Allah alisema: “Je, haujafika wakati kwa wale ambao wameamini kwamba nyoyo zao zinyenyekee kwa kumkumbuka Allah na kile kilichoshuka kwa haki?” (Al-Hadid: 16) Amesema Ibn Masuud (Radhiya Allaahu ‘anhu): “Yaliyokuwa baina ya Uislamu wetu yalibainisha kuwa Allah ametulaumu kwa Aya hii isipokuwa miaka minne.” Akasema Ibn Abbas: “Allah alizipunguza nyoyo za Waumini, akawaadhibu mwanzoni mwa karne ya kumi na tatu, na akasema Allah swt. ‘Hakika Waumini wamefaulu (1) wale walionyenyekea katika Sala yao.’” (Waumini: 1-2).”
Al-Hasan Al-Basri, Allah amrehemu, amesema katika kauli yake Mola Mtukufu: “Wale ambao wamenyenyekea katika sala zao,” amesema: “Unyenyekevu wao ulikuwa katika nyoyo zao, wakainamisha macho yao na wakainamisha mbawa zao kwa ajili hiyo [1].
Ibn al-Qayyim, Allah amrehemu, amesema: “Allah aliambatanisha kufaulu kwa waja kwenye unyenyekevu katika sala zao, na hii inaashiria kwamba asiye na unyenyekevu si katika watu wa kufaulu, na lau angeliihesabu kuwa ni malipo yake, basi atakuwa miongoni mwa waliofaulu.”[2]
Unyenyekevu ni roho ya maombi na ni roho ya ibada. Moyo unaweza kunyenyekea wakati wa utulivu au wakati wa hatua. Mtu anaweza kuwa miongoni mwa watu na katika makundi, lakini anaishi kwa unyenyekevu moyoni mwake na viungo vyake na hakuna anayejua kuhusu hilo. Kwa sifa kama hizo, wacha washindani washindane.
Heshima ni nini?
Unyenyekevu katika lugha unamaanisha utii, utulivu, unyenyekevu na unyenyekevu. Allah Mtukufu amesema: “Na sauti zinanyenyekea kwa Mwingi wa Rehema, basi hutasikia ila minong’ono tu” (Ta-ha: 108), maana yake ni utulivu.
Na unyenyekevu katika maneno: Ibn al-Qayyim, Allah amrehemu, amesema: “Unyenyekevu: kusimama kidete mbele ya Mola kwa kunyenyekea, unyenyekevu, na kushirikiana Naye. Ikasemwa: Unyenyekevu ni kunyenyekea kwa haki, na hii ni moja ya sababu za unyenyekevu. Moja ya dalili zake ni kwamba ikiwa mja ni muasi na akamjibu kwa haki, anaipokea hiyo kwa kukubaliwa na kunyenyekea. Imesemwa: Unyenyekevu ni kuzima moto wa matamanio, utulivu wa moshi kutoka vifuani, na kuangaza kwa nuru ya utukufu katika moyo [3].
Ibn Rajab al-Hanbali, Allah amrehemu, amesema: “Asili ya unyenyekevu ni ulaini, upole, utulivu, kunyenyekea, kunyenyekea, na kuungua kwa moyo, moyo unapokuwa mnyenyekevu, hufuata unyenyekevu wa viungo na viungo vyote, kwa sababu vimenyenyekea.”[4].
Unyenyekevu ni unyenyekevu wa moyo na viungo

Wale wanaojua wamekubaliana kwa kauli moja kwamba nafasi ya unyenyekevu ni moyoni, na matunda yake ni katika viungo, vinavyoonyesha. Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alimuona mtu akichezea ndevu zake wakati wa swala, na akasema: Lau moyo wa mtu huyu ungekuwa mnyenyekevu, basi viungo vyake vingenyenyekea. Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alisema uchamungu hapa na akaashiria kifua chake mara tatu. Baadhi ya wajuzi walisema: Tabia njema za nje ni cheo cha tabia za ndani. Baadhi yao walimwona mtu mwenye mabega na mwili mnyenyekevu, hivyo akasema: Oh fulani-na-fulani, unyenyekevu. Hapa, na alielekeza kwenye kifua chake, sio hapa, na akaelekeza kwenye mabega yake[5].
Pindi tu upendo wa Allah, kumzoea Yeye, utukufu uwe Kwake, yakini, tauhidi, na kunyenyekea Kwake, Aliye Juu Sana, vinapounganishwa moyoni, tunda la unyenyekevu huo hukusanyika pamoja, na kadiri mtu anavyojitahidi zaidi kuishi maana hizi tukufu, atapata usahilishaji na mafanikio kutoka kwa Allah. Amesema Allah Mtukufu: “Na walio ongoka huwazidishia uongofu.” [Muhammad: 17].
Ukweli ni kwamba unyenyekevu ni maana inayochanganya kuinuliwa, upendo, unyonge, na kushindwa.
Ina ngazi tatu, ngazi ya kwanza: kutii amri, kujisalimisha kwa hukumu, na unyenyekevu wa kuzingatia ukweli.[6]
Fadhila ya unyenyekevu
Hudhayfah (Radhiya Allaahu ‘anhu) amesema: “Kitu cha kwanza mtakachopoteza katika dini yenu ni unyenyekevu, na jambo la mwisho mtakalopoteza katika dini yenu ni Swalah, na kuna Allah anayeswali na hakuna kheri ndani yake, na mnakaribia kuingia kwenye msikiti wa jamaa na hutamuona yeyote miongoni mwao mnyenyekevu.” Sahl akasema: Mwenye moyo mnyenyekevu, Shetani hatamkaribia.
