mtu ambaye alikuwa anajua ushahidi huo alifaidika.Ni wale tu wanaotakasa mioyo yao ya kiburi, wivu, na kupenda kutawala ndio watakaofaidika.

Walikuwa wakimngojea Mtume, rehema na amani ziwe juu yake, na walikuwa wakifurahia kukaribia kwake, lakini walimtaka katika hali inayokubaliana na nafsi zao: kwa upande wao, kwa mujibu wa maslahi yao, na chini ya mamlaka yao.Ilipo wajia kwa uso usiokuwa wa ule wautamanio, bishara njema ikageuka kuwa ni kukanusha.Hili ni somo gumu kwa nafsi: Uaminifu si kudai ukweli hata kidogo, lakini badala yake, uaminifu ni kuukubali ukweli hata kama unakuja kinyume na kile unachotaka, unabomoa hadhi yako, au unaondoa mapendeleo unayoifahamu.

Wanapoifasiri Aya hii, wanavyuoni wa tafsiri wanaeleza kwamba kilichowazuia si udhaifu wa dalili, bali ni uadui, husuda na khofu ya kupoteza uongozi.Hapa inakuwa wazi kwamba vita vya imani sio tu vita vya akili, bali pia vita vya moyo.Ni watu wangapi ambao hawazuiliwi kutubu kwa ushahidi dhaifu, lakini badala yake wanazuiwa na kiburi, kupenda kuonekana, na chuki kukiri kwamba walikosea.Kwa hiyo, mojawapo ya dua muhimu zaidi za mtumishi huyo ni kwamba Allah ampe moyo mwema ambao ungekubali kweli ikiwa inaonekana.

Waliona kijicho kwamba Allah angempa fadhila Yake yeyote Amtakaye miongoni mwa waja Wake, kwa hiyo hawakupinga tu mtu, bali kwa kweli walipinga mgawanyiko na chaguo la Allah.Hii ni hali ya hatari;Kwa sababu mtu mwenye husuda sio tu kwamba anateseka na baraka za wengine, bali anaweza hata kufikia hatua ya kuikataa haki yenyewe ikiwa inakuja kwa mtu anayemhusudu.Kwa hivyo, husuda sio tu tabia ya kulaumiwa, bali ni lango la kutoamini na kukatisha tamaa ikiwa itashika moyo.

Kabla ya utume walikuwa wakipandisha kauli mbiu ya kusubiri na kuomba msaada kwa Mtume huyu, na walizungumza kuhusu kumuunga mkono na kupigana naye, lakini saa ya mtihani ilidhihirisha ukweli.Hili humwamsha muumini kutokana na kudanganywa na madai.Sio kusema: Lau ningelijua zama za Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam), ningelimuunga mkono, au lau ningehudhuria uwanja wa haki ningefanya hivyo.Suala ni hili: Unafanya nini leo ukweli unapokujia kuhusu jambo linalopingana na matamanio yako?Ungekuwa na maoni gani kuhusu amri za Allah ikiwa zingeathiri pesa zako, ufahari wako, starehe yako, au sura yako mbele ya watu?

Walitoa madai mengi kabla ya utume: kufungua, kusubiri, na kutishia kudhihiri kwa Mtume, rehema na amani ziwe juu yake.Mtihani ulipotokea juu ya kile walichokuwa wakizungumza, walishindwa.Ni kana kwamba aya inatufundisha kwamba mja anapaswa kuogopa hali ambayo kuna mazungumzo mengi juu ya uthabiti, ushindi, na uaminifu.Kwa sababu Allah anaweza kumjaribu ndani yake ili kutofautisha ukweli wa makala na ukweli wa hali hiyo.

Wakati Mtume aliyekuwa akingojewa, rehema na amani ziwe juu yake, alipokosekana katika siku zijazo, kuzungumza juu yake ilikuwa rahisi, kutafuta msaada kutoka kwake ilikuwa rahisi, na kushikamana naye hakugharimu chochote.Lakini ukweli ulipotokea, na kuanza kuamuru, kufuata, na kuacha faida, roho zilifichuliwa.Hii ndiyo maana sahihi ya kutembea kwa Allah: wengi hupenda ukweli kama wazo, lakini ni wachache wanaoupenda unapojitolea, kujitolea, na kujitiisha.

Kuja kwa Kitabu kutoka kwa Allah, na kuja kwa Mtume, ambaye maelezo yake walikuwa wakiyajua, ilikuwa ni miongoni mwa neema kubwa ambazo Allah aliwapa;Lakini hawakukatazwa kwa sababu ya siri ya njia, bali walikatazwa kwa sababu ya upotovu wao wa ndani.Ni milango mingapi ya kheri iliyofunguliwa kwa mja, halafu hafaidiki nayo kwa sababu moyo wake haukuwa tayari kwa ajili hiyo.Anaweza kusikia mahubiri, kuona ushahidi, na kuitwa kutii, lakini kizuizi kiko ndani yake, si nje yake.

Hakusema: Yalipowafikia yale ambayo hayakuwabainikia, au waliyo kuwa wakiyatilia shaka, bali alisema: “Hawakuwa wanajua. Hii ni karipio kali; Kwa sababu uhalifu hapa si ukafiri tu, bali ukafiri kwa elimu. Hii ni aina mojawapo kubwa ya khiyana: kwa mtu kusaliti kile ambacho moyo wake una uhakika nacho, na kusimama upande wa uwongo ingawa anaujua. Ndio maana watangulizi waliogopa elimu ambayo hawakuifanya, kwa sababu inaweza kugeuka kutoka kwa nuru inayoongoza hadi kwenye hoja inayolaani.