Na akasema Allah Mtukufu: “Hakika Swalah inakataza machafu na maovu” [Al-Ankabut: 45], na sala isiyokataza machafu na maovu ni sala isiyo na unyenyekevu, na Muumini anahisi athari ya sala katika moyo wake anaponyenyekea. Allah alisema, “Tafuteni msaada kwa subira.” Na sala, na hakika ni ngumu, isipokuwa kwa wanyenyekevu.” [Al-Baqarah: 45].
Kwa hiyo, Allah aliweka unyenyekevu kuwa takwa la lazima katika sala. Ibn Taymiyyah, Allah amrehemu, amesema: “Wajibu wa unyenyekevu unabainishwa na kauli yake Allah Mtukufu, {Hakika wamefaulu Waumini walionyenyekea katika Sala zao} [Al-Mu’minun: 1-2]” [7].
Amesema Allah Mtukufu kuhusu waja wake waliofaulu: “Na huinama mpaka videvuni mwao huku wakilia, na Yeye huwazidishia unyenyekevu” [Al-Isra: 109].
Na akasema Allah Mtukufu: “Na wanatuomba kwa matumaini na khofu, na wananyenyekea mbele yetu” [Al-Anbiya’: 90].
Allah Mtukufu aliwasifu wanyenyekevu na kuwaahidi daraja kubwa Peponi, na sifa za unyenyekevu pia zimetajwa katika Sunnah. Amesema Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Saba zitatiwa kivuli kwa Allah chini ya kivuli Chake Siku ambayo hakutakuwa na kivuli isipokuwa kivuli Chake – na akataja miongoni mwao – na mtu aliyemdhukuru Allah peke yake na macho yake yakatokwa na machozi” [Imekubaliwa].Kutoka kwa Abdullah bin Abbas (Radhiya Allaahu ‘anhu) amesema: “Nimemsikia Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akisema: “Kuna macho mawili ambayo hayaguswi na moto: jicho linalolia kwa kumcha Allah, na jicho lililokesha usiku kucha katika njia ya Allah” (Imepokewa na Al-Tirmidhiy na Imepokewa na Al-Tirmidhiy). Na katika riwaya ya Anas bin Malik, Allah amuwiye radhi. Allah alisema kuhusu yeye kwa mujibu wa Abu Ya’la: “Kuna macho mawili ambayo hayataguswa na moto kamwe: jicho ambalo limechoka kwa Waislamu katika njia ya Allah, na jicho ambalo limelia kwa kumcha Allah.
Je, tunapataje heshima?

Kufikia unyenyekevu kunaanza na kufikia imani ya kweli, ambayo ina maana ya kuwa na moyo na viungo vilivyonyooka ili kumjua na kumtukuza Allah Mtukufu na kumwamini Yeye na nguzo kamili za imani: kuwaamini Malaika Wake, Vitabu Vyake, Mitume Wake, Siku ya Mwisho, na hatima, wema wake na ubaya wake.Kwa dhati na kwa niaba ya Allah. Zifuatazo ni sababu za kupata unyenyekevu:
- Kumjua Allah na kumpenda: Kumjua Allah kunalazimu kumpenda Allah, na nimeeleza kwa kina sababu zinazolazimu kumpenda Allah katika makala iliyotangulia… na kutokana nazo tunapata uadilifu na unyoofu wa moyo… Mwenye hekima na utambuzi hutafuta kiwango cha ihsan na kila kitu anachoishi… Hadithi “kumuabudu Allah kana kwamba unamuona.”Ikiwa huioni, basi ni dimbwi.” (Imepokewa na Muslim).
- Kujua ukubwa wa nguzo ya swala: Ni nguzo ya pili ya Uislamu, na ndiyo nguzo kuu ya kivitendo ya Uislamu, na hakuna Uislamu bila ya swala. Kadiri inavyothibitika zaidi katika moyo wa mtu kwamba swala ndio nguzo ya dini na ni miongoni mwa mambo ya mwanzo atakayoulizwa Siku ya Kiyama, ndivyo atakavyokumbuka kwa khofu katika kila swala. Atahisi kwamba amesimama katika mikono ya Allah. Hii husaidia katika kukumbuka thawabu inayotokana na unyenyekevu; Kutoka kwa Uthman, Allah amuwiye radhi: Amesema Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Hakuna Muislamu anayeswali Swalah ya faradhi na kutia udhu, unyenyekevu, na rukuu yake, isipokuwa ni kafara ya madhambi yaliyotangulia, maadamu hakufanya makubwa, na hiyo ni kwa ajili ya milele.Zingatia Hadithi hii ambayo inatia hofu moyoni.Swala ilikuwa miadi muhimu kuliko zote kwa watangulizi wa haki.
- Kujitayarisha kwa ajili ya Swalah: Huku ni pamoja na… kuweka nyakati zake… na mahali pa kuswalia… na kuitayarisha kwa wudhuu, na wanaume… kwa bidii yao ya kuswali kwa jamaa… na kwa mtu kuikubali huku akiwa anafahamu ukubwa wake katika dini ya Allah… na kuzuia njia za kumshughulisha nayo au kumshughulisha nayo. Pengine kinachowashughulisha zaidi watu leo katika swala ni maswala ya kidunia, hivyo mtu akumbuke wakati huu mauti, mharibifu wa starehe, na aswali swala ya kuaga, kwani mauti yanatuzunguka kutoka kila mahali, na pengine ni sala yake ya mwisho, kutoka kwa Abu Ayyub, Allah amuwiye radhi: Mtume, swalah na salamu zimshukie, akasema: “Unaposwali swala yako.”Swalah na salamu zimshukie Allah, amesema: “Kuwa katika dunia hii kama kwamba wewe ni mgeni au mpita njia,” na Abdullah bin Umar (Radhiya Allaahu ‘anhu) Allah awawie radhi wote wawili, akasema: “Ukiamka usingoje jioni, na ikifika jioni, usingoje asubuhi, na uchukue katika afya yako kwa ajili ya ugonjwa wako na kutoka katika uhai wako kwa ajili ya kifo chako kwa ajili ya kifo chako, na ni Al-Bukhaariy bora zaidi.” swala, kwani inasaidia katika Unyenyekevu na kukumbuka ukubwa wa ahadi, muda wa kusimama mbele ya Allah kutekeleza faradhi yake, na kama ilivyo katika Hadithi tukufu, Allah Mtukufu anasema: “Mja wangu hakunikurubisha kwa kitu chochote kilicho bora zaidi ya kutekeleza niliyomwajibisha,” imesimuliwa na Al-Bukhari.
- Saumu ya Swalah inasaidia katika kunyenyekea, na funga ya swala ina baraka zake anazozipata mja katika mchana na usiku wake, kwa kutoka kwa Abu Hurairah, Allah amuwiye radhi, ambaye amesema: Amesema Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Je, niwaambie Allah anayofuta madhambi na kuyapandisha daraja?”Tukasema: Ndiyo ewe Mtume wa Allah ﷺ.Akasema: “Kutawadha kwa ukamilifu wakati wa shida, na kuchukua hatua nyingi za kwenda Misikitini, na kungojea Swalah baada ya Swalah, hiyo ndiyo dhamana. Huo ndio mafungamano” (Imepokewa na Muslim na Al-Tirmidhi).Naye, swalah na salamu za Allah zimshukie, amesema: “Mja huendelea kuswali maadamu alikuwa anaswali, akingojea Swala, na Malaika husema: Ewe Mola msamehe. Ee Allah, umrehemu. Mpaka aondoke au azungumze.” (Imepokewa na Muslim). Kadhalika waliotangulia walikuwa wakijiandaa kwa ajili ya swala, wakikumbuka fadhila zake kubwa.Imepokewa kutoka kwa Hatim Al-Asam kwamba aliulizwa kuhusu swala yake, akasema: Ukifika wakati wa Swala, natawadha, na nafika mahali ninapotaka kuswali, na kukaa pale mpaka viungo vyangu viungane, kisha simameni kwa ajili ya swala yangu, na niiweke Kaaba baina ya nyusi zangu, njia chini ya miguu yangu, Pepo ya kushoto kwangu na kudhania kifo changu, na Malaika wa mwisho wa kulia kwangu ni nyuma yangu, na Malaika wa mwisho wa kulia kwangu ni Jahannam. maombi. Kisha ninasimama, huku nikinyoosha mikono yangu kwa matumaini na khofu, nikisema “Allahu Akbar” kwa ikhlasi, nikisoma wimbo, nikiinama kwa viwiko vyangu kwa unyenyekevu, na kusujudu kwa unyenyekevu… na ninaifuata kwa ikhlasi, kisha sijui ikiwa niliikubali au la?
- Kuzingatia dua na ukumbusho, kwani ndio huweka moyo kupiga na kuwa hai, asubuhi na jioni, kwa uangalifu mkubwa wa kuzitekeleza kwa wakati wake, na ikiwa mtu atazikosa, basi azitoe kama anavyofanya sala, kwani hiyo ina baraka na ukumbusho wa kila wakati, na hii ni pamoja na kurudia mwito wa sala na muadhini hadi hakuna mtu anayeweza kusema: isipokuwa kwa Allah,” na kuwa mwangalifu juu ya dua zilizopitishwa kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) baina ya mwito wa kuswali. Makazi hayo ni kama dua: “Ewe Mola Mlezi wa wito huu mkamilifu na sala iliyothibiti, mpe Muhammad njia na wema, na umnyanyue kwenye daraja tukufu ulilomuahidi” (Imepokewa na Al-Bukhari), na baraka zimshukie Mtume, kuomba msamaha, kumtakasa Allah, na kila ukumbusho mzuri.
- Kutekeleza sala za hiari na za faradhi, kwani zinasaidia kwa unyenyekevu na zinahitaji upendo kwa Allah, kama katika Hadithi tukufu: “Na mja wangu ataendelea kunikurubisha kwa sala za hiari mpaka nitakapompenda” (Imepokewa na Al-Bukhari).Yeyote anayeshinda upendo wa Allah hushinda ushirika wake, utukufu uwe kwake.Basi (Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada).
- Ujuzi wa sheria ya swala, na kuswali ipasavyo ni miongoni mwa sababu za unyenyekevu. Kwa hiyo, mtu aliposwali mbele ya Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) na akaswali vibaya, Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alimwambia: “Rudi na uswali, kwani hukuswali” (Imepokewa na Al-Bukhari na Muslim). Hii inamlazimu mtu ajifunze kuswali kwa mujibu wa Sunnah, kama Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: “Salini kama mlivyoniona nikiomba” (Imepokewa na Al-Bukhari).Anajifunza nguzo za swala, Sunna zake, na yale yanayobatilisha… akifuata mfano wa Mtume katika kila harakati na neno.
- Kuchukua sutrah, kutoka kwa Sahl bin Hathma, kutoka kwa Mtume, swalah na salamu za Allah zimshukie, ambaye amesema: “Mmoja wenu akiomba sutrah, basi na aikaribishe ili Shetani asimkatishe Swalah yake” (Imepokewa na Al-Nasa’i na Abu Daawuud). Sutra husaidia kwa unyenyekevu kwa sababu inazuia usumbufu wakati wa sala.