Aya ilimalizia kwa kusema: “Basi laana ya Allah iko juu ya makafiri. Hii haikutokana na kutojua tu au kutokuwa na uwezo, bali ni kutokana na ukafiri wa makusudi baada ya elimu. Ni ukatili ulioje kwa mja kufukuzwa katika rehema kwa sababu ya kiburi moyoni mwake au husuda inayokula imani yake. Hii inamwita Muumini kuwa na khofu kupita kiasi kwa kila kiumbe ambacho kingeweza kumzuia kuukubali wahyi.

Makusudio ya Aya sio tu kuwahukumu watu waliokwisha pita, bali ni kutafuta mabaki ya ugonjwa huu ndani yetu wenyewe.

  • Je, tunaifurahia haki maadamu iko kwenye ndimi zetu, na ikiwa inatoka kwa mtu mwingine inakuwa ni mzigo kwetu?
  • Je, tunapenda ukweli uonekane, au tunapenda kuwa wale ambao kweli huonekana kupitia kwao?
  • Je, tunakataa ushauri, ujuzi, au mwongozo kwa sababu mtu aliyesema hakubaliani na tamaa zetu?
  • Je, tunajua sehemu za mapungufu ndani yetu na kisha tunaahirisha toba na kuficha mioyo yetu?

Aya ni kioo sahihi kinachodhihirisha kwamba mja anaweza kuangamia si kwa sababu hakuijua njia, bali kwa sababu anaijua na hakutaka kuifuata.

Ikiwa Aya hii inaashiria ukatili wa wale waliojua kisha wakakufuru, basi moja ya neema kubwa zaidi za Allah juu ya mja wake ni kwamba humpa moyo ikiwa ukweli utadhihirika kwake kwa sababu ni wake, na ananyenyekea, akajibu, na hana kiburi.Kwa hiyo, kwa ajili ya dua: Ewe Mola tuonyeshe ukweli kuwa ni ukweli na utujaalie uwezo wa kuufuata, na utuonyeshe batili kuwa ni batili na utujaalie uwezo wa kuuepuka, na wala usiweke ndani ya nyoyo zetu husuda, kiburi, au uadui ambao utatuzuia kukuongoza.

Walikuwa na kitabu, walikuwa na elimu, walikuwa na bishara njema, na walikuwa na maelezo ya Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam), na bado hayo hayakuwafaa kitu walipopoteza utii.Ukaribu wa maandiko, au mazungumzo mengi kuhusu dini, au kujishughulisha na ujuzi, au ushirikiano na watu wa ukweli;Yote haya hayafai kitu peke yake isipokuwa awe na imani ya kweli, moyo wa toba, na utii kamili kwa Allah.

Ukweli hauwezi kukataliwa kwa sababu mtu aliyesema ni mdogo kuliko wewe, au wa hali ya chini kuliko wewe, au si wa kundi lako, au hakubaliani na picha yako ya akili.Wayahudi walikataa haki kubwa zaidi kwa sababu hawakuweza kubeba sifa ya kwenda kwa wengine.Muumini wa kweli anajifunza kutokana na aya hii kusema: Muhimu ni yale aliyoyasema Allah na Mtume wake, rehema na amani ziwe juu yake, si yale ambayo nafsi yangu inapenda, wala si kile kinachohifadhi nafasi yangu miongoni mwa watu.

Aya hii sio tu hukumu ya ukafiri wa kihistoria, bali ni onyo la mara kwa mara kwa kila mtu anayejua ukweli na kisha akazuiwa kuukubali.Inatahadharisha juu ya elimu bila ya khofu, dhidi ya madai bila ya ikhlasi, dhidi ya kushikamana na dini kwa moyo uliopotoka, na dhidi ya husuda ikiwa mwenye nayo atagombana kuhusu kukubali wahyi.Tulijifunza kwamba wokovu hautegemei tu kujua mwongozo, bali katika mwongozo wa upendo, kuunyenyekea, na kunyenyekea kwa Allah unapoonekana.

Kisha Allah Mtukufu anasema: “Ni kiovu kabisa walichouzia nafsi zao kukufuru aliyoyateremsha Allah, kwa ajili ya husuda ya kwamba Allah atamteremshia fadhila yake amtakaye katika waja wake.” Basi wakaweka hasira juu ya ghadhabu, na makafiri watapata adhabu ya kufedhehesha.” (Al-Baqarah: 90).

Ni ukatili kama nini kwa Allah Mweza-Yote kufafanua shughuli ya kibinadamu kuwa shughuli iliyopotea kwa kadiri hii: “Walijiuza kwa ajili yao ni uovu.” Nafsi ndiyo miliki kubwa zaidi aliyo nayo mtu, ni kitu cha thamani zaidi katika kuwepo kwake, na jambo la hatari zaidi atakalokuwa nalo mbele za Allah Mwenyezi.Walijiuza, wala hawakuuza kitu nje;Walipuuza kumwokoa, wakamleta kwenye chanzo cha uharibifu, wakabadilisha kilicho duni na kilicho bora, na wakajichukulia bei ambayo haikuwa na thamani yoyote isipokuwa mateso, fedheha, na kufukuzwa kutoka kwa rehema ya Allah.

Hii ni mpango gani?

Ni mpango anaoingia mtu anapouona uwongofu, kisha anauacha kwa matamanio ya moyo wake. Anapojua ukweli, basi hazuiliwi na shaka yoyote katika ushahidi, wala kujificha katika uthibitisho, bali na ugonjwa katika nafsi: kiburi, au husuda, au kupenda ukuu, au dhiki kwamba sifa inapaswa kwenda kwa wengine.Hapa sio tena kutokuelewana, lakini badala yake inageuka kuwa uuzaji wa kibinafsi.Ni kana kwamba Allah anasema: Watu hawa hawakushindwa katika mambo yao, wala hawakupotea katika mazingira magumu ambayo hawakujua njia ya kutokea. Bali, walihitimisha mapatano hayo kwa mikono yao wenyewe, wakajiuza kwa ajili yao wenyewe, na wakapata hasara, wakaridhika nayo: “Wasije wakakufuru aliyoyateremsha Allah.”