- Kuja na kukua na kuacha ulimwengu nyuma yako. Njia hii ya kwanza ni muhimu sana. Mnapoingia kwenye swala, waambieni walimwengu… Ondokeni kwangu… Huu ndio wakati wa sala yangu… na pumziko langu… na inaanza na takbira ya kufungua… Allah ni mkuu… Na acha nyuma yake kila wasiwasi unaoshughulika na mambo ya dunia… Na kumbuka kwamba unasimama katika mikono ya Allah Mtukufu, ukiikubali nafsi yako na mwili wako kabisa kwa Allah.
- Kupitia maana ya yale unayoyasema na kuyatenda katika Swalah: Kuanzia dua ya kufungua, kwenda kwa Fatiha, hadi kila kauli, dua, na harakati, uko katika ibada…na kutokana na hilo ni kutafakari Surat Al-Fatihah, kama Abu Hurairah, Allah amuwiye radhi, amesimulia: Nimemsikia Mjumbe wa Allah (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akisema: “Akasema: “Nimemgawanya mja wangu katika sehemu mbili.nusu, na mja wangu anayo aliyoyaomba, basi ikiwa mja atasema {Sifa njema zote ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote} [Al-Fatihah: 2] Allah Mtukufu amesema: Mja wangu amenisifu, na aliposema: “Mola Mlezi wa Siku ya Kiyama” [Al-Fatihah: 4] Akasema: “Nitukuze, “Na wewe ni Allah tunakuomba”. 5] Akasema: Haya ni baina Yangu na mja Wangu, na mja wangu anayo anayoyaomba, basi kama atasema: {Tuongoze kwenye njia iliyonyooka, njia ya wale uliowaruzuku, wala si juu yao ghadhabu, wala ya waliopotea.} [Al-Fatihah: 6-7] Akasema: Haya ni ya mja Wangu, na kwa ajili ya mja wangu ni yale aliyoyaomba ya kila nguzo ya maombi…huamsha unyenyekevu, Allah akipenda.
- Kuomba unyenyekevu katika sijda: Kusujudu kunabakia kuwa ni miongoni mwa aina kubwa kabisa za unyenyekevu, kwani ndani yake mja anajisalimisha mbele ya Muumba wake, dua na unyenyekevu, na ni hali ya juu kabisa ya kunyenyekea kwa Allah, utukufu ni wake, ambamo mja anajikurubisha kwa Muumba wake, utukufu ni Wake, Allah Mtukufu amesema: “Sujudu na kurubieni: [19]. Na akasema (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam): “Jambo lililo karibu zaidi na mja ni kwa Mola wake Mlezi ni pale anaposujudu, basi omba humo mara kwa mara” (Imepokewa na Muslim). Mtumishi wa unyenyekevu asikose kusujudu.
- Jihadhari na kugeuza mazingatio yako wakati wa swala au kuzingatia kile kinachotokea karibu nawe na kusogeza macho yako pembeni na pembeni: Kwa mamlaka ya Abu Dharr, Allah amuwie radhi;Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: “Allah huendelea kumkabili mja katika swala yake, maadamu hageuki nyuma, na akikengeuka, hujiepusha naye.”[9], na kwa Mujahid, ambaye alisema: “Aliposimama Al-Zubeir katika swala, ilikuwa kama kinanda, na ikatokea kwamba Abu Bakr akasema kama hivyo. Akasema: Ikasemwa: Huo ni unyenyekevu katika Swala (Imepokewa na Al-Bayhaqi katika Sunan yake kwa mlolongo sahihi wa mapokezi), na mwenye kuabudu ana shauku ya kuondoa kila kinachomshughulisha katika Swala yake, kama mapambo, picha, na mfano wa hayo. Kutoka kwa Aisha, Allah amuwiye radhi, alisema: Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) alisimama na kuswali kwa khamisa yenye bendera. Akaitazama bendera yake, na alipomaliza kuswali akasema: “Nipeleke khamisa hii kwa Abu Jahm bin Hudhayfah, na uniletee khamisa zake mbili, kwani zimenishughulisha kabla tu.Maombi yangu”[14].
- Kufikia nguzo ya utulivu katika sala, kwa hivyo mwabudu anaswali kwa utulivu na utulivu na sio haraka kumfanya apoteze unyenyekevu na uzoefu wa nyakati za utulivu. Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: “Swala ambayo mtu haunyooshi mgongo wake kwa rukuu na kusujudu haitoshi” (Imepokewa na Al-Nasa’i, Abu Dawud, na Ibn Majah). Kutoka kwa Abdul-Rahman bin Shibl, Allah amuwiye radhi, amesema: “Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amekataza kumnyonya kunguru na kulala chini. Na kwamba mtu ataweka mahali pale msikitini anapoweka ngamia.”(Imepokewa na Abu Daawuud, Al-Nasa’i na Ibn Majah).Kutoka kwa Zaid bin Wahb Al-Juhani, amesema: “Hudhayfah, Allah amuwiye radhi, alimuona mtu ambaye hakumaliza kurukuu na kusujudu. Akasema: Nisingeswali, na lau ningekufa, ningekufa kwa namna isiyokuwa ile aliyomuumba Allah Muhammad, swala na salamu za Allah zimshukie.” (Imepokewa na Bukhari).