Na tafakari: Ni nini kiliwafanya wafanye mpango huu?

Aya haikusema: ujinga, kuchanganyikiwa, au kutoweza kutofautisha. Badala yake, ilifunua nia nzito iliyofichwa moyoni: “uasi.” Uhalifu hapa sio tu uasi wa kitambo, bali ni udhalimu wa ndani, wivu uliokita mizizi, uasi dhidi ya sehemu ya Allah, na chuki kwa neema Yake kutolewa kwa wengine.Kana kwamba tatizo lao halikuwa na ushahidi, bali kwa chaguo la Allah.Hawakuweza kustahimili kuwa Mtume anatokana na asiyekuwa wao, na hawakuweza kustahimili kwa Allah kumpa fadhila zake amtakaye miongoni mwa waja wake, hivyo wakawa na msimamo wa uadui kwa wahyi, si kwa sababu hawakuijua, bali kwa sababu hawakuridhika nayo.

Na hapa moyo unatetemeka;Kwa sababu Aya haizungumzii watu waliokwisha pita, bali inafichua ugonjwa unaoweza kupenya kila nafsi: kutokerwa na uwongo kwa sababu ni uwongo, bali kuudhiwa na haki kwa sababu imekuja mikononi mwa mtu mwingine. Usikatae kauli kwa sababu ni mbaya, lakini kwa sababu aliyesema hakupendi. Kutoweza kufuata mwongozo si kwa sababu hauko wazi, bali kwa sababu kuufuata kunakuondolea dhana ya ubora, au kukuvunja moyo mbele ya mtu uliyemwona kuwa bora kwake.

Wivu ni mbaya sana inapogeuka kutoka kwa ugonjwa wa maadili na kuwa hali ya ufunuo!

Wivu katika sura yake ya kijuujuu ni uumbaji wa kulaumiwa, lakini wivu ukishika moyoni, huwa mlango wa uharibifu.Kwa sababu haichomi tu mmiliki wake kutoka ndani, lakini badala yake inamsukuma kuukataa ukweli wenyewe ikiwa unakuja mikononi mwa mtu anayemwonea wivu. Na hapa kuna msiba: ugonjwa huo wa moyo hugeuka kuwa pazia kutoka kwa Allah. Kwamba mja afikie nafasi ambayo anaona muongozo, kisha kitu kinamzuia nacho ambacho hakina uhusiano wowote na ukweli wenyewe, bali uhusiano wake na kiburi cha nafsi, uchungu wa kulinganisha, kuchemsha kwa ubinafsi, na tamaa ya kuchaguliwa kwa ajili yake mwenyewe na sio kwa mtu mwingine yeyote.Upendo wa kuwa peke yako katika umaarufu ni mbaya sana!

Kwa hiyo, Aya ni moja ya mambo ambayo yanaamsha zaidi moyo kwa ukweli kwamba vita vya kupata mwongozo sio tu vita vya akili, bali ni vita vya utakaso. Ni watu wangapi wanajua hukumu ya kisheria, wanajua mahali pa ukweli, na wanajua mwongozo ulipo, lakini wanacheleweshwa kutoka kwake kwa sababu kitu ndani yao bado hakijavunjwa! Ni watu wangapi wanasikia andiko hilo na kutambua kwamba ndilo linalomaanishwa nalo, na kwamba wokovu upo katika kunyenyekea kwao, lakini wanatafuta njia ya kutokea;Sio kwa sababu ushahidi haukumshawishi, lakini kwa sababu mawazo yake bado hayajatolewa! Ni waja wangapi wamenyimwa baraka ya elimu na Qur’an, si kwa sababu ya kukosa waliyoyasikia, bali kwa sababu ya wingi wa kusitasita kwa Allah mioyoni mwao!

“Ni ubaya kabisa waliouuza nafsi zao.”

Ni kana kwamba Aya inataka kubadilisha mizani ya faida na hasara katika moyo wa Muumini. Kupoteza sio kupoteza kitu kutoka kwa ulimwengu kwa ajili ya ukweli;Hasara halisi ni kujipoteza huku ukifikiri kwamba unahifadhi nafasi yako. Kuachana na ukweli ili picha yako ibaki ihifadhiwe mbele za watu. Kukataa maandishi kwa sababu kuyakubali kutaharibu ushabiki wa zamani au maoni ambayo umezoea au hadhi ya muundo wako. Kupendelea faraja ya matamanio ya mtu kuliko ugumu wa toba. Kuchagua raha ya ukaidi juu ya unyonge wa kuvunjika kwa Allah. Hizi zote ni aina za kujiuza kwa bei nafuu, hata kama watu hawaita hivyo.

Baadhi ya watu wanadhani kuwa kuuza nafsi ni kwa ajili ya ukafiri tu, na Aya, ingawa iliteremshwa juu ya makafiri, hata hivyo maana yake inamfungulia Muumini mlango mkali wa kuwajibika: Ni mara ngapi tumeuza kitu kutoka katika dini yetu ili kununua ridhaa ya watu nacho? Ni mara ngapi tumeuza usafi wa mioyo yetu ili tununue nayo raha ya ushindi kwa nafsi? Je, ni mara ngapi tumeuza uaminifu wa toba ili kununua nayo ahueni nyingine ya dhambi? Je, ni mara ngapi tumeuza nuru ya kufuata ili kununua nayo furaha ya kutotii au kujitukuza?