- Kuhakikisha mavazi yanayofaa kwa ajili ya maombi kwa wanaume na wanawake. Allah Mtukufu akasema: “Enyi wana wa Adam, chukueni mapambo yenu katika kila msikiti” [Al-A’raf: 31] Katika Swala, mwanamke aswali kwa nguo zinazofunika mwili mzima, isipokuwa uso na mikono iliyolegea, isielezee, na kufunika miguu.
- Kupinga hila za Shetani kwa kutafuta kimbilio kwa Allah kutoka kwake. Shetani aliendelea kumnong’oneza mwanadamu wakati wa sala yake, akisema: “Kumbuka fulani hivi, kumbuka hivi na hivi, kwa nini hakukumbuka mpaka mtu huyo bado hajajua ni kiasi gani alikuwa ameomba?” (Bukhari na Muslim), na Muslim amepokea katika Sahih yake kutoka kwa Uthman bin Abi Al-Aas Al-Thaqafi amesema kwamba alikuja kwa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akasema: “Ewe Mtume wa Allah ﷺ, shetani amenizuilia maombi yangu na kusoma kwangu, na ananiwekea shinikizo, basi Mtume wa Allah ﷺ (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: Khanzab, basi ukimhisi, omba hifadhi kwa Allah kutokana naye, na uteme mate upande wako wa kushoto mara tatu. Akasema: Basi nilifanya hivyo, na Allah akamwondoa kwangu.
- A person should not pray while he is congested, nor in the presence of food: He, may God’s prayers and peace be upon him, said: “No prayer in the presence of food, nor while he is driven by impurities” (Narrated by Muslim), and on the authority of Ibn Umar, he said: The Messenger of God, may God’s prayers and peace be upon him, said: “If dinner is served for one of you and the prayer is established, then begin with chakula cha jioni, wala usiharakishe mpaka amalize.”(Imepokewa na Al-Bukhari na Muslim), na amesema Ibn Omar, Allah awe radhi nao, amesema: “Analetewa chakula, na anaswaliwa, wala hafiki mpaka amalize, na anasikiliza kisomo cha imam” (Imepokewa na Al-Bukhari na Muslim).
- Kuacha madhambi na aliyoyakataza Allah, kutubia dhulma, kujihadhari nayo, kupigana na nafsi yako juu ya hayo, na kutubia kwa Allah.Na utafute msaada wa Allah ili kufikia hili.
- Hakikisha unaomba “Ewe Mola nisaidie katika kukukumbuka Wewe, kukushukuru, na kukuabudu vyema” kabla ya salamu, na kuomba kila wakati kwamba Allah amsaidie mja kuwa mnyenyekevu na afanye maombi na ibada kwa ikhlasi.Hatuna uwezo wala nguvu ila kwa Allah, Aliye juu, Mkuu.
- Kutolazimishwa kufikia unyenyekevu, kama vile kulia na kuinamisha kichwa chako. Swahaba mmoja, Allah awawie radhi, ambaye alikuwa ni Hudhayfah, alikuwa akisema: Jihadhari na unyenyekevu wa unafiki, akaambiwa: Ni nini unyenyekevu wa unafiki?Akasema: Kuona mwili umenyenyekea na hali moyo haujanyenyekea, na Omar bin Al-Khattab (radhi za Allah ziwe juu yake) alimuona mtu aliyeinamisha shingo yake kwa sala, akasema: Ewe mwenye shingo, inua shingo yako, unyenyekevu haumo shingoni, lakini unyenyekevu umo katika nyoyo, na Aisha, Allah swt. masahaba: Hawa ni akina nani?Wakasema: Amekusahau, na akasema: Alipotembea Omar bin al-Khattab, na alipozungumza akasikia, na alipopiga alisikia maumivu, na alipolisha alishiba, na hakika alikuwa ni mchungaji, na akasema Al-Fudayl ibn Ayadh: Alikuwa akichukia kumuona mtu mwenye unyenyekevu zaidi kuliko yale yaliyokuwa moyoni mwake.[10].
- Kupambana na nafsi yako kwa unyenyekevu, kwani hii ni ibada inayohitaji subira na kudumu ndani yake bila kuchoka.Amesema Allah Mtukufu: “Na wale wanaofanya juhudi kwa ajili yetu sisi tutawaongoza kwenye njia zetu, na hakika Allah yu pamoja na wafanyao wema. [Al-Ankabut: 69]. Na kukamilika kwa sheria ni marabat mpaka Allah ampe ushindi mja.
Hukmu ya kuswali bila ya kunyenyekea

Ibn al-Qayyim, Allah amrehemu, anazungumzia hilo katika Madarij al-Salien, akisema: “Ikisemwa: Mnayoyasema katika Swala kwa kukosa unyenyekevu, yanahesabika au hapana?
Ikasemwa: Ama kuitegemea kwa malipo, haitakiwi kwake kuzingatiwa isipokuwa yale aliyoyafikiria na amenyenyekea mbele ya Mola wake Mlezi ndani yake?
Ibn Abbas, Allah awe radhi nao wote wawili, akasema: Hamstahiki kitu chochote katika maombi yenu isipokuwa yale mliyoyafahamu kwayo.
Na katika mlolongo wa mapokezi unaofuatiliwa kwa Mtume, mja huswali swala, na nusu yake tu, au theluthi yake, au robo yake huandikiwa mpaka afikie sehemu ya kumi yake. Allah ameambatanisha kufaulu kwa waja na kunyenyekea katika sala zao, jambo ambalo linaashiria kwamba asiyenyenyekea si miongoni mwa watu wa kufaulu, na lau angeliihesabu kuwa ni malipo yake, basi atakuwa miongoni mwa waliofaulu.