Kisha fikiria neno hili lenye kuvunja dunia: “Basi wakajibu kwa hasira juu ya hasira.”

Sio kosa moja, wala kosa la kupita, bali ni mkusanyiko wa sababu za kutoridhika: dhambi juu ya dhambi, kurudi nyuma baada ya kukengeuka, kufuru baada ya ilimu, husuda baada ya kauli, na uadui baada ya hoja. Ni kana kwamba moyo haukujisahihisha kwenye upotofu wa kwanza, ukengeufu huo utauvuta hadi mwingine;Mpaka dhulma ikusanyika, na dhambi moja inakuwa mlango wa dhambi, na uasi mdogo kutoka kwa ukweli ni sababu ya uasi mkubwa zaidi, mpaka mja anajawa na hasira juu ya hasira.

Hii ni moja ya maana za kuogofya sana za Aya: kwamba dhambi si visiwa tofauti, bali zinaweza kuwa ni mnyororo;Ya kwanza ni kiburi kilichofichika, kisha husuda, kisha kutokuwa na shukrani, kisha kupinga amri ya Allah, kisha kuendelea kwa uwongo, kisha ugumu wa moyo, kisha umbali kutoka kwa mafanikio.Ndiyo maana watu wa imani walikuwa na hofu ya dhambi, si tu kwa maana ya matendo yake, bali pia kwa maana ya kile inachoongoza, na kwa maana ya athari yake katika kufunga miale ya mwanga ndani ya moyo.Mtu mwenye busara anaogopa na kujilinda kutokana na sababu za giza!

Na makafiri watapata adhabu ya kudhalilisha.

Hakusema: chungu tu, au kali tu, lakini badala ya kufedhehesha. Hii ni aina ya adhabu inayolingana na dhambi;Kwa sababu yeyote anayeikataa haki kwa kiburi, na ni mkaidi katika kiburi chake, na ana wivu kwa fadhila ya Allah anayompa amtakaye, basi ataadhibiwa kwa adhabu ambayo ina fedheha na fedheha. Kwa hivyo yeyote anayetakabari mbele ya ukweli, Allah atamdhalilisha, na yeyote anayetaka kuinuka juu ya amri ya Allah, Allah atamweka, na yeyote ambaye amechoka na Allah kuwaheshimu wengine, Allah atamuonjesha unyonge unaolingana na uharibifu wa moyo wake. Akhera watapata adhabu inayofichua kiburi chao na kuvunja majivuno yao.

Hapa muumini anasimama na yeye mwenyewe kwa hofu:

Je, kuna ukiukwaji wowote katika moyo wangu hali mimi siusikii? Je, ninahuzunika nikimwona Allah akiwafungulia wengine? Je, ninaona aibu ikiwa ukweli utanijia kutoka kwa mtu ambaye sifurahii naye? Je, ninahuzunika kwa ajili ya baraka za ndugu yangu kuliko ninavyohuzunika kwa ajili ya dhambi yangu mwenyewe? Je, ninapata ugumu wa kughairi maoni ambayo inaonekana kwangu kuwa si sawa kwa sababu nafsi yangu haiwezi kustahimili ungamo? Je, ninashughulika na ufunuo kwa roho ya mja anayeupokea, au kwa roho ya mtawala anayekubali yanayoafikiana naye na kuacha yale yanayomsumbua?

Moja ya mambo ya hatari zaidi aya hii inadhihirisha ni kwamba mtu anaweza asiangamizwe na udhaifu wa elimu, bali kwa ufisadi wa mapokezi. Anaweza kujua, lakini si mnyenyekevu.Anaweza kuelewa, lakini si kuvunja.Anaweza kusikiliza, lakini hakati tamaa.Anaweza kuwa na hakika, lakini shauku inamshinda.Na hapa kuna maafa;Kwa sababu hoja iliwekwa, lakini moyo haukufungua mlango wake kwake.

Kwa hiyo, aya hii haihusu tu kuwashutumu Wayahudi, bali ni juu ya kumlea muumini juu ya kanuni tatu kuu:

Kanuni ya kwanza: Ni lazima aulinde moyo wake dhidi ya wivu. Wivu sio dhambi ndogo pembeni. Badala yake, inaweza kugeuka kuwa nguvu ya uharibifu ambayo inaharibu dini ya mja, akili, ibada, na mtazamo wa neema ya Allah.Yeyote asiyepambana na husuda mwanzoni mwake, inaweza kuwa imempelekea kupinga amri ya Allah, kuchukia baraka Zake juu ya waja Wake, na kuhuzunishwa na mambo ya wema ikiwa hakuwa na sehemu katika hilo.

Kanuni ya pili: Ni lazima ajielimishe kujisalimisha kwa haki popote inapotoka. Muumini haulizi: Ni nani aliyesema?Je, anatoka katika madhehebu yangu?Je, inakubaliana na picha yangu mwenyewe?Badala yake, anauliza: Je, hivi ndivyo Allah anataka?Je, hii ni sawa?Inapodhihirika kwake huitupa silaha mikononi mwa wahyi, na akaridhika na kushindwa matamanio yake ili uongofu wake uweze kushinda.

Kanuni ya tatu: kuogopa mikataba iliyofichwa ya kupoteza, kwani sio kila mpango wa kupoteza unaonekana.Inaweza kuonekana kwa watu kuwa umepata ufahari, au umekuwa mshindi katika mzozo, au umehifadhi nafasi yako, lakini katika usawa wa mbinguni ulikuwa unapoteza kitu chako kila wakati ulipokataa ukweli, kuchelewesha toba, au kushinda matakwa yako kwa gharama ya amri ya Allah.

Labda moja ya mambo mazuri sana ambayo mtumishi atatoka kwenye baraza hili ni:

Kumwomba Allah daima amani ya akili kwa ajili ya ukweli. Kutokuwa na kipingamizi moyoni mwake kwa chaguo la Allah, kutokuwa na dhiki kwa neema ya Allah kwa watumishi Wake, kutokuwa na aibu kwa Allah kufichua ukweli kupitia kwa mtu mwingine, na kutokuwa na kiburi cha kurudi ikiwa ukweli umefunuliwa kwake. Mwongozo hauhusu kujua tu;Mwongozo wa kweli ni wewe kupendwa kuwa mtiifu, na Allah akupe moyo ambao ukiiona nuru ya wahyi, hautazimika kwa husuda, hautafichwa na kiburi, na hautageuzwa kuuacha kwa matamanio.

Ewe Mola usitie ndani ya nyoyo zetu chuki yoyote juu ya fadhila Yako, wala husuda kwa waja Wako, wala ufidhuli unaotuzuia kukunyenyekea. Utujaalie tuwe miongoni mwa ambao wanapoijua haki wanaipenda, na inapowabainikia wanaifuata. Na wanapo itwa kwenye uwongofu Wako wanatubia Kwako wakiwa na nyoyo zilizo vunjika na wenye kunyenyekea. Wala usitujaalie kuwa miongoni mwa walio jiuza kwa thamani ya matamanio, wakarudi na hasira juu ya ghadhabu.

Kisha Allah Mtukufu husema: Na wanapo ambiwa: “Aminini katika yale aliyoyateremsha Allah,” husema: “Tunaamini yaliyoteremshwa kwetu,” lakini wanayakataa yaliyo nje ya hayo, bali ni haki inayosadikisha yaliyo pamoja nao. ۗ Sema: Kwa nini mliwauwa Manabii wa Allah hapo kabla, ikiwa nyinyi mlikuwa Waumini? [Al-Baqarah: 91]

Mojawapo ya mambo hatari zaidi ambayo aya hii inadhihirisha ni kwamba mtu anaweza kujivika vazi la imani, akajificha nyuma ya cheo cha kidini, na akafikiri kwamba ameepukana na mtihani huo, na kwa hakika anaikataa amri ya Allah kwa jina la kushikamana na amri ya Allah! Mayahudi hawakusema: Hatumuamini Allah, wala hawakutangaza kukataa kabisa wahyi.Bali walisema: “Tunaamini yaliyoteremshwa kwetu. Na hapa kuna hatari; Kwa sababu maneno hayo yanaonekana kuwa maonyesho ya imani, lakini uhalisi wake ulikuwa ni kifuniko cha tamaa, pazia kutoka kwa ukweli, na kisingizio cha kukataa kile ambacho Allah alikifunua baada yake. Sio kila mtu aliyezungumza lugha ya imani alikuwa mwamini wa kweli, na sio kila mtu aliyeinua kauli mbiu ya kujitolea alikuwa mtiifu kwa Allah kweli. Mtu anaweza kusema maneno ambayo yanaonekana kuwa sawa, huku akificha ndani yake roho ya uasi ambayo inataka kuchagua kutoka kwa dini kile kinachoifaa, na kukataa kutoka kwayo kile kinachoelemea.

Hawakukataa ufunuo kwa sababu haukutoka kwa Allah, bali kwa sababu haukufaa matakwa yao

Huu ndio mzizi wa ugonjwa.Upinzani wao haukuwa kwa ufunuo wa asili, bali kwa upanuzi wa mzunguko wa ufunuo ili kujumuisha kile ambacho hakikufunuliwa kwao.Ni kana kwamba wanataka kuhodhi imani, na kuweka mipaka ya neema ya Allah kwa yale yaliyoteremshwa kwa mababu zao, na kufanya uhusiano wao na ufunuo kuwa muunganisho wa milki na sio uhusiano wa utumwa. Wakasema: Tumeamini yaliyoteremshwa kwetu. Hawakusema: Tumeamini aliyo yateremsha Allah. Na baina ya maneno mawili hayo kuna umbali mkubwa sana;Umbali baina ya mja aliyejisalimisha kwa Allah kikamilifu na nafsi isiyoikubali dini isipokuwa ile ambayo ina sehemu maalumu ndani yake, ushiriki wa kurithi, au ushabiki uliozoeleka.

Hapa nafsi inageukia swali la kutisha: Je, ninashughulika na ufunuo katika roho hii? Je, ninapenda kutoka kwa dini kile ambacho kinapatana na mazingira yangu, hisia, na urembo wangu, na kisha niwekewe kikomo na kisichopatana? Je, ninakubali maandishi hayo ikiwa ni kwa ajili ya wazo ninalolipenda, kisha nitafute njia za kutatua ikiwa maandishi hayo yanapingana na yale ninayofahamu? Je, ninataka dini inayotakasa nilivyo, au nataka dini inayonibadilisha jinsi Allah anavyotaka?

Imani ya kweli haigawanyiki kulingana na tamaa!

Aya hii inaweka kanuni kuu: kwamba imani si chaguo, sio kura juu ya maandiko, na sio kuchukua kile kinachofaa asili ya mtu na kuacha kile kinachosumbua nafsi. Imani ya kweli ni kwamba unaamini yale ambayo Allah ameyadhihirisha;Si kwa yale uliyoteremshiwa peke yako, wala kwa yale unayoyapenda, wala kwa yale uliyokua nayo tu, wala kwa yale yanayoafikiana na kundi lako, madhehebu, mazingira, au historia, bali ni kwa yale aliyoyateremsha Allah kwa ukamilifu wake, kwa sababu lililo muhimu katika ufunuo si kwamba ulimjia tunayempenda, bali ni kwamba umetoka kwa Allah. Ikithibitishwa kwamba hili ni neno la Allah, au sheria yake, au amri yake, au hukumu yake, basi shauku haina tena haki ya kupinga, na hakuna tena mahali pa kuchaguliwa, na hali haina tena uwezo wa kuchagua nini kutoka kwa ufunuo. Anataka na kuacha chochote anachotaka.