Kuhusu umuhimu wao katika maamuzi ya ulimwengu wa chini, na kuanguka kwa mahakama, walitawaliwa na Heshima na busara, na walizingatiwa kwa kauli moja, na Sunnah na dhikr walikuwa adhabu yao kama majibu na virutubisho kwa upungufu wao .Wanasheria hawakubaliani kwamba inapaswa kurudishwa, Kwa Hivyo Abu Abdullah ibn Hamid, mmoja wa Masahaba wa Ahmad, Na Abu Hamid Al-Ghazali aliamuru ifufuliwe, sio kwa njia rahisi na ya kati, na akasema kwamba ni sala ambayo haivumilii, na mkulima hakumhakikishia, hakuondolewa kutoka kwake, na mahakama itamwacha kama sala ya maraihi .Walisema: kwa sababu heshima na sababu ni roho, nia na msingi wa sala, kwa hivyo anawezaje kuzingatia sala ambayo imepoteza roho na msingi wake, na picha na muonekano wake unabaki? – .Walisema: ikiwa mtumwa angeacha moja ya majukumu yake kwa makusudi, angembatilisha kumwacha. Kusudi lake: kwamba sehemu zake zingine zinapaswa kuwa na hadhi ya kukosa mshiriki wa mtumwa aliyewekwa huru katika upatanisho, kwa hivyo vipi ikiwa roho yake, msingi na marudio hayapo? – Ikiwa hatamtunza mtumwa ambaye amekatwa mkono, anamweka huru ili kumkaribia Mwenyezi mungu, na atukuzwe, kwa upatanisho wa lazima, basi anawezaje kumtunza mtumwa aliyekufa .Baadhi ya salafs alisema: Kuomba kama mjakazi ni kutolewa kwa mfalme wa wafalme, hivyo ni nini mawazo ya mtu ambaye ni kupewa kilema, kipofu, mkono-na-mguu amputated, mgonjwa, umwagaji damu, au mbaya mjakazi, mpaka yeye ni kupewa wafu soulless mjakazi na mbaya mjakazi, hivyo jinsi Gani Mtumwa kupewa sala na kuletwa karibu Na Bwana Wake Allah Ni mwema, yeye anakubali mema tu, na si tendo jema kuomba bila nafsi, na ni sio tendo jema kumkomboa Mtumwa bila roho .Walisema: na kulemaza moyo kutoka utumwa wa uwepo na heshima: kumlemaza mfalme wa wanachama kutoka utumwa wake, na kumtenga nayo, kwa hivyo utii wa parokia na utumwa wake unaimba nini, na mfalme wake ametengwa na kuvurugwa .Walisema: viungo ni vya moyo, vimetengenezwa na wema wake, na vimeharibiwa na ufisadi wake, na ikiwa haipo na utumwa wake, basi viungo ni vya kwanza kutotegemea utumwa wake, na ikiwa utumwa wake umeharibiwa na kutojali na kutamani, basi ninasahihisha utumwa wa raia wake, askari wake na nyenzo zao kutoka kwake, na.Wakasema: katika al-Tirmidhi na wengineo, wakimwonyesha Mtume (swalla allaahu ‘ alayhi wa aalihi wa sallam) Kwamba Mwenyezi mungu hajibu sala kwa moyo usiojali, na hii ni maalum kwa sala ya ibada, au kwa jumla kwake na kwa sala ya jambo hilo, au maalum kwa sala ya jambo ambalo liko mbali zaidi, ni onyo kwamba hakubali sala ya ibada, ambayo ni maalum kwa haki yake kutoka kwa moyo usiojali .Walisema: kwa sababu utumwa wa yule anayeshindwa na kutojali na Upungufu mara nyingi hauambatani na uaminifu, basi uaminifu ulimaanisha sanamu peke yake kwa ibada. Yule asiyejua hana nia, hakuna utumwa kwake .Wakasema: Allah mtukufu amewaambia Waabudu Walio juu ya sala zao utawasaidia na sio upungufu kutoka kwake kumwacha, vinginevyo wasingeomba, lakini ni upungufu kutoka kwa wajibu wake ama kuhusu Wakati Kama Ibn mas’ud na wengine walivyosema, au juu ya mahudhurio na heshima, na ni kweli kwamba kuna aina zote mbili, aliwatukuza maombi, na kuwaita upungufu kutoka kwake ni upungufu kutoka kwake wakati unaofaa, au juu yake .kwa hiyo, kwa sababu ya ujitoaji Na Kuhudhuria, aliwaita Wanafiki, na ikiwa kutofanya hivyo kungekuwa kutofanya hivyo hakungekuwa na unafiki.Wakasema:kama sisi makisio kwamba ni upungufu kutoka wajibu tu, basi ni onyo kwa ahadi ya ole juu ya omissions ya usafi na mahudhurio katika njia ya kwanza kwa ajili ya zifuatazo nyuso: mmoja wao ni kwamba wakati falls katika kesi ya udhuru, na ni kuhamishwa kwa posho yake, na usafi na mahudhurio si kuanguka katika kesi yoyote, na hakuna posho kwa ajili yake.Ni halali kwa kuchanganya mbili ya sala kwa ajili ya kazi kwamba kuzuia moja ya yao kutoka kufanya kwa wakati bila moyo na hakuna mbele, kama vile msafiri, mtu mgonjwa, na moja kwamba mahitaji ya kuwa pamoja na yeye, kama ilivyoainishwa na Ahmad na wengine .Kwa ujumla, riba ya usafi na uwepo, na Chama cha moyo dhidi ya Mwenyezi mungu katika sala ni zaidi uwezekano katika macho ya mitaani kuliko maslahi ya