Kwa hiyo, kusema kwao: “Tunaamini yaliyoteremshwa kwetu” haikuwa dalili ya ikhlasi, bali ilikuwa ni dalili ya kupotoka katika asili ya mapokezi.Hawakuja kwenye wahyi katika nafasi ya waja wanaoipokea kutoka kwa Mola wao Mlezi, bali katika uwezo wa watawala walioweka mipaka ya imani: hili tunalikubali, hili hatulikubali, hili linaingia nasi, na hili linabaki nje yake. Kwa hivyo, udini wakati mwingine unakuwa mwonekano mzuri unaoficha chini yake uasi wa kina dhidi ya mahitaji ya utumwa.

Na wanayakataa yaliyo nyuma yake.

Ufunuo huu unatisha kiasi gani! Ni kana kwamba Qur’an inafichua yaliyo nyuma ya usemi huo wa urembo. Wakasema kwa ndimi zao: Tumeamini.Lakini ukweli ulioteremshwa na Allah: “Na wanayakataa yaliyo nyuma yake.” Ni taswira ya mara kwa mara katika maisha ya watu: ulimi unaozungumza juu ya imani, moyo unaotumia uchaguzi, na mitazamo inayodhihirisha kwamba imani inayodaiwa si kunyenyekea kwa Allah, bali ni mazungumzo na Allah juu ya mipaka ya utii!

Mtumishi anaweza kuwa amepatwa na baadhi ya haya bila kujua.Si katika asili ya imani, kama ilivyo kwa Wayahudi, lakini katika baadhi ya njia za kidini na tabia. Anapenda yale ambayo katika sheria yanamtia nguvu mbele ya watu, na anambebesha yale yanayodhihirisha mapungufu yake. Anafurahia maandishi yanayolingana na ukali wake na wengine, na analemewa na kile kinachohitaji uhakiki, unyenyekevu, na kujivunja. Anafurahia hukumu zinazowahukumu wengine, kisha hufadhaika na hukumu zinazong’oa tamaa yake, zinazofichua mapungufu yake, au kumlazimu kutubu.

Kisha kinakuja kizuizi hiki kikubwa ambacho kinaharibu udhuru wao wote:

“Na Yeye ndiye Haki, anayesadikisha yale yaliyo pamoja nao”

Ni hoja gani iliyobaki baada ya hii? Hawakatai kitu kigeni katika asili ya dini yao, wala kitabu kinachopingana na yaliyo mbele yao, wala ufunuo unaoharibu walichonacho katika haki. Bali wanakikataa kitabu ambacho ni haki, na kinasadikisha waliyo nayo. Kutokuamini kwao sio tu kutokuamini kitabu kipya, bali kwa hakika ni mgongano wa kile wanachodai kukiamini hapo awali.Kwa sababu mwenye kuamini wahyi alio nao, kisha ukamjia wahyi mwingine unaothibitisha, na kuushuhudia, na kuukamilisha, unyofu wake na wa kwanza unamlazimu aamini wa pili.Ama yeye kudai kushikamana na ya kwanza kisha akakataa anayoyaamini, huko si kuihifadhi dini, bali ni kuipasua kutoka ndani.

Hapa kuna somo hususa katika maisha ya mwamini: Nyakati nyingine mtu anaweza kutumia jina la “upatanifu katika asili,” au “kushikamana na yale aliyojua,” au “ushikamanifu kwa yale aliyolelewa nayo,” wakati kwa kweli anakataa kweli ambayo imetokea kwake kwa sababu inatikisa mazoea, mitazamo, au ubaguzi wake. Sio kila anayesema: Ninashikamana na nilichonacho atakuwa mwenye kusifiwa. Badala yake, kauli mbiu hii yenyewe inaweza kuwa kifuniko cha kuogopa kujitenga, au kifuniko cha kukataa kile ambacho Allah ameamrisha.

Allah anataka nini kwa waja wake?

Anataka kutoka kwao moyo usioshughulika na wahyi kwa roho ya umiliki, bali na roho ya utumwa. Anataka kutoka kwao nafsi ambayo ikidhihirika haki itasema: Tunasikia na tunatii, sio tu ninayoyajua, na ninayostareheka nayo, na ni haya tu niliyorithi. Anawataka wawe na mizani yao kuwa: yale ambayo Allah ameyateremsha, si: yale tuliyoyazoea, wala yale tuliyokuta watu wapo juu yake, wala yale yanayoafikiana na msimamo wetu, wala yale yanayohifadhi sura yetu, wala yale yanayokidhi misimamo yetu.

Kisha likaja pigo la kudhihirisha ambalo linafichua madai yao juu ya asili yake:

“Sema: Mbona mliwauwa Manabii wa Allah hapo kabla, ikiwa nyinyi mlikuwa Waumini?

Si mjadala wa kinadharia, bali ni wajibu wa kivitendo unaoharibu dai kutoka kwa mizizi yake. Ikiwa kweli uliamini katika yale yaliyofunuliwa kwako, ulithubutu vipi dhidi ya manabii wa Allah? Ulikutanaje na wajumbe wa mbinguni kwa kuua na sio kwa heshima? Ulichanganyaje madai ya imani na historia iliyochafuliwa na uadui kwa manabii na kukataa jumbe zao? Ni kana kwamba Qur’an inawaambia: Imani si madai yanayosemwa, bali ni ukweli ambao athari zake zinaonekana katika mtazamo kwa Mitume wa Allah, amri zake na mipaka yake. Basi anayedai imani, basi akawa na tabia ya kujitenga na maamrisho ya Allah, na kutoka kwa Mitume wake tabia ya uadui, na anayemhalalishia tabia ya kuchaguliwa, basi madai yake yamepuuzwa kwa kitendo chake, hata kama akirudia kwa ulimi wake mara elfu: Sisi ni Waumini.