wengine wa majukumu yake, hivyo jinsi je, yeye kufikiri kwamba yeye invalidates ni kwa kuacha moja Takbeer, au kiasi katika kona, au kuacha barua, au ukali wa Qur’ani, au kuacha sifa au akisema kwamba Mwenyezi mungu ana habari ambaye yeye kusifiwa, au kusema Bwana Wetu na wewe sifa, au kutaja mtume wa Mwenyezi mungu (amani na baraka za Mwenyezi mungu ziwe juu yake) kwa kuomba na yeye, na kisha husahihisha kwa kukosa msingi wake, wake mkubwa kusudi, roho yake na yake siri.Hivi ndivyo jamii hii imesema, hoja ambazo inaona kuwa zenye nguvu na zinazoonekana .Waandishi wa msemo mwingine walisema: imethibitishwa Kutoka Kwa Nabii (amani na baraka za Allaah ziwe juu yake) Katika Saheeh kwamba alisema kwamba ikiwa muezzin anamruhusu muezzin kusimamia shetani, na ana fart ili asisikie madhara, basi ikiwa madhara yataondolewa, nakubali, basi ikiwa atavaa na sala, ninasimamia, na ikiwa thubeeb imeondolewa, nakubali ili ikumbukwe kati ya mmoja na yeye mwenyewe, basi mkumbuke kile kinachotokea .hakukumbuka, na anasema: kumbuka vile, kumbuka vile, Kwa Nini hakutajwa, Ili Mtu Huyo bado hajui Ni kiasi gani Aliomba, na ikiwa mmoja wenu atapata hiyo, basi sujudu kusujudu mara mbili wakati ameketi.Wakasema: mtume (swalla allaahu ‘ alayhi wa aalihi wa sallam) alimwamuru katika sala hii, ambayo shetani anaweza kuwa amempuuza, ili asijue ni kiasi gani aliomba kusujudu makosa mawili, na hakumwamuru arudishe, na ikiwa ilikuwa batili kama ulivyodai, angemwamuru arudishe .Wakasema: hii ndiyo siri ya kusujudu kwangu kwa upungufu, ili kumlazimisha shetani katika maombezi yake kwa mtumwa, na kwa sababu alimzuia kuhudhuria sala. Ndio Maana Nabii (amani na baraka za Allaah ziwe juu yake) aliwaita “wale wawili wa lazima”, na akaamuru wale waliowapuuza na hawakutenganisha upungufu wake, ambao ulisababisha kusujudu kwa lazima kati ya wachache na wengi, walio wengi na walioshindwa, na akasema kwa kila upungufu kusujudu mbili na hakuondoa kutoka kwa hiyo upungufu mkubwa, ingawa ni wengi.Walisema: kwa sababu sheria za Uislamu zinategemea matendo yanayoonekana, na ukweli uliofichwa wa imani unategemea sheria za thawabu na adhabu, Allah mwenyezi ana maamuzi mawili: kutawala katika ulimwengu huu juu ya sheria zinazoonekana na vitendo vya udhalimu, na kutawala Katika Akhera juu ya matukio na mambo ya ndani, na ndio Sababu Nabii (amani na baraka za Allaah ziwe juu yake) anakubali hadharani wanafiki, anakabidhi siri zao Kwa Allaah, ili wapigane, warithi na watapigana .na kurithi, na wala si adhabu kwa watu, bali kwa mwenyezi mungu, na mwenyezi mungu ataichukua akhera.Ndio, kusudi la sala hii halitokani na thawabu ya Allah mapema au baadaye, sala ina thawabu ya haraka zaidi moyoni kutokana na nguvu ya imani yake, mwangaza wake, uwazi wake na uwazi, uwepo wa utamu wa ibada, furaha na raha, na raha ambayo hufanyika kwa wale ambao wasiwasi na moyo wao umeunganishwa Na Allah, na moyo wake upo mikononi mwake, kama inavyotokea kwa wale walio karibu naye na Sultani, na akachagua maombi yake na mahudhurio, Na Allah ni wa juu na ndio .Na hivyo ndivyo inavyotokea kwa hii ya darasa la juu katika akhera, na kuandamana na washirika wa karibu .Yote hii imekosa kwa kukosekana kwa mahudhurio na uwasilishaji, na wanaume hao wawili wanapaswa kuwa na nafasi yao katika safu moja, na kati ya sala zao kama kati ya mbingu na dunia, na sio maneno yetu katika haya yote .Ikiwa unataka irudishwe ili matunda na faida hizi zipatikane, basi hiyo ni kwa ajili yake, ikiwa anataka kuipata, na ikiwa anataka kuikosa mwenyewe, Na ikiwa unataka iwe ya lazima, tutamlazimisha na kumwadhibu kwa kuiacha, na tutampangia vifungu vya kuacha sala, basi hapana . Hii ni ya pili kati ya maneno mawili yanayowezekana zaidi, Na Allah anajua”.[11]
Safu za watu katika maombi

Ibn al-Qayyim, Allah amrehemu, amesema: “Watu katika swala hupangwa kwa hatua.
Moja wapo: nafasi ya dhalimu anayejisahau, na yeye ndiye anayepunguza udhu wake, nyakati zake, mipaka yake na nguzo zake.
Ya pili: Mwenye kushikamana na nyakati zake, mipaka yake, nguzo za dhahiri, na wudhuu wake, lakini amepoteza mapambano yake na nafsi yake kwa kujishughulisha, hivyo huenda na mazingatio na mawazo.