Hili ni moja ya mahitaji makubwa ya Muumini katika kujiwajibisha mwenyewe: kutoridhika na kujipambanua kwa anachosema, bali kwa kile anachofanya.Jambo muhimu sio mara ngapi ulisema: Ninaipenda Qur’an, bali ni kile Qur’ani ilichokufanyia? Jambo muhimu sio kwamba unasema: Ninaamini katika ukweli, lakini badala yake, ikiwa ukweli unakukabili katika hali ambayo inapingana na matamanio yako, unanyenyekea? La muhimu si kwamba unapandisha kauli mbiu za kuunga mkono na kufuata, bali ni nini msimamo wako wakati ufunuo unakulazimisha kuvunja tamaa yako, au kuacha ushabiki, au kukiri. Kwa makosa, au kuwasilisha kwa mtu ambaye hupendi?

Aya inauelimisha moyo kuogopa mgongano baina ya madai na ukweli.

Ni watu wangapi husema: Mimi niko pamoja na ukweli, lakini misimamo yake yote inadhihirisha kuwa yuko pamoja na nafsi yake. Ni watu wangapi husema: Naipenda Sunnah, lakini yeye anapenda tu kile ambacho hakimdhuru kiburi chake. Ni watu wangapi husema: Ninatafuta radhi ya Allah, lakini ikiwa inapingana na sura yake mbele ya watu, anatoa mfano wake. Je, ni watu wangapi wanaofikiri kwamba ushiriki wake na elimu, au utetezi, au mazingira mazuri, au urithi wa imani, utamtosha, wakati mtihani halisi ni: Je, unanyenyekea kwa Allah katika kila jambo unalolijua?

Kuna hofu kuu katika usemi wake: “Manabii wa Allah”!

Allah aliwaongeza Kwake kama heshima kwao na kufichua ubaya wa uhalifu. Ni kana kwamba kuwaua sio tu uchokozi dhidi ya watu, bali ni uchokozi dhidi ya hadhi ya ujumbe, na uasi dhidi ya mwongozo ambao Allah aliwatuma nao, na kukataa rehema ambayo Allah aliwapa. Na kwa ajili hiyo jambo kubwa zaidi linalofichua madai ya imani ni: mtu kuwa na uadui kwa aliyemjia kutoka kwa Allah kwa uwongofu, au kumkataa anayemkumbusha Allah, au watu wa ukweli waelemewe kwa sababu wanaamka ndani yake. Angependa kuzika nini.

Miongoni mwa miongozo ya baraza hili:

Jambo la hatari zaidi linaloharibu udini si mara zote kukanusha moja kwa moja, bali ni udini unaochagua;Kwamba mtu achague kutoka katika dini kile kinachompamba, anaacha kile kinachomfundisha, anakubali kile kinachomfariji, na anakataa kile kinachobadilisha. Na moja ya ishara za uaminifu kwa Allah ni kwamba moyo wako unapanuka hadi kwa kila kitu ambacho Allah amefunua, sio kwa kila kitu unachopenda. Na moja ya vishawishi vinavyoogopewa zaidi ni kwamba urithi, mafungamano, majina na kauli mbiu zinageuka kuwa pazia baina yenu na kunyenyekea wahyi. Na kwamba madai ya imani hayajaribiwi kwa wingi wa mazungumzo juu yake, bali kwa kiwango ambacho inakushurutisha kutii, na kuheshimu amri ya Allah, na kujibu ukweli unapoonekana.

Huenda mja akatoka katika aya hii kwa dua kubwa:

Ewe Mola wetu, tunajikinga Kwako kutokana na imani ya ulimi usiovuka maneno, kutokana na madai yasiyoaminika kwa kunyenyekea, na kutoka katika dini ya kuchagua ambayo inachukua kutoka kwa wahyi yale yanayoafikiana na matamanio yake na kuacha yale yanayopingana nayo. Ewe Mola tujaalie nyoyo zinapo ambiwa: Yaaminini aliyo yateremsha Allah, husema: Tumesikia na tumetii. Wala usiiweke ndani yetu nafsi iliyo dhiki na haki ikiwa inatoka katika njia yake nyingine, au kubebea uwongofu ikiwa inapingana na ujuzi wake, au ikakataa kutoka katika Dini Yako yasiyokubaliana nayo. Hamu yake. Ee Allah, tujaalie tuwe miongoni mwa watu wa utiifu kamili, wenye kufuata kweli, na watumwa wanaopenda chaguo Lako, wasiopinga hukumu Yako, na wala hautofautishi baina ya chochote na wahyi Wako.Hakika Wewe ndiye Mwongozi wa Njia Iliyo Nyooka.

Kwa kumalizia,

Katika robo hii ya Surat Al-Baqarah, Qur’an haitoi historia iliyosimuliwa tu, na haitosheki kufichua ubaya wa umma uliopita, bali humfungulia Muumini kioo cha kuogofya ambamo huona miingilio ya upotofu wakati moyo umeharibika, hata kama amezungukwa na dalili za ukweli, na Allah anajua. habari. Nazo ni Aya zinazodhihirisha jinsi mtu anavyoweza kusikia wahyi kisha akaupotosha, na akaijua haki kisha akaificha, Anaitwa kwenye imani kisha akachagua kutokana nayo yanayolingana na matamanio yake. Anamngoja Nabii aliyeahidiwa kisha akamkufuru anapokuja kinyume na inavyotaka nafsi yake.Tatizo katika kifungu hiki si tatizo la ujinga mtupu, bali ni tatizo la nyoyo zilizojua kisha zikakengeuka, na zikaona kisha zikakanusha, na nuru ikawafikia kisha ikapendelea giza la shauku, husuda na uasi kuliko hilo.

Aya hizi zimefichua mambo mengi ya ukengeufu: Zimefichua ugumu wa moyo unaomfanya mwenye kuusikia neno la Allah kisha asinyenyekee kwake. Wamefichua upotoshaji na uficho pale ujuzi unapogeuka kutoka kwenye uaminifu na kuwa njia ya udanganyifu na udanganyifu. Wamefichua matamanio ya uwongo ambayo mtu hujilaza nayo huku akifikiri kwamba ushirika tu ndio utamwokoa. Wamefichua mgongano wa kimaadili unaokataza kitu kisha wakakifanya, na wakajua hukumu kisha wakaikwepa. Imefichua udini. Mwenye kuchagua anayesema: Tunaamini katika baadhi ya yale aliyoyateremsha Allah na tunayakataa yaliyo nje ya hayo, na juu ya hayo yote yanafichua maradhi ya husuda ambayo yanaweza kumsababishia mwenye nayo kuukataa wahyi wenyewe, si kwa sababu ya udhaifu wa hoja, bali kwa sababu haiwezekani fadhila ya Allah kuwa juu ya mtu mwingine yeyote.

Na hapa linajitokeza somo kubwa katika sura hii: kwamba jambo la hatari zaidi linalomkabili mja sio tu kutoijua haki, bali ni kuijua na kisha kutoinyenyekea.Taabu haiko katika ukosefu wa maandiko, lakini katika ugumu wa moyo wakati unakabiliwa na maandiko.Kupotoka siku zote hakuanzi kutokana na kutangaza ukafiri, lakini badala yake kunaweza kuanza kutoka kwa kukwepa kwa siri amri ya Allah, au kutoka kwa kuhalalisha tamaa, au kutoka kwa husuda iliyofichika, au kutoka kwa ushupavu kwa jambo la kurithi, au kutoka kwa madai ya imani ambayo hayakubaliwi na imani.Kwa hivyo, aya hizi zilikuwa tetemeko la ardhi kwa kila moyo unaosoma Qur’ani.Kwa sababu haimruhusu Muumini kutosheka na kuwahukumu Wana wa Israili, bali inamsukuma kujiuliza kwa khofu: Je, nina maelezo yao na hali mimi sijisikii? Je, ninasikia ukweli kisha nikiahirisha? Je! ninajua mahali pa toba kisha nielekee humo? Je, ninafurahia kuteremshwa maadamu kunaafikiana nami, na ikiwa kunapingana na matamanio yangu, kunanielemea? Je, ninahuzunishwa na neema ya Allah juu ya wengine? Je, ninashika dini yale yanayonipamba na kuacha yale yanayonielimisha na yanaivunja nafsi yangu kwa ajili ya Allah?

Robo ya tano ya Ng’ombe inatufundisha kwamba wokovu sio tu katika mali ya kitabu, wala katika wingi wa ujuzi, wala katika madai, wala katika urithi wa kidini, lakini badala yake wokovu upo katika moyo ambao unalainishwa na ufunuo, unaonyenyekea kwa ukweli, umevuliwa husuda na kiburi, na kukubali kile ambacho Allah amefunua kwa ukamilifu, bila chuki, au uteuzi.Imani si neno linalosemwa, bali utumwa kamili.Ujuzi sio heshima yenyewe, bali ni amana ambayo humtukuza mmiliki wake ikiwa anaifanyia kazi, na hutumika kama ushahidi dhidi yake kama ataisaliti.Hatari si kwamba mtu amepoteza njia, bali anaiona kisha akakataa kuifuata.

Ni kana kwamba Aya zote hizi zinamiminika katika mwito mmoja mkubwa: Jihadhari na kuwa karibu na wahyi mbali na athari yake, na jihadhari na moyo wako usiwe na matamanio yoyote ambayo yanazima nuru ya yale uliyoyajua juu ya haki, na jihadhari na kuuza sehemu yako ya uwongofu kwa ajili ya starehe za haraka, au woga wa upofu, au matamanio ya nafsi ya muda mfupi. Ni wangapi waliojua na kuangamia, na ni wachache waliojua na wakasalimu amri!Baraka ya Allah ni kubwa iliyoje juu ya mja aliyeweka baina yake na Qur’an moyo ulio sawa, usioipotosha, haukatai, hauchagui, wala haupingi kwa kiburi, husuda, au matamanio.

Ewe Allah, Ewe Mgeuza nyoyo, ziweke imara nyoyo zetu juu ya Dini Yako, na usiweke ndani yetu moyo unaosikia Aya zako kisha ukawa mgumu, wala nafsi inayoijua haki kisha ikaitaka, wala kifua kinachozuia neema Yako kwa waja wako, wala ujuzi ambao utakuwa ni hoja juu yetu. Ewe Mola tujaalie imani ya kweli isiyojua ulaghai wala kukwepa, na utiifu kamili usiopingwa na matamanio, na nyoyo ambazo zinaposikia maneno Yako zinyenyekee, na wanapoijua haki, waipende, na ukiitwa kwa Hadak ukasema: Tumesikia na tumetii.

Sifa zote njema anastahiki Allah Mola Mlezi wa walimwengu wote, na rehema na amani ziwe juu ya Mtume wetu Muhammad na aali zake na maswahaba zake wote, na rehema na amani ziwe juu yake.

Sambaza makala hii:

Makala husika