Tatu: Yeyote anayesimamia mipaka na nguzo zake, na akajitahidi kuzuwia mazingatio na fikra, anashughulika kuhangaika na adui yake.Isije ikaibiwa maombi yake, yuko katika swala na jihadi.
Nne: Anaposimama kuswali hutekeleza haki zake, nguzo zake, na mipaka yake, na moyo wake umeshikamana na kuchunga mipaka yake;asije akapoteza chochote katika hayo;Badala yake, wasiwasi wake wote umejitolea kuisimamisha kama inavyopaswa kuwa, na kuikamilisha na kuikamilisha. Moyo wake umeshughulishwa na swala na utumwa wa Mola wake Mlezi, Aliyebarikiwa na Aliye juu, ndani yake.
Tano: Mwenye kuinuka kuswali, huinuka kwa njia hiyo hiyo, lakini pamoja na hayo, ameuchukua moyo wake na kuuweka mikononi mwa Mola wake Mtukufu, akiutazama kwa moyo wake Kwake, akimuangalia, na amejaa mapenzi na ukuu Wake;Ni kana kwamba anaiona na anaitazama, na minong’ono hiyo na mawazo yametoweka, na pazia baina yake na Mola wake Mlezi zimenyanyuka. Hili baina yake na wengine katika swala ni bora na kubwa kuliko lililo baina ya mbingu na ardhi, na huyu katika swala yake ameshughulika na Mola wake Mtukufu.
Sehemu ya kwanza: Ataadhibiwa, ya pili: Atahesabiwa, ya tatu: Atasamehewa, ya nne: Atalipwa, na ya tano: Atakaribishwa kwa Mola wake Mlezi. Kwa sababu ana sehemu ya wale ambao macho yao yamefanywa kuwa faraja ya maombi.Kwa hivyo macho ya mwenye kufarijiwa na maombi yake hapa duniani, macho yake yatafarijika kwa kujikurubisha kwake kwa Mola wake Mlezi huko Akhera, na macho yake pia yatatuliwa na Yeye hapa duniani. Na yeyote ambaye macho yake yanafarijiwa na Allah, kila jicho litafarijiwa naye, na yeyote ambaye hatapata faraja kwa Allah. Nafsi yake ililemewa na majuto kwa ajili ya dunia hii.”[12]
Na kwa kumalizia
Kwa kuwa unyenyekevu ni roho ya maombi na sababu ya kufaulu kwa muumini, malipo yake ni makubwa. Amesema Allah Mtukufu baada ya kuwataja wanyenyekevu katika maombi yao: “Hao ndio warithi (10) ambao watairithi Pepo, watakaa humo milele.” [Al-Mu’minun: 10, 11].
Muislamu lazima afuate mfano wa Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) ili atambue maana ya “Muhammad ni Mtume wa Allah ﷺ.”Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: “Na nimeliweka kiburudisho cha jicho langu katika Swalah,” aliposukumwa na amri ya kuswali, na alikuwa akisema: “Simama, ewe Bilal, na utufariji kwa Swala. (Swahiyh Abu Daawuud), na Mtume, swallallahu alayhi wa sallam, alikuwa ndiye mnyenyekevu zaidi katika swala. Abdullah bin Al-Shakhir amesema: “Nilimuona Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) akiswali, na kifuani mwake kulikuwa na sauti kama ya kusagia kwa kulia.”[13]
Dua katika maombi hujibiwa, na jinsi tulivyo kukata tamaa kwa dua iliyojibiwa.Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) amesema: “Hakuna mja anayemuomba Allah kwa dua isiyo na dhambi wala kukata jamaa isipokuwa tu kwamba Allah humpa moja katika mambo matatu kwa hayo: Ama dua yake itahifadhiwa kwa ajili yake huko Akhera, au inaharakishwa dua yake duniani au ni mwovu kama huyo. Wakasema: Ewe Mtume wa Allah ﷺ! Kwa hiyo tunaongezeka? Alisema: “Allah ni zaidi.”
Kurejesha hadhi ya swala katika maisha ya waislamu ni miongoni mwa faradhi za faradhi katika zama hizi… na hili linasaidiwa na… kundi zuri linalomkumbusha Allah… na hili limeharamishwa na kundi lililoghafilika linalokusahaulisha kumkumbuka Allah…
Sifa zote njema ni za Allah, Mola Mlezi wa walimwengu wote, na rehema na amani za Allah zimshukie Mtume wetu Muhammad, na aali zake na maswahaba zake wote.
[1] Tafsir Ibn Katheer” (3/238).
[2] Madarij al-Salikeen” (1/526).
[3] Njia za Wasafiri baina ya Nyumba: Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada, sehemu ya kwanza, uk. 517.
[4] [Al-Khushu’ cha Ibn Rajab, uk. 17]
[5] Njia za Wasafiri baina ya Nyumba: Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada, sehemu ya kwanza, uk. 517.
[6] Chanzo kilichotangulia.
[7] Fatwa 22/254
[8] Imepokewa na Ahmad: (23498), Ibn Majah: (4171), na imethibitishwa na Al-Albani katika Sahih Al-Jami’: (742).
[9] “Musnad ya Imaam Ahmad” (5/172).
[10] Njia za wanaosafiri baina ya vituo: Wewe tunakuabudu na Wewe tunakuomba msaada, sehemu ya kwanza, uk. 517
[11] Madarij as-Salikeen, Sehemu ya Kwanza, ukurasa wa 522.
[12] Msururu sahihi wa maneno mazuri” (uk. 34, 35).
[13] Sunan Abi Dawud” (1/238), No.: (904